Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2088

w sprawie projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie pana marszałka z dnia 30 września br., nr SPS-0202-2088/02, interpelacją pana posła Aleksandra Grada w sprawie projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego uprzejmie wyjaśniam:

   1. Projekt docelowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przygotowany przez ministra finansów w roku bieżącym został wstępnie przyjęty przez Radę Ministrów w lipcu br. Został on również wstępnie zaakceptowany przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Jednakże z uwagi na wyzwania, jakie stoją przed budżetem roku 2003, wprowadzenie wielu nowych, istotnych instrumentów podatkowych sprzyjających rozwojowi przedsiębiorczości, a także konieczność przeprowadzenia szerszej reformy w zakresie finansów publicznych podjęto decyzję o kontynuowaniu w roku 2003 prac nad docelowym projektem ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz o przygotowaniu projektu ustawy nowelizującej ustawę z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002, której czas obowiązywania przedłużony byłby o kolejny rok.

   2. Nie mogę zgodzić się z zarzutem, iż Ministerstwo Finansów zwlekało z przygotowaniem projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Prace nad tą ustawą rozpoczęły się z chwilą podjęcia decyzji przez Komitet Rady Ministrów z dnia 17 stycznia br. w sprawie powoływania międzynarodowego zespołu ds. opracowania ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego i od tego momentu prowadzone były intensywne prace nad wypracowaniem docelowego modelu finansów samorządu terytorialnego. Należy zauważyć, iż tekst ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, który w dniu 14 czerwca br. został skierowany do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, był efektem końcowym wszystkich działań, jakie Ministerstwo Finansów podejmowało w celu opracowania tego projektu. Przed przygotowaniem projektu dokonano oceny dotychczasowych rozwiązań w zakresie systemu finansowego jednostek samorządu terytorialnego. Opracowano analizę przepływu środków publicznych do jednostek samorządu terytorialnego, w której dokonano:

   1) oceny aktualnie obowiązujących przepisów prawa w zakresie:

   - transferów środków finansowych w postaci subwencji ogólnych i dotacji celowych z budżetu państwa do budżetów jednostek samorządu terytorialnego,

   - formy finansowania jednostek samorządu terytorialnego,

   2) przedstawiono wnioski (ogólne i szczegółowe), które stały się podstawą do podjęcia prac nad nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego.

   Z uwagi na fakt, iż projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego stanowi kontynuację zapoczątkowanego w 1990 r. procesu decentralizacji władzy publicznej w Polsce niezbędne było przeanalizowanie dotychczasowego zakresu zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego. W ramach planowanej dalszej decentralizacji jednostkom samorządu terytorialnego zaproponowano przekazanie kolejnych zadań jako ich zadania własne, które z punktu widzenia sprawnego funkcjonowania administracji publicznej były uzasadnione.

   W ramach prac nad ustawą w Ministerstwie Finansów prowadzone były rachunki symulacyjne mające na celu przedstawienie sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego po wprowadzeniu zmian w systemie zasileń. Stosowne rachunki symulacyjne były sporządzane odrębnie dla każdej jednostki samorządu terytorialnego i zostały przedstawione stronie samorządowej. Dzięki tym rachunkom możliwe było porównanie dochodów według obecnie obowiązujących przepisów i po wprowadzeniu zmian. W związku z tym wraz z przedłożonym projektem ustawy przekazane zostały zbiorcze informacje dotyczące wpływu proponowanych zmian na sytuację finansową jednostek samorządu terytorialnego. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż podstawą przeprowadzenia rachunków symulacyjnych były dane z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego za rok 2001. Przeprowadzenie tych rachunków w oparciu o pełne dane z wykonania budżetów za rok 2001, zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z dnia 13 marca 2001 r. w sprawie zasad i terminów sporządzania sprawozdawczości budżetowej, było możliwe dopiero po otrzymaniu przez ministra finansów sprawozdań z wykonania budżetów jednostek samorządu terytorialnego od regionalnych izb obrachunkowych. Dane te minister finansów otrzymał w drugiej połowie kwietnia.

   3. W dniu 30 września br. skierowany został do Sejmu RP rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 oraz niektórych innych ustaw, który w chwili obecnej jest przedmiotem prac Sejmu RP.

