Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

na interpelację nr 2131

w sprawie trudnej sytuacji rolników uprawiających chmiel

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Tadeusza Polańskiego z dnia 8 października 2002 r. (przesłaną przy piśmie SPS-0202-2131/02 z dnia 10 października br.) przekazuję uprzejmie panu marszałkowi następujące wyjaśnienia.

   Problemy plantatorów chmielu, zwłaszcza z rejonu lubelskiego, są znane resortowi rolnictwa zarówno z korespondencji przesłanej przez prezesa Nadwiślańskiego Zrzeszenia Plantatorów Chmielu, jak i z bezpośrednich opinii przekazanych w trakcie spotkania, zorganizowanego w ministerstwie w dniu 27 września br., z udziałem przedstawicieli branży chmielarskiej.

   Wziąwszy pod uwagę:

   - strukturę odmianową chmielu uprawianego w rejonie lubelskim (udział odmian aromatycznych, głównie odmiany lubelski, wynosi ponad 53%, a wyżej plonujących odmian goryczkowych ok. 47%. Ilościowa przewaga odmian aromatycznych nad goryczkowymi jest jeszcze większa na terenie tzw. Powiśla),

   - duże rozdrobnienie gospodarstw chmielarskich w rejonie lubelskim (wielkość powierzchni uprawy przypadająca na jednego plantatora w rejonie lubelskim jest znacznie mniejsza niż w pozostałych rejonach),

   - niższe od średnich z lat ubiegłych plony i zbiory chmielu w 2001 r. i 2002 r. (przyczyną były warunki meteorologiczne, tj. nadmierne opady i powódź ograniczyły zbiory i pogorszyły jakość chmielu w 2001 r., a w 2002 r. susza i wysokie temperatury spowodowały niedostateczne wykształcenie szyszek oraz obniżenie zawartości alfakwasów, zwłaszcza w przypadku odmian aromatycznych),

   sytuację plantatorów chmielu w tym rejonie należy ocenić jako znacznie gorszą niż w innych rejonach uprawy. Z kalkulacji sporządzonej przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach wynika, że w br. nakłady poniesione na uprawę, zbiór i suszenie chmielu aromatycznego, z uwzględnieniem kosztów pracy własnej i szacunkowej amortyzacji plantacji oraz specjalistycznych urządzeń, są wyższe od przychodu ze sprzedaży chmielu (natomiast w przypadku uprawy chmielu goryczkowego odmiany Marynka, przy plonie 1,5 t/ha i cenie 11 zł/kg, tzw. nadwyżka bezpośrednia, tj. różnica między przychodem a kosztami bezpośrednimi, może wynieść ok. 10 tys. zł/ha, a po uwzględnieniu kosztów pracy własnej i amortyzacji zysk szacuje się na 1,8 tys. zł/ha).

   Zgodnie z deklaracją złożoną przedstawicielom zrzeszeń plantatorów chmielu na wspomnianym wyżej spotkaniu problemy branży chmielarskiej zostały przedstawione kierownictwu resortu na posiedzeniu w dniu 15 października br.

   Przedmiotem dyskusji była zarówno informacja nt. problemów związanych z tegorocznymi zbiorami (m.in. niskie plony i zmniejszona zawartość alfakwasów, szczególnie u odmian aromatycznych, trudności ze sprzedażą chmielu, zła sytuacja materialna plantatorów), jak i postulaty zgłoszone przez przedstawicieli zrzeszeń plantatorów chmielu.

   Uprzejmie informuję pana marszałka, że w kwestii postulatów plantatorów, które znalazły również odzwierciedlenie w interpelacji pana posła Tadeusza Polańskiego, kierownictwo resortu przyjęło następujące ustalenia:

   - resort rolnictwa, nie mając bezpośredniego wpływu na politykę surowcową (w tym ceny chmielu) prowadzoną przez przetwórców i browary, nie może zagwarantować skupu całego zbioru chmielu po cenach postulowanych przez plantatorów,

   - brak środków budżetowych uniemożliwia realizację postulatu dotyczącego wsparcia plantatorów chmielu aromatycznego określoną kwotą w przeliczeniu na 1 ha (na spotkaniu proponowano 3 tys. zł/ha, w piśmie Nadwiślańskiego Zrzeszenia Plantatorów Chmielu - 6 tys. zł/ha dla 300 rodzin z części rejonu lubelskiego, w interpelacji ogólną kwotę pomocy rządu określono na poziomie 5 mln zł),

   - restrukturyzacja odmianowa plantacji chmielu oraz unowocześnienie suszarnictwa chmielu może się odbywać przy wykorzystaniu kredytów inwestycyjnych z dopłatami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa do ich oprocentowania. Celom tym mogą służyć np. linie kredytowe o symbolu: IP, MR, BR/10, RP, GP (wszystkie zrzeszenia plantatorów chmielu zostały poinformowane o numerze telefonu kontaktowego w ARiMR, pod którym można uzyskać szczegółowe informacje nt. ww. linii kredytowych). Brak jest natomiast podstawy prawnej do utworzenia funduszu na restrukturyzację chmielarstwa w sposób wnioskowany przez przedstawicieli zrzeszeń plantatorów chmielu, tj. z odpisu 1 gr od każdej butelki piwa.

   Odnosząc się do informacji, które dotarły do pana posła, w sprawie zmiany przeznaczenia pieniędzy na subwencje (z pomocy rolnikom na pomoc dla bezpośrednich korzyści dla browarów) uprzejmie wyjaśniam panu marszałkowi, że chodzi prawdopodobnie o sprawę realizacji zobowiązania określonego w zawiadomieniu prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 października 1998 r. odnoszącym się do przejęcia przez Heineken kontroli nad browarami Elbrewery. Jednym z warunków określonych w tym zawiadomieniu było dokonanie przez powstałą grupę kapitałową inwestycji w polskim przetwórstwie chmielu w kwocie nie niższej niż równowartość 2 mln USD przed upływem 3 lat od dnia połączenia. W sierpniu 2001 r. uczestnicy łączenia uzyskali zgodę prezesa UOKiK na przesunięcie realizacji inwestycji do 31 grudnia 2003 r. oraz na objęcie inwestowaniem całego ˝łańcucha chmielowego˝ (tj. od uprawy chmielu do uzyskania finalnego produktu przemysłu chmielarskiego). Heineken i Grupa Żywiec prowadzi rozmowy na temat potencjalnych projektów inwestycyjnych ze spółką Chmiel Polski SA w Lublinie, Instytutem Nawozów Sztucznych w Puławach (producent ekstraktu chmielowego) i obecną na polskim rynku spółką Joh. Barth&Sohn GmbH&Co.

   Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów kontroluje, w ramach posiadanych kompetencji, realizację warunków zawartych w zawiadomieniu z dnia 15 października 1998 r.

   Przekazując powyższe wyjaśnienia, uprzejmie pana marszałka informuję, że zdaniem kierownictwa resortu problemy plantatorów chmielu mogą być załatwiane wyłącznie w ramach możliwości budżetowych państwa (kredyty inwestycyjne z dopłatami ARiMR do oprocentowania) oraz przy realizacji inwestycji w polskim chmielarstwie wynikających ze zobowiązań ujętych w zawiadomieniu z dnia 15 października 1998 r., zmodyfikowanym w sierpniu 2001 r. Brak środków budżetowych uniemożliwia udzielenie plantatorom doraźnej pomocy finansowej.

   Z wyrazami szacunku

   Sekretarz stanu

   Józef Jerzy Pilarczyk

   Warszawa, dnia 29 października 2002 r.