Odpowiedź prezesa Głównego Urzędu Statystycznego

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 2382

w sprawie likwidacji oddziałów terenowych Głównego Urzędu Statystycznego na przykładzie woj. małopolskiego

   Szanowni Panowie Posłowie! Odpowiadając, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów pana Leszka Millera, na interpelację w sprawie likwidacji oddziałów terenowych GUS na przykładzie woj. małopolskiego, uprzejmie informuję i potwierdzam, że z dniem 1 stycznia 2003 r. nastąpiła reorganizacja urzędów statystycznych wynikająca z wcześniej podjętych decyzji, które znalazły formalny wyraz w zarządzeniach prezesa Głównego Urzędu Statystycznego opublikowanych w Dzienniku Urzędowym GUS nr 12 z dnia 21 listopada 2002 r. (załącznik nr 1 do pisma).*)

   Jak wynika z powołanych wyżej zarządzeń z dniem 1 stycznia 2003 r. uległy zmianie dotychczasowe zasady działania służb statystyki publicznej. Podstawowym celem wprowadzonych zmian jest usprawnienie zarządzania m.in. poprzez uproszczenie struktur organizacyjnych statystyki i zmniejszenie kosztów ich utrzymania. W wyniku podjętych działań nastąpiła reorganizacja służb statystyki w terenie, zmniejszenie liczby oddziałów urzędów statystycznych oraz inne usytuowanie ich zadań. W skali całego kraju do końca ubiegłego roku funkcjonowało tylko 108 oddziałów terenowych przy znacznie większej liczbie powiatów. Z dniem 1 stycznia 2003 r. likwidacji uległo 35 oddziałów. W skali terenowych służb statystyki nie ulega zmianie poziom zatrudnienia, a zachodzą jedynie korekty polegające na zwiększeniu stopnia wykorzystania kadry i dostosowaniu optymalnym jej zadań do zmieniających się uwarunkowań i potrzeb rozwoju badań statystycznych.

   Szczegółową informację o zlikwidowanych oddziałach urzędów statystycznych oraz obecny stan struktur terenowych statystyki wraz z terytorialnym zasięgiem działania zawierają załączniki 2 i 3 do pisma.*)

   Poruszone przez panów posłów wątpliwości co do zasadności likwidacji oddziałów były również przedmiotem analiz poprzedzających zmniejszenie liczby oddziałów w terenie. Dyskutowane były zarówno koncepcje dotyczące kierunku reorganizacji w powiązaniu z programem badań statystycznych oraz układów, w jakich są prezentowane wyniki badań (poziomy NTS), jak i zagadnienia związane z wysoką stopą bezrobocia.

   Intencją działań zmierzających do utrzymania zatrudnienia w urzędach statystycznych na niezmienionym poziomie, pomimo zmian w zakresie struktury organizacyjnej, była m.in. troska o pracowników i świadomość trudnej sytuacji na rynku pracy, jak również fakt, że zakres zadań realizowanych przez służby statystyki publicznej nie uległ ograniczeniu, a zdecydowanie zwiększył się i wymaga dalszego zaangażowania tych pracowników do realizacji prowadzonych badań statystycznych. Większości pracownikom likwidowanych oddziałów zaproponowana została dalsza praca w utrzymywanych sąsiednich oddziałach lub siedzibie urzędu statystycznego. Nie znajduje potwierdzenia wniosek, że oznaczenie innego miejsca świadczenia pracy dla pracowników likwidowanych oddziałów pogłębi czy też w ogóle w jakikolwiek sposób wpłynie na poziom bezrobocia w dotychczasowych miastach siedzibach tych oddziałów w zakresie, w jakim wpływ na to mogą mieć decyzje podejmowane przez prezesa GUS. Kryterium zmian organizacyjnych w statystyce jest przede wszystkim efektywność i optymalizacja działania instytucji.

   Podniesione przez panów posłów w piśmie deklaracje samorządów terytorialnych w zakresie partycypowania w kosztach utrzymania lokali zajmowanych przez likwidowane oddziały urzędów statystycznych były raczej sporadyczne i poza jednym przypadkiem nie miały skonkretyzowanego charakteru. Deklaracje te poza tym miały miejsce już po podjęciu decyzji o zmianie struktury wewnętrznej urzędów statystycznych.

   Podkreślenia wymaga fakt, że zadania oddziałów związane z obsługą obywateli, podmiotów gospodarczych i organów samorządu terytorialnego w żaden sposób nie zostaną ograniczone. Dołożone zostaną także wszelkie starania, aby jakość świadczonych usług nie uległa zmianie, a powstałe ewentualne utrudnienia będą minimalizowane i w jak najmniejszym stopniu odczuwalne. Dotyczy to również systemu nadawania podmiotom gospodarczym numeru identyfikacyjnego REGON oraz aktualizowania danych w tym rejestrze. Prace te prowadzone są w chwili obecnej w bardzo sprawny sposób. Wiele z czynności możliwe jest do załatwienia drogą korespondencyjną. Ponadto wyrażam przekonanie, że coraz bliższy jest moment zorganizowania załatwienia przez przedsiębiorców wszystkich spaw ewidencyjno-rejestrowych w jednym miejscu.

   Koszty utrzymania nie były jedynymi powodami likwidacji oddziałów. Dominującym zadaniem statystyki publicznej jest zbieranie, przetwarzanie i analizowanie danych statystycznych. Z tego punktu widzenia rosnące są wymagania posiadania i stosowania nowoczesnej infrastruktury technicznej i celowe jest tylko utrzymywanie oddziałów wyposażonych w rozległą sieć WAN i komputery. Ponadto stopniowe przechodzenie na zbieranie danych w formie elektronicznej oraz zwiększający się zakres rejestracji danych przy użyciu metody odczytu optycznego, przesuwające obciążenie bezpośrednio na miejsce lokalizacji serwera, tj. siedzibę urzędu statystycznego, powoduje, że utrzymywanie liczby oddziałów na dotychczasowym poziomie przestaje znajdować uzasadnienie.

   Te dwie przesłanki były głównymi, obok zmniejszania kosztów ogólnych działania statystyki, powodami podjętych decyzji o likwidacji oddziałów.

   Również dostęp do wynikowych informacji statystycznych przy aktualnym poziomie wyposażenia technicznego służb statystyki publicznej jest możliwy z dowolnego miejsca i w znacznym stopniu jest realizowany poprzez Internet (m.in. Bank Danych Regionalnych).

   Podjęte działania dotyczące organizacji i ograniczenia liczby oddziałów terenowych Urzędu Statystycznego w Krakowie wynikały z przesłanek podanych wyżej. Aktualny podział obsługiwanych powiatów i miast na prawach powiatu w woj. małopolskim zawiera załącznik, o którym mowa wyżej.

   Wyrażam przekonanie, że podane wyżej wyjaśnienia przekonają panów, że wszelkie zmiany organizacyjne w obszarze działania statystyki publicznej podejmowane przez mnie wynikają wyłącznie z merytorycznych powodów i służą coraz lepszemu wykonywaniu naszych zadań w służbie dla społeczeństwa.

   Z wyrazami szacunku

   Prezes GUS

   Tadeusz Toczyński

   Warszawa, dnia 8 stycznia 2003 r.