Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 1840

w sprawie uwarunkowań prawnych i finansowych funkcjonowania rynku pracy oraz barier negatywnie wpływających na rozwój rynku i działania urzędów pracy

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaniem przy piśmie z dnia 30 lipca br. (znak: SPS-0202-1840/02) interpelacji pana posła Aleksandra Grada w sprawie uwarunkowań prawnych i finansowych funkcjonowania rynku pracy oraz barier negatywnie wpływających na rozwój rynku i działania urzędów pracy uprzejmie informuję, co następuje:

   Podzielam w pełni wyrażony przez pana posła pogląd, że bezrobocie stanowi jeden z najważniejszych obecnie problemów społeczno-gospodarczych kraju. Uwzględniając ten fakt, rząd przyjął w styczniu br. do realizacji strategiczny program gospodarczy ˝Przedsiębiorczość - Rozwój - Praca˝, który w sposób kompleksowy podejmuje kwestie związane z pobudzeniem polskiej gospodarki, a tym samym tworzeniem nowych miejsc pracy. Szczególne znaczenie dla rynku pracy będą miały dwa jego podprogramy, a mianowicie: ˝Przede wszystkim przedsiębiorczość˝ oraz ˝Pierwsza praca˝. Pierwszy z nich stanowi w istocie pakiet legislacyjny stwarzający lepsze warunki dla rozwoju głównie małych i średnich przedsiębiorstw. Drugi zaś zawiera pakiet propozycji zmierzających do ułatwienia zatrudniania absolwentów szkół ponadgimnazjalnych, również z wykorzystaniem rozwiązań zawartych w podprogramie ˝Przede wszystkim przedsiębiorczość˝.

   Dla poprawy sytuacji na rynku pracy niezbędna jest jego reforma, której realizacja w latach 2003-2005 oparta jest na kontynuacji założeń zawartych w Narodowej Strategii Wzrostu Zatrudnienia i Rozwoju Zasobów Ludzkich w latach 2000-2006. Cele, jakimi są wzrost zatrudnienia i redukcja bezrobocia, osiągane będą poprzez:

   - poprawę zatrudnialności dzięki rozwojowi jakości zasobów ludzkich,

   - rozwój przedsiębiorczości,

   - poprawę zdolności adaptacyjnych przedsiębiorstw i pracowników do warunków zmieniającego się rynku,

   - wzmocnienie polityki równości szans na rynku pracy.

   Planowane reforma rynku pracy będzie obejmowała działania prowadzone w dwóch następujących kierunkach: zwiększenia elastyczności rynku pracy oraz usprawnienia instytucjonalnej obsługi rynku pracy.

   Proponowane rozwiązania w zakresie elastyczności rynku pracy, które prowadzone będą w ramach prac legislacyjnych, zmierzają do:

   - uproszczenia systemu podatkowego,

   - obniżenia kosztów pracy i uelastycznienia stosunków pracy,

   - uproszczenia systemu ubezpieczeń społecznych,

   - uproszczenia procedur, zwłaszcza związanych z zakładaniem małych firm,

   - dostosowania zapisów Kodeksu pracy do potrzeb i możliwości małych pracodawców, tj. zatrudniających do 20 osób.

   Aktualnie trwają prace nad nowym modelem instytucjonalnej obsługi rynku pracy. Zakłada on głównie wzmocnienie decyzyjnej roli ministra właściwego do spraw pracy, a także rozdział funkcji aktywizowania zawodowego od funkcji wsparcia socjalnego.

   Projekt zakłada przypisanie marszałkom województw realizacji zadań z zakresu aktywizacji zawodowej (pośrednictwo pracy, poradnictwo zawodowe, subsydiowanie zatrudnienia etc.), a pozostawienie w kompetencji starostów powiatowych ˝obsługi socjalnej˝ osób bezrobotnych (rejestracja i informacja, decyzja o drodze postępowania z bezrobotnym, wypłata zasiłków i świadczeń).

