Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Zagranicznych

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 2274

w sprawie stosowania art. 90 ust. 1 Konstytucji RP w związku z ewentualnym traktatem akcesyjnym Polska-Unia Europejska

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając z upoważnienia prezesa Rady Ministrów na interpelację posła Janusza Dobrosza w sprawie stosowania art. 90 ust. 1 Konstytucji RP w związku z traktatem akcesyjnym w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (pismo nr SPS-0202-2274/02), uprzejmie informuję, że art. 90 ust. 1 Konstytucji RP określa materialny aspekt przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Przepis ten stanowi, że Rzeczpospolita Polska może na podstawie umowy międzynarodowej przekazać organizacji międzynarodowej lub organowi międzynarodowemu kompetencje organów władzy państwowej w niektórych sprawach. Przekazanie na podstawie tego przepisu części kompetencji polskich organów władzy państwowej do organów Unii nie jest tożsame z utratą suwerenności, która nadal pozostanie niezbywalną właściwością państwa polskiego.

   Ze swej istoty przystąpienie nowego członka do Unii Europejskiej wiąże się z koniecznością przyjęcia przez niego całości unijnego dorobku prawnego, a w trakcie procesu negocjacji uzgadnia się jedynie pewne odstępstwa od obowiązujących reguł. Co za tym idzie, państwo kandydujące nie ma możliwości wpływania na kształt przyjętych w traktatach założycielskich rozwiązań. Sam akt przystąpienia dokonuje się na podstawie umowy prawa międzynarodowego publicznego zawieranej pomiędzy dotychczasowymi państwami członkowskimi a państwami kandydującymi (traktat akcesyjny), która podlega ratyfikacji przez wszystkie umawiające się strony. Czynność przekazania kompetencji ma zatem charakter dobrowolny i nie przeczy istocie suwerenności, ale stanowi jej realizację. Podkreśli to przyjęta w Polsce procedura wyrażania zgody na ratyfikację w ogólnopolskim referendum, w którym cały naród będzie miał możliwość podjąć decyzję w tej ważnej dla Polski kwestii.

   Odpowiadając na pytania dotyczące redagowania traktatu akcesyjnego, uprzejmie informuję, że rząd nie zamierza postulować zamieszczenia w nim wymienionych przez pana posła klauzul. Rząd nie przewiduje również przygotowania własnego projektu traktatu, gdyż sama procedura jego opracowywania (informacje na ten temat przedstawił minister spraw zagranicznych w odpowiedzi na interpelację posła J. Dobrosza przekazaną pismem nr SPS-0202-1043/02) zakłada udział Polski w pracach grupy roboczej Rady UE, której zadaniem jest zredagowanie projektu traktatu. Przygotowywanie przez rząd alternatywnego projektu traktatu akcesyjnego przeczyłoby przyjętej procedurze, zakładającej współpracę wszystkich państw będących stronami traktatu akcesyjnego.

   Zakres przedmiotowy przekazania kompetencji organów władzy państwowej na rzecz Unii określają traktaty konstytuujące Unię Europejską, które w momencie wejścia w życie traktatu akcesyjnego staną się częścią naszego porządku prawnego. Obejmuje on tak zwane trzy filary: Wspólnoty Europejskie oraz Unia Gospodarcza i Walutowa (pierwszy filar), wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa (drugi filar) oraz wymiar sprawiedliwości i sprawy wewnętrzne (trzeci filar). Informacje na temat kompetencji Unii Europejskiej rząd przekazuje m.in. w ramach programu informowania społeczeństwa realizowanego przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, a także kampanii informacyjnej realizowanej przez pełnomocnika rządu ds. informacji europejskiej.

   Państwa decydują się na przeniesienie niektórych kompetencji organów władzy państwowej na rzecz Unii Europejskiej ze względu na realne korzyści, jakie płyną z tej formy współpracy na poziomie międzynarodowym. Osiągnięcie tych korzyści gwarantują podstawowe zasady konstytuujące Unię Europejską, takie jak równość, solidarność, subsydiarność. Przystępując do Unii Europejskiej, Polska poprzez swoich przedstawicieli w organach Unii Europejskiej będzie uczestniczyła w procesie decydowania o kształcie instytucjonalnym UE, określania kierunków polityk wchodzących w zakres kompetencji UE oraz tworzenia prawa wspólnotowego. Ponadto polscy obywatele uzyskają możliwość korzystania ze swobód obowiązujących na wspólnym obszarze, w tym ze szczególnej ochrony prawnej przysługującej obywatelom UE. Członkostwo w Unii Europejskiej przysporzy także wielu korzyści wynikających z umów międzynarodowych zawieranych z państwami trzecimi, które to umowy ze względu na gospodarczą i polityczną siłę Unii Europejskiej oferują państwom członkowskim korzystniejsze warunki niż gdyby państwa te działały indywidualnie. Udział Polski w Jednolitym Rynku UE stworzy możliwość szybszego wzrostu gospodarczego, poprawy finansów publicznych, lepszych warunków rozwiązywania problemów społecznych, zwłaszcza bezrobocia, ubóstwa i wykluczenia społecznego. Członkostwo w Unii Europejskiej poprawi także bezpieczeństwo zewnętrzne Polski, gwarantowane innymi umowami sojuszniczymi, bowiem Polska wejdzie do krwiobiegu gospodarczego i politycznego głównej organizacji regionalnej integracji na naszym kontynencie, jaką jest Unia Europejska.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Danuta Hübner

   Warszawa, dnia 11 grudnia 2002 r.