Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1828

w sprawie funkcjonowania na polskim rynku pracy zagranicznych firm ochroniarskich

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 30 lipca 2002 r., sygn. SPS-0202-1828/02, przekazującego interpelację posła na Sejm RP pana Tadeusza Tomaszewskiego w sprawie działań mających na celu zabezpieczenie ˝rynku ochroniarskiego˝ dla polskich firm oraz planowanych zmian w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (DzU nr 114, poz. 740, z późn. zm.), uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Przygotowana obszerna nowelizacja ustawy o ochronie osób i mienia jest wynikiem konfrontacji pierwszej na gruncie prawa polskiego ustawy w tym obszarze z doświadczeniami prawie 5-letniego praktycznego jej stosowania. Ponieważ projekt nowelizacji znajduje się w fazie ostatecznego przygotowania, pozwalam sobie przedstawić zasadnicze proponowane kierunki rozwiązań (stan na dzień 13 sierpnia 2002 r.):

   - W zakresie zmian regulacji dotyczących obszarów, obiektów, urządzeń i transportów podlegających obowiązkowej ochronie przewidziano nową delegację dla ministra właściwego ds. wewnętrznych do określenia sposobu i wymagań, jakim powinna odpowiadać ochrona wartości pieniężnych, uwzględniając:

   a) wymagania w zakresie ochrony wartości pieniężnych przechowywanych w chronionych obiektach,

   b) rodzaje zabezpieczenia technicznego stosowanego w ochronie i transportowanych wartości pieniężnych,

   c) warunki techniczne pojazdów przeznaczonych do konwoju wartości pieniężnych i sposób potwierdzenia tych warunków,

   d) wyposażenie konwojenta,

   e) warunki wykonywania konwoju pieszego, drogowego i lotniczego w zależności od wartości transportowanego mienia,

   f) warunki wzmacniania konwoju przez Policję,

   g) tryb wydawania i wzory dokumentów niezbędnych w ruchu drogowym, związanych z transportem wartości pieniężnych.

   - W zakresie działania wewnętrznych służb ochrony minister właściwy ds. wewnętrznych określi dla wewnętrznych służb ochrony:

   a) sposób oraz tryb ich tworzenia, uwzględniając osoby uprawnione do składania wniosków o utworzenie wewnętrznych służb ochrony, terminy składania wniosków, postępowania w sprawie tworzenia służb i sposobu udokumentowania tego postępowania,

   b) strukturę organizacyjną, zakres działania i sposób prowadzenia dokumentacji ochronnej, uwzględniając jednostki organizacyjne i stanowiska służbowe wewnętrznych służb ochrony, zakres działania tych jednostek i osób zajmujących stanowiska służbowe oraz rodzaje dokumentów sporządzanych w toku realizacji zadań,

   c) uzbrojenie i wyposażenie, uwzględniając liczbę egzemplarzy broni palnej i środków przymusu bezpośredniego przypadających na jednostkę organizacyjną lub pracowników wewnętrznej służby ochrony oraz rodzaje i liczbę pozostałego wyposażenia tych służb,

   d) umundurowanie i odznaki służbowe oraz sposób tworzenia dla nich nazw, uwzględniając rodzaje umundurowania i odznak służbowych wewnętrznych służb ochrony, elementy składające się na nazwę służby oraz tryb nadawania tej nazwy.

   - W zakresie zasad i warunków wykonywania usług ochrony osób i mienia ustalono, że:

   a) koncesję wydawałoby się na wniosek przedsiębiorcy, jeżeli licencję drugiego stopnia posiadałaby co najmniej jedna osoba z mocy prawa uprawniona do reprezentowania przedsiębiorcy lub ustanowiony w celu kierowania działalnością pełnomocnik,

   b) pełnomocnik mógłby być umocowany jednocześnie tylko przez jednego przedsiębiorcę.

