Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1771

w sprawie zmian legislacyjnych umożliwiających przejęcie przez nowo utworzone powiaty funkcji organów założycielskich wobec zakładów opieki zdrowotnej znajdujących się na ich terenie

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 24 lipca 2002 r., sygn. SPS-0202-1771/02, przekazującego interpelację posła na Sejm RP pana Franciszka Wołowicza w sprawie zmian legislacyjnych umożliwiających przejęcie przez nowo utworzone powiaty funkcji organów założycielskich wobec zakładów opieki zdrowotnej znajdujących się na ich terenie, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Zgodnie z przepisem art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (DzU nr 133, poz. 872, z późn. zm.) z dniem 1 stycznia 1999 r. jednostki samorządu terytorialnego przejęły uprawnienia organu administracji rządowej, który utworzył samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej.

   Na podstawie art. 47 ust. 2 ww. ustawy prezes Rady Ministrów został zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które zostały przejęte przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. Powyższa delegacja została zrealizowana rozporządzeniem prezesa Rady Ministrów z dnia 23 listopada 1998 r. w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej oraz jednostek samorządu terytorialnego właściwych do przejęcia uprawnień organu, który je utworzył (DzU nr 145, poz. 941, z późn. zm.). Z powodu braku w przepisie art. 47 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...) wytycznych dotyczących treści rozporządzenia Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt K. 20/99 (OTK 2000/5/140) uznał powyższy przepis za niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP. W związku z tym za sprzeczne z Konstytucją RP Trybunał Konstytucyjny uznał powyższe rozporządzenie, jednocześnie zachował jego moc obowiązującą do dnia 25 czerwca 2001 r. ze względu na ewentualne konsekwencje społeczne i konieczność nowelizacji sprzecznego z prawem przepisu art. 47 ust. 2 cytowanej ustawy.

   Na podstawie art. 10 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. o zmianie ustaw: o samorządzie gminnym, o samorządzie powiatowym, o samorządzie województwa, o administracji rządowej w województwie oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 45, poz. 497) do ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...) dodano art. 47 ust. 2a. Jednocześnie przepis art. 47 ust. 2 przedmiotowej ustawy został zniesiony z dniem 15 maja 2001 r. przez art. 10 pkt 1 lit. b ww. ustawy.

   Zgodnie z delegacją zawartą w przepisie art. 47 ust. 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...) wydane zostało rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które zostały przejęte przez gminy, powiaty i samorządy województw (DzU nr 65, poz. 659). Zgodnie z wykazem stanowiącym załącznik do powyższego rozporządzenia Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej we Wschowie przejęty został przez powiat nowosolski. Na podstawie przepisu art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1592, z późn. zm.) wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. w sprawie utworzenia, ustalenia granic i zmiany nazw powiatów oraz zmiany siedziby władz powiatu (DzU nr 62, poz. 631), mocą którego z dniem 1 stycznia 2002 r. powołano m.in. powiat wschowski (§ 1 pkt 1 ww. rozporządzenia).

   Rozporządzenie prezesa Rady Ministrów z dnia 22 czerwca 2001 r. w sprawie wykazu samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które zostały przejęte przez gminy, powiaty i samorządy województw, ogranicza się do określenia (wyszczególnienia) samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, wobec których uprawnienia organu założycielskiego zostały przekazane z dniem 1 stycznia 1999 r. odpowiednim jednostkom samorządu terytorialnego na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...). Powyższe rozporządzenie odnosi się wyłącznie do stanu prawnego na dzień 1 stycznia 1999 r. W sytuacji powstania nowych powiatów od dnia 1 stycznia 2002 r. wykluczona jest możliwość odpowiedniej nowelizacji przedmiotowego rozporządzenia tak, aby wyeliminować stan prawny, zgodnie z którym określone samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej usytuowane w nowo utworzonych powiatach podlegają innym powiatom (tym, które uzyskały uprawnienia założycielskie wobec SP ZOZ z dniem 1 stycznia 1999 r.). Przepis art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...) określa stan prawny jednoznacznie na dzień 1 stycznia 1999 r. i nie uwzględnia okoliczności jakichkolwiek późniejszych zmian w strukturze samorządu terytorialnego.