   4. Jednostki samorządu terytorialnego zostały poinformowane o pracach nad docelową ustawą o dochodach jednostek samorządu oraz o projektowanych zmianach od roku 2003 zawartych w projekcie ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 oraz niektórych innych ustaw w piśmie ministra finansów z dnia 11 października br.

   5. W ramach przeprowadzonych konsultacji minister finansów na bieżąco informował stronę samorządową Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego o postępie prac nad docelową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Minister finansów na inaugarycyjnym posiedzeniu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego w dniu 27 marca 2002 r. przedłożył opracowanie pt. ˝Założenia do opracowywanej docelowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego˝. Założenia do opracowania docelowej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego oraz kierunki proponowanych zmian w zakresie finansów samorządu terytorialnego minister finansów prezentował także na:

   - spotkaniu posłów RP - członków Komisji Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego,

   - III Kongresie Gmin Wiejskich,

   - spotkaniu z Zarządem Głównym Związku Nauczycielstwa Polskiego,

   - posiedzeniu Związku Miast i Gmin Regionu Świętokrzyskiego,

   - spotkaniu ze skarbnikami Unii Metropolii Polskich,

   - Zgromadzeniu Ogólnym Związku Powiatów Polskich,

   - XI Kongresie Uzdrowisk Polskich,

   - posiedzeniu Małopolskiego Stowarzyszenia Starostów, Burmistrzów, Wójtów,

   - XIII Seminarium Samorządowym w Szczecinie,

   - na wszelkich innych spotkaniach ze środowiskiem samorządowym.

   W dniu 22 maja br. odbyło się spotkanie ministra finansów z przedstawicielami organizacji samorządu terytorialnego, na którym przedstawione zostały szczegółowe rozwiązania zaproponowane w przygotowanym przez Ministerstwo Finansów projekcie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego,

   W dniu 14 czerwca br. na XV Ogólnopolskiej Konferencji Wójtów, Burmistrzów, Prezydentów, Starostów i Marszałków projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego wraz z rachunkami symulacyjnymi dotyczącymi wszystkich jednostek samorządu terytorialnego został przekazany wszystkim przedstawicielom organizacji samorządu terytorialnego wchodzących w skład Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego.

   Pierwsze spotkanie Zespołu ds. Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, którego przedmiotem był projekt ustawy, odbyło się w dniu 20 czerwca br., kolejne w dniu 24 czerwca br., na którym wypracowane zostało stanowisko zespołu. Ostateczne stanowisko Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego wypracowane zostało w dniu 8 lipca br.

   Jednocześnie uprzejmie informuję pana marszałka, iż w dniu 16 września br. projekt ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 oraz niektórych innych ustaw, został skierowany do uzgodnień międzyresortowych, w tym do Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego. Projekt ustawy był w dniu 25 września br. przedmiotem obrad Zespołu ds. Systemu Finansów Publicznych Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego, zaś w dniu 26 września br. rozpatrzony został przez Komisję Wspólną Rządu i Samorządu Terytorialnego. Zarówno Zespół ds. Systemu Finansów Publicznych, jak i komisja wypracowały swoje stanowisko w sprawie ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002 oraz niektórych innych ustaw.

   6. Podstawą do przygotowania projektów uchwał budżetowych na rok 2003 będzie dotychczasowa ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2002, której czas obowiązywania w wyniku nowelizacji tej ustawy zostanie przedłużony o kolejny rok 2003.

   7. Powyżej przedstawione informacje na temat zrealizowanego przez resort finansów zakresu prac nad przygotowaniem projektu ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego, a także zakres konsultacji tego projektu ze stroną samorządową świadczą o zrozumieniu wagi spraw, jakie uregulowane zostaną w docelowej ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. Podjęte decyzje świadczą również o tym, iż rząd RP uważa samorząd terytorialny za poważnego, równoprawnego partnera realizującego ogromną część zadań publicznych i dysponującego znacznymi środkami publicznymi. Dlatego też rozwiązania w zakresie systemu finansowego muszą być przygotowane z dużą ostrożnością z uwzględnieniem wszelkich zmian systemowych mających wpływ na gospodarkę finansową jednostek samorządu terytorialnego.

   Łączę wyrazy szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jacek Uczkiewicz

   Warszawa, dnia 21 października 2002 r.