Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1790

w sprawie sytuacji polskiej wsi

   W związku ze skierowaną pismem SPS-0202-1790/02 interpelacją pana posła Alfreda Budnera w sprawie aktualnej sytuacji w rolnictwie uprzejmie przedkładam informacje na temat poruszanych problemów.

   W kwestii składek na ubezpieczenie społeczne rolników uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (DzU z 1998 r. nr 7, poz. 25, z późn. zm.) ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, a więc obowiązkowo, podlega rolnik prowadzący na własny rachunek działalność rolniczą jako posiadacz (samoistny lub zależny) gospodarstwa rolnego położonego w granicach Rzeczypospolitej Polskiej, obejmującego obszar użytków rolnych powyżej 1 hektara przeliczeniowego lub dział specjalny, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu lub nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty. Z podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników wynika obowiązek opłacania składek w ustawowo określonych terminach płatności. Niezapłacone w terminie składki stanowią zaległość, od której naliczane są odsetki za zwłokę w wysokości określonej w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (DzU z 1997 nr 137, poz. 962, z późn. zm.). Zgodnie bowiem z art. 52 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, do składek na ubezpieczenie stosuje się odpowiednio przepisy o zobowiązaniach podatkowych.

   Jednocześnie informuję, że minister rolnictwa i rozwoju wsi nie posiada upoważnienia ustawowego do udzielania ulg w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników. Zgodnie z ww. ustawą upoważnienie takie posiada prezes KRUS. W wyjątkowych przypadkach prezes kasy lub upoważniony przez niego pracownik kasy (dyrektor oddziału regionalnego lub kierownik placówki terenowej w zależności od wysokości kwoty zadłużenia) może, na wniosek zainteresowanego, stosownie do okoliczności, odroczyć termin płatności należności z tytułu składek na ubezpieczenie, rozłożyć jej spłatę na raty lub umorzyć należność. W związku z powyższym wniosek pana Jerzego Olejnika o umorzenie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników przekazałem do centrali Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego do rozpatrzena zgodnie z właściwością. Podzielam pogląd pana posła o bardzo trudnej sytuacji w rolnictwie i potrzebie zintensyfikowania działań na rzecz jej poprawy.

   Problemy, jakie zaistniały na rynkach wielu produktów rolnych, wynikają przede wszystkim z zahamowania ogólnego rozwoju gospodarczego oraz związanego z tym spadku krajowego popytu i niekorzystnego kształtowania się relacji cen rolnych do cen środków produkcji. Wahania w produkcji rolnej, nadmierna podaż i wysokie, trudno zbywalne zapasy Agencji Rynku Rolnego, przy niekorzystnym dla eksportu kształtowaniu się kursu złotego, pogłębiają trudności producentów rolnych. Uzyskanie szybkiej poprawy sytuacji w rolnictwie i jego otoczeniu nie jest możliwe w krótkim czasie z uwagi na skalę wieloletnich zaniedbań oraz konieczność przeprowadzania systemowych zmian strukturalnych. Podejmowane wszechstronne działania na rzecz trwałej i doraźnej poprawy nie przynoszą szybkich efektów. Spowodowane jest to także ograniczoną możliwością finansowego wsparcia procesów przebudowy rolnictwa i wsi oraz potrzebą jednoczesnego stosowania coraz szerszej działalności inwestycyjnej na rynku żywnościowym.

   Mimo trudnej sytuacji finansowej budżetu państwa i samej Agencji Rynku Rolnego (ARR), przewidziane na 2002 r. działania interwencyjne agencji zabezpieczają poprawę sytuacji w rolnictwie. Realizowane będą:

   - dopłaty do cen skupu zbóż konsumpcyjnych,

   - dopłaty do eksportu półtusz wieprzowych i mięsa wołowego,

   - dopłaty do eksportu odtłuszczonego mleka w proszku,

   - dopłaty do eksportu rzepaku,

   - dopłaty do skupu tytoniu surowego, skupowanego od plantatorów krajowych przez przedsiębiorców uprawnionych do produkcji wyrobów tytoniowych,

   - skup interwencyjny i na rezerwy państwowe półtusz wieprzowych pochodzenia krajowego,

   - dopłaty do przechowywania półtusz wieprzowych,

   - zakup miodu pszczelego.