   Odnośnie do obowiązków przedsiębiorcy przyjęto, iż:

   1) przedsiębiorca winien oznaczyć pracowników ochrony mienia w sposób jednolity, umożliwiający ich identyfikację oraz identyfikację podmiotu zatrudniającego, chyba że identyfikacja uniemożliwiałaby wykonywanie zadań ochrony. Fakt ten musi zostać odnotowany w dokumentacji dotyczącej realizowanych umów,

   2) przedsiębiorca traciłby koncesję, jeżeli zatrudniałby pracowników, którzy są karani za przestępstwo z winy umyślnej, a wykonują zadania ochrony w zakresie niewymagającym licencji.

   - W zakresie wymagań kwalifikacyjnych pracowników ochrony nowelizacja stanowi:

   1. Plany ochrony obiektów i projekty zabezpieczenia technicznego mogłyby wykonywać również osoby niewykonujące zadań ochrony w ramach wewnętrznej służby ochrony albo na rzecz przedsiębiorcy, który uzyskał koncesję na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie ochrony osób i mienia.

   2. Nie wymagałoby posiadania licencji wykonywanie czynności zabezpieczenia technicznego poza obszarami, obiektami i urządzeniami podlegającymi obowiązkowej ochronie, chyba że wykonywane byłyby na rzecz tych obszarów, obiektów i urządzeń.

   3. Pracownikiem ochrony wykonującym zadania ochrony w zakresie niewymagającym licencji nie mogłaby być osoba karana za przestępstwo umyślne oraz powinna spełnić warunek posiadania pełnej zdolności do czynności prawnych.

   4. Licencja byłaby wymagana od pracowników ochrony wykonujących zadania na rzecz obszarów, obiektów i urządzeń podlegających obowiązkowej ochronie.

   5. Wymagane byłyby licencje od pracowników ochrony wykonujących zadania w obiektach użyteczności publicznej w czasie ogólnej dostępności tych obiektów.

   6. Licencje pracownika ochrony fizycznej wydawane były osobom legitymującym się tytułem zawodowym technika ochrony fizycznej osób i mienia lub dyplomem ukończenia szkoły wyższej, wyższej szkoły zawodowej, świadectwem ukończenia studiów podyplomowych w zakresie ochrony fizycznej osób i mienia albo które zdały egzamin na licencję pracownika ochrony fizycznej pierwszego lub drugiego stopnia. Nie byłoby wymagane ukończenie odpowiedniego kursu i zniesione byłyby preferencje dla emerytów służb mundurowych.

   7. Wymagane byłoby zdanie egzaminu ze znajomości przepisów prawa dotyczących ochrony osób i mienia od osób ubiegających się o licencję pracownika zabezpieczenia technicznego.

   8. Nowelizacja wprowadza odstąpienie od regulacji, na podstawie której licencja wygasała z mocy prawa w przypadku niewykonywania przez pracownika ochrony zawodu przez okres dłuższy niż 2 lata.

   - Nowa delegacja dla ministra właściwego ds. zdrowia upoważniałaby (w porozumieniu z ministrem właściwym ds. wewnętrznych i ministrem właściwym ds. finansów publicznych) do określenia:

   a) zakresu badań lekarskich i psychologicznych, którym jest obowiązana poddać się osoba ubiegająca się o wydanie licencji pracownika ochrony fizycznej lub posiadająca taką licencję,

   b) kwalifikacji lekarzy i psychologów upoważnionych do przeprowadzania badań oraz wydawania orzeczeń oraz tryb uzyskiwania tych kwalifikacji i utraty uprawnień,

   c) warunków, trybu i jednostek służby medycyny pracy uprawnionych do:

   1) rozpatrywania odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych,

   2) kontroli wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich,

   3) sposobu prowadzenia ewidencji jednostek służby medycyny pracy i lekarzy oraz psychologów uprawnionych do przeprowadzania badań i wydawania orzeczeń,

   4) sposobu postępowania z dokumentacją medyczną związaną z badaniami lekarskimi i psychologicznymi oraz wzorów stosowanych dokumentów, z uwzględnieniem przepisów o służbie medycyny pracy.