   Art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (DzU nr 91, poz. 408, z późn. zm.) reguluje kwestię tworzenia, przekształcenia lub likwidacji publicznego zakładu opieki zdrowotnej w drodze rozporządzenia organu administracji rządowej lub uchwały właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego. Przepis ten nie wyszczególnia sytuacji przekazania takiego zakładu między zainteresowanymi podmiotami. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym przewiduje w przepisie art. 5 ust. 2 możliwość zawierania przez powiat porozumień z jednostkami lokalnego samorządu terytorialnego (a także z województwem, na obszarze którego znajduje się terytorium powiatu) w sprawie powierzenia prowadzenia zadań publicznych. Dopuszczalne jest zawarcie porozumienia pomiędzy zainteresowanymi powiatami w odniesieniu do wykonywania zadań z zakresu ochrony zdrowia, nie zaś w sprawie przekazania uprawnień organu założycielskiego wobec samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Przepisy prawa nie uwzględniają również wystąpienia sytuacji braku woli zawarcia porozumienia przez jedną z jednostek samorządu terytorialnego. Zawarcie porozumienia pomiędzy zainteresowanymi powiatami nie rozwiązuje samego problemu przekazania uprawnień organu założycielskiego w stosunku do SP ZOZ i nie uwzględnia wszystkich konsekwencji z tego wynikających.

   Obecnie obowiązujące przepisy regulują jedynie sam tryb podziału mienia między powiatami w przypadku utworzenia przez Radę Ministrów nowego powiatu. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o samorządzie powiatowym podział mienia następuje wówczas w drodze porozumienia zainteresowanych powiatów, a w przypadku braku porozumienia na mocy decyzji prezesa Rady Ministrów, wydanej na wniosek ministra właściwego ds. administracji publicznej.

   Pragnę podkreślić, iż możliwość przekazywania pomiędzy powiatami prowadzenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej bez jednoczesnego przejęcia tego zakładu może być jedynie rozwiązaniem tymczasowym, chociażby z uwagi na możliwość powstania wyżej zasygnalizowanych problemów. Konieczne jest kompleksowe uregulowanie powyższej materii, ponieważ jeden powiat nie powinien wykonywać na terenie innego powiatu należących do niego zadań z zakresu promocji i ochrony zdrowia. Trudne do zaakceptowania jest również rozwiązanie przedstawione przez Ministerstwo Zdrowia, zgodnie z którym jedynym trybem przejęcia samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej przez powiaty utworzone z dniem 1 stycznia 2002 r. jest uprzednia likwidacja SP ZOZ przez ich dotychczasowe organy założycielskie.

   W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji rozwiązaniem optymalnym, umożliwiającym sprawne i oparte na klarownych zasadach przejęcie przez nowo powstałe powiaty funkcji organów założycielskich wobec samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej znajdujących się na ich terenie, jest dokonanie nowelizacji ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, gdyż stanowi ona właściwy akt prawa materialnego w przedmiotowym zakresie. Konieczne jest uregulowanie w sposób jednolity trybu postępowania w sprawach przekazywania uprawnień organu założycielskiego samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej pomiędzy wszystkimi jednostkami samorządu terytorialnego.

   Wyeliminowanie luki prawnej, istniejącej obecnie w przedmiotowym zakresie, nie może nastąpić przez nowelizację ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające (...), ponieważ charakter ustawy nie pozwala na wprowadzenie do niej regulacji materialnoprawnych o charakterze docelowym. Kwestie dotyczące tworzenia, przekształcania czy likwidacji samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej reguluje ustawa o zakładach opieki zdrowotnej.

   Jednocześnie uprzejmie informuję, iż organem właściwym do przygotowania projektu nowelizacji ustawy o zakładach opieki zdrowotnej jest minister zdrowia. Mając na względzie doniosłość problemów, jakie implikuje aktualny stan prawny w zakresie samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej, które znajdują się na terenie nowo utworzonych powiatów, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji kilkakrotnie, począwszy od połowy ubiegłego roku, zwracało się w tej sprawie do Ministerstwa Zdrowia.

   W odpowiedzi na monity w przedmiotowej sprawie Ministerstwo Zdrowia poinformowało ministra spraw wewnętrznych i administracji, że prowadzi prace nad projektami ustaw: o polityce zdrowia publicznego i Narodowym Programie Zdrowia oraz o bezpieczeństwie zdrowotnym, które m.in. mają określać w nowy sposób relacje pomiędzy podmiotami władzy publicznej, w tym dotychczasowymi organami, które utworzyły samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej, a świadczeniodawcami w ochronie zdrowia. Niestety, do chwili obecnej MSWiA nie otrzymało żadnego projektu docelowej regulacji w tym zakresie.

   Mając na uwadze znaczenie powyższego problemu, minister spraw wewnętrznych i administracji ponownie wystąpił do Ministerstwa Zdrowia o jak najszybsze zakończenie prac legislacyjnych w przedmiotowym zakresie.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jerzy Mazurek

   Warszawa, dnia 24 sierpnia 2002 r.