   Działania interwencyjne w bieżącym roku rozszerzone zostały o zadania wynikające z przyjętych i obowiązujących już ustaw o regulacji poszczególnych rynków rolnych:

   - dopłaty do skupu mleka w klasie ekstra od 1 lipca 2002 r. (w wysokości 7 gr/l),

   - zakupy masła i odtłuszczonego mleka w proszku,

   - dopłaty do przechowywania masła, serów twardych i odtłuszczonego mleka w proszku,

   - subsydiowanie spożycia mleka w szkołach,

   - płatności kompensacyjne dla plantatorów ziemniaków,

   - dopłaty kompensacyjne dla producentów skrobi,

   - dopłaty do eksportu skrobi.

   Przewidziany na 2002 r. poziom kredytowania przedsięwzięć inwestycyjnych w rolnictwie jest o 52,2% wyższy niż w roku poprzednim. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosować będzie dopłaty do oprocentowania kredytów inwestycyjnych w ramach 12 linii kredytowych. Oprocentowanie tych kredytów jest zróżnicowane w zależności od celu kredytowania i wynosi dla kredytobiorcy od 0,25 do 0,65 stopy redyskontowej weksli, tj. aktualnie od 2,5% do 6,25% w skali roku. Zarówno wysokość oprocentowania, jak i warunki, na jakich udzielane są kredyty z dopłatą ARiMR do oprocentowania, są wysoce preferencyjne w stosunku do kredytów komercyjnych, z których korzystają podmioty gospodarcze z innych niż rolnictwo i rybołówstwo sektorów. Przyspieszeniu przemian na wsi służy realizowany Program Aktywizacji Obszarów Wiejskich (PAOW), współfinansowany z kredytu Banku Światowego zaciągniętego przez rząd w wysokości 118 mln EUR. Program, którego realizacja przewidziana jest do 31 lipca 2004 r., skierowany jest do mieszkańców wsi i małych miasteczek. Działania i środki wspierające rozwój aktywności gospodarczej na obszarach wiejskich koncentrowane są na tworzenie nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich, rozwój infrastruktury na wsi oraz poprawę edukacji. Dofinansowywane są inwestycje dotyczące budowy kanalizacji wiejskiej, dróg gminnych i powiatowych, wodociągów wiejskich i wysypisk śmieci. W ramach programu realizowane są działania poprawiające warunki i poziom nauczania w szkołach podstawowych i gimnazjach na obszarach wiejskich.

   Uruchomiony został, długo oczekiwany, program SAPARD współfinansowany z funduszy przedakcesyjnych Unii Europejskiej. W ramach tego programu realizowane będą aktualnie trzy niezwykle ważne z punktu widzenia przemian wsi i rolnictwa działania:

   - poprawa przetwórstwa i marketingu artykułów rolnych i rybnych,

   - inwestycje w gospodarstwach rolnych,

   - rozwój i poprawa infrastruktury obszarów wiejskich.

   Jednocześnie chcę poinformować, że zarówno w ustawach regulujących poszczególne rynki rolne, jak i w programach przed- i poakcesyjnych, jednym z głównych warunków uzyskania pomocy przez zakłady rolno-spożywcze jest zawieranie z rolnikami - dostawcami surowca do produkcji - umów wieloletnich. Sądzę, że w związku z koniecznością zapewnienia sobie przez przetwórców stałych jednorodnych partii surowców o wysokich walorach jakościowych, potrzeby trwałych powiązań z producentami rolnymi już nikt nie kwestionuje.

   Sekretarz stanu

   Czesław Siekierski

   Warszawa, dnia 14 sierpnia 2002 r.