   - Zgodnie z projektem nowelizującym ustawę zamierza się rozszerzyć prawo pracowników ochrony do legitymowania osób w celu ustalenia ich tożsamości. Prawo takie przysługiwałoby w przypadkach:

   a) ustalania uprawnień do wejścia i przebywania na obszarach lub w obiektach chronionych,

   b) gdy osoba swoim zachowaniem uzasadnia podejrzenie czynienia przygotowań do dokonania przestępstwa,

   c) gdy osoba popełniła przestępstwo lub wykroczenie przeciwko dobrom powierzonym ochronie,

   d) jeżeli osoba jest świadkiem zamachu bezprawnego.

   - Dodane zostałyby uprawnienia do dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania bagaży, ładunku w środkach transportu w celu sprawdzenia, czy mienie chronione nie jest bezprawnie wynoszone lub wywożone oraz czy nie są wnoszone lub wwożone materiały niebezpieczne lub zabronione.

   - Nastąpiłoby poszerzenie katalogu uprawnień dla pracowników ochrony w zakresie ujęcia osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, a także powierzonego ochronie mienia, także o przypadek naruszania prawnie chronionego ładu w celu niezwłocznego oddania tych osób Policji.

   - W zakresie przepisów karnych:

   a) zostałyby obniżone sankcje dla pracownika ochrony, który przy wykonywaniu zadań przekroczył uprawnienia lub nie dopełnił obowiązku, naruszając w ten sposób dobro osobiste człowieka, z kary 5 lat pozbawienia wolności do lat 3. Ściganie tego przestępstwa odbywałoby się z oskarżenia prywatnego,

   b) proponuje się wprowadzić sankcję karną (grzywny) za prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia na podstawie koncesji, jeśli przedsiębiorca zatrudnia do wykonywania bezpośredniej ochrony fizycznej lub zabezpieczenia technicznego osoby nieposiadające wymaganej licencji. Takiej samej karze podlegałby ten, kto bez wymaganej licencji wykonywałby czynności zastrzeżone dla pracownika licencjonowanego.

   Projektowane zmiany ustawy nie wprowadzają przepisów ograniczających dostęp firm zagranicznych do naszego rynku, jeżeli spełniają one wymogi wynikające z ustawy, przy czym do dnia uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej licencję może otrzymać wyłącznie osoba posiadająca obywatelstwo polskie.

   Po wejściu Polski do UE o wydanie licencji pracownika ochrony fizycznej będzie mogła się ubiegać osoba, która posiada obywatelstwo polskie lub innego państwa członkowskiego UE oraz biegle zna język polski.

   Istniejące i tworzone akty prawne muszą być zgodne z przepisami Unii Europejskiej.

   W zakresie działalności gospodarczej dostosowanie takie odnotowuje się w odniesieniu do prowadzenia działalności w spółkach handlowych, zgodnie z ustawą z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (DzU nr 101, poz. 1178, z późn. zm.).

   Swoboda prowadzenia działalności gospodarczej oraz swoboda świadczenia usług należy, obok zasad swobodnego przepływu pracowników, kapitału i towaru, do podstawowych warunków konstytuujących wspólny rynek, zawartych w traktacie ustanawiającym Wspólnotę Europejską.

   Obowiązujące przepisy w zakresie warunków uzyskania koncesji i licencji nie powinny stanowić zagrożenia dla działania polskich firm, a tym samym mieć wpływu na zwiększenie bezrobocia w tym sektorze usług. Zasady konkurencji, w tym profesjonalizm usług, mogą mieć natomiast pozytywny wpływ dla ich rozwoju.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Tadeusz Matusiak

   Warszawa, dnia 24 sierpnia 2002 r.