   Przewiduje się powołanie tzw. centrów aktywizacji zawodowej - ośrodków podlegających marszałkom województw, do których byliby kierowani bezrobotni zdolni i gotowi do podjęcia pracy.

   Minister właściwy do spraw pracy określi kwalifikacje kadry urzędów pracy poprzez zdefiniowanie standardu kwalifikacji pracownika urzędu pracy. Ponadto zostaną określone ścieżki uzyskiwania oczekiwanych kwalifikacji, programy kształcenia i szkoleń oraz instytucje uprawnione do realizacji tych zadań.

   Przewiduje się wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących wypłacania zasiłków dla bezrobotnych, polegających na stworzeniu możliwości realizacji zasady priorytetu pracy nad zasiłkiem. Osoby, posiadające prawo do zasiłku dla bezrobotnych, będą kierowane do subsydiowanego zatrudnienia.

   Dla zapewnienia sprawnej instytucjonalnej obsługi rynku pracy stanie się niezbędny zintegrowany system informatyczny obejmujący jednostki służb zatrudnienia, jednostki pomocy społecznej oraz centra aktywizacji zawodowej.

   Sprawna realizacja reformy rynku pracy będzie wymagała zwiększenia zatrudnienia w urzędach pracy docelowo o 15 tys. osób (4 tys. osób w 2003 r., 5 tys. osób w 2004 r. oraz 6 tys. osób w 2005 r.), z poziomu 12 tys. osób w 2002 r. do poziomu 27 tys. osób w 2005 r.

   Realizacja zamierzeń związanych z usprawnieniem instytucjonalnej obsługi rynku pracy wymaga opracowania i wdrożenia nowej ustawy o aktywizacji zawodowej w miejsce ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Konieczne jest także zwiększenie nakładów na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu.

   Zakłada się, że reforma rynku pracy będzie sukcesywnie wprowadzana w życie w całym analizowanym okresie (rozpoczęcie reformy: 2002 r., zakończenie reformy: 2005 r.).

   Przewiduje się, że wdrożenie jej pozwoli na uzyskanie m.in. następujących efektów jakościowych:

   - upowszechnienia nowych form zatrudnienia i organizacji pracy,

   - zwiększenia konkurencyjności małych i średnich przedsiębiorstw,

   - zapewnienia poprawy jakości i rozszerzenia zakresu usług świadczonych przez instytucje rynku pracy.

   Do spodziewanych głównych efektów ilościowych omawianej reformy rynku pracy można zaliczyć:

   - obniżenie stopy rejestrowanego bezrobocia z poziomu 17,4% w końcu 2001 r. do poziomu ok. 15% w końcu 2005 r.,

   - wzrost wskaźnika zatrudnienia (stopy zatrudnienia) z poziomu ok. 53% w końcu 2001 r. do ok. 59% w końcu 2005 r.,

   - zwiększenie efektywności zatrudnieniowej podstawowych programów aktywnych rynku pracy mierzonej stopą ponownego zatrudnienia, a mianowicie:

   - szkolenia: od 44,5% w 2001 r. do ponad 50% w 2005 r.,

   - prace interwencyjne: od 67,8% w 2001 r. do ok. 70% w 2005 r.,

   - staże absolwenckie: od 35,2% w 2001 r. do ponad 40% w 2005 r.,

   -roboty publiczne: od 13,3% w 2001 r. do ok. 15% w 2005 r.

   Odnosząc się do zgłoszonych w niniejszej interpelacji przez pana posła propozycji, chciałbym za nie serdecznie podziękować. Uważamy, że są one słuszne i zostaną przez nas, w miarę możliwości, uwzględnione w ramach prac nad nowym modelem instytucjonalnej obsługi rynku pracy. Jednocześnie pragnę nadmienić, że zgłoszone przez pana posła propozycje w kwestiach dotyczących funkcjonowania organów kontrolnych oraz problemu niedostosowania okresów wydatkowania środków krajowych i zagranicznych przekraczają zakres kompetencji ministra pracy.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 14 sierpnia 2002 r.