Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2350

w sprawie przejmowania przez zagranicznych inwestorów infrastruktury komunikacyjnej w największych polskich miastach

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pani poseł Anny Sobeckiej, nr SPS-0202-2350/02, w sprawie przejmowania przez zagranicznych inwestorów infrastruktury komunikacyjnej w największych polskich miastach, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Rola samorządu w organizowaniu transportu zbiorowego obsługującego obszar miasta/gminy wynika z ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Ustawa ta określiła, że zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie lokalnego transportu zbiorowego jest zadaniem własnym gmin (art. 7 ust. 1 pkt 4). Wolą parlamentu wyrażoną w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej było powierzenie jednostkom samorządu terytorialnego wyłącznego prawa do decydowania o wyborze sposobu prowadzenia i form gospodarki komunalnej (art. 4 ust. 1 pkt 1). Gospodarka komunalna może być prowadzona przez jednostki samorządu terytorialnego w formach zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego. W drodze umowy na zasadach ogólnych, z zastosowaniem przepisów o zamówieniach publicznych, wykonywanie zadań z zakresu gospodarki komunalnej może być powierzone osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej (art. 3 ust. 1). Ustawa umożliwiła również zlikwidowanie zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki akcyjnej lub spółki z ograniczoną odpowiedzialnością przez wniesienie na pokrycie kapitału zakładowego spółki wkładu w postaci mienia zakładu budżetowego. Likwidacja zakładu budżetowego w celu zawiązania spółki kapitałowej należy do uprawnień rad gmin i ma charakter fakultatywny. Ustawa określiła również, że z dniem 1 lipca 1997 r. przedsiębiorstwa komunalne stały się z mocy prawa jednoosobowymi spółkami gminy, o ile rada gminy nie postanowiła wcześniej o wyborze organizacyjno-prawnej formy lub o ich prywatyzacji. Do zbycia udziałów i akcji gminy w spółce powstałej w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa komunalnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 1996 r. o komercjalizacji i prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych, przy czym przewidziane w nich kompetencje ministra skarbu wykonuje wobec spółki wójt (burmistrz, prezydent miasta).

   Przekształcenie przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę prawa handlowego nie skutkuje utratą prawa do jej dotowania. Gmina może nadal dotować spółkę, w tym szczególnie w przypadku ustanowienia cen usług przewozowych niezapewniających spółce przychodów na pokrycie kosztów jej działalności lub w postaci refundacji utraconych przychodów z tytułu ustanowionych przez gminę uprawnień do ulgowych i bezpłatnych przejazdów. Ponadto przepisy Kodeksu spółek handlowych zobowiązują właściciela do dbania o interesy własnej spółki. Decyzja odnośnie do sposobu dotowania usług przewozowych i wysokości dotacji należy do wyłącznej kompetencji gminy. Warto nadmienić, że gminy mogą kupować usługi przewozowe w formie kontraktów z przewoźnikami na wykonywanie określonej wielkości pracy przewozowej przy ustalonej stawce za wozokilometr.

   Przekształcenie przedsiębiorstwa komunalnego w spółkę prawa handlowego na ogół jest związane z jej restrukturyzacją, w tym restrukturyzacją zatrudnienia. Restrukturyzacja taka jest dokonywana w celu zwiększenia efektywności działania spółki, a przez to by spółka była w stanie konkurować z innymi przewoźnikami na rynku usług przewozowych.

   Z danych Izby Gospodarczej Komunikacji Miejskiej (IGKM) wynika, że zakłady budżetowe są na ogół mniej efektywne niż spółki, a ich liczba systematycznie zmniejsza się. O ile w 1995 r. zakłady budżetowe i jednostki budżetowe stanowiły 61%, to w 2000 r. już tylko 38% ogólnej liczby przewoźników, a 54% funkcjonowało w formie spółek prawa handlowego. Większość przewoź-ników świadczy usługi przewozowe na podstawie umów, a określane w nich kryteria wpływają na podwyższenie jakości usług i obniżenie kosztów działalności. Należy jednak podkreślić, że efektywność działania przewoźników zależy nie tylko od przyjętego modelu zarządzania i formy organizacyjno-prawnej, ale też od innych czynników, takich jak warunki lokalne, polityka władz samorządowych oraz inicjatywa i działania kadr firm. Z przykrością muszę stwierdzić, że nie podzielam opinii, że przewoźnicy działający w formie spółek przynoszą straty i nie unowocześniają taboru. Dane IGKM świadczą, że w wielu miastach (np. Łódź, Poznań, Kraków, Koszalin) utworzone spółki znacząco zwiększyły efektywność swojej działalności oraz dokonują zakupu nowego taboru.

   Ze względu na zakres spraw poruszonych w interpelacji udzielenie odpowiedzi wymagało uzyskania stosownych informacji w urzędach administracji samorządowej i w Izbie Gospodarczej Komunikacji Miejskiej, ponieważ interpelacja nie dotyczy kompetencji ministra infrastruktury. Biorąc pod uwagę, że miało to miejsce w okresie przedświątecznym, proszę o wyrozumiałość z powodu niedotrzymania terminu udzielenia odpowiedzi.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Mieczysław Muszyński

   Warszawa, dnia 2 stycznia 2003 r.