Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2383

w sprawie restrukturyzacji Narodowego Banku Polskiego i likwidacji jego zespołów oraz oddziałów zamiejscowych

   Szanowny Panie Marszałku! Przesyłam uprzejmie odpowiedź na interpelację pana posła Jacka Falfusa w sprawie restrukturyzacji Narodowego Banku Polskiego i likwidacji jego zespołów oraz oddziałów zamiejscowych, przesłaną przy piśmie nr SPS-0202-2383/02.

   Kwestię restrukturyzacji sieci terenowej placówek NBP trzeba rozpatrywać w związku z generalnym procesem dostosowania kształtu struktury organizacyjnej polskiego banku centralnego do pełnienia zadań w ramach Europejskiego Systemu Banków Centralnych oraz brzmieniem art. 6 ustawy z 23 sierpnia 2001 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane (DzU nr 111, poz. 1195), przewidującym, iż NBP może nieodpłatnie przekazać Bankowi Gospodarstwa Krajowego, do dnia 31 stycznia 2003 r., niektóre jednostki organizacyjne lub ich zorganizowane części.

   Zgodnie z wyjaśnieniami przesłanymi Ministerstwu Finansów przez NBP decyzja o rozpoczęciu przedmiotowej restrukturyzacji, w istocie złożonej oraz niełatwej, jest uzasadniona względami merytorycznymi, jak też została podjęte po rozpatrzeniu szeregu aspektów dotychczasowego funkcjonowania zespołów i oddziałów zamiejscowych NBP. Zainicjowanie zmian struktury terenowej NBP zostało przesądzone przez następujące czynniki:

   a) zmniejszenie liczby prowadzonych rachunków jednostek budżetowych oraz rachunków banków w związku z procesem ich konsolidacji;

   b) zmianę zasad zaopatrywania banków w znaki pieniężne;

   c) dokonanie liberalizacji prawa dewizowego i tym samym znaczne zmniejszenie liczby udzielanych zezwoleń;

   d) przeniesienie zadań związanych ze sprawowaniem nadzoru bankowego z oddziałów okręgowych do Generalnego Inspektoratu Nadzoru Bankowego;

   e) zmianę podziału administracyjnego kraju;

   f) rozwój techniki teleinformatycznej, który umożliwił unowocześnienie i komputeryzację metod pracy oraz skrócenie czasu realizacji zleceń, w tym automatyzację czynności kasowo-skarbowych, jak też stopniowe wprowadzanie bankowości elektronicznej w celu obsługi budżetu państwa.

   Likwidacja oddziałów Narodowego Banku Polskiego w byłych miastach wojewódzkich związana jest z restrukturyzacją sieci terenowej NBP, która ma zakończyć się do dnia 31 stycznia 2003 r. W jej wyniku zlikwidowane będą 22 placówki stanowiące oddziały i zespoły zamiejscowe NBP. Sieć terytorialna NBP składała się na dzień 31 grudnia 2000 r. z 13 oddziałów okręgowych, którym zostało podporządkowane 26 oddziałów zamiejscowych i 10 zespołów zamiejscowych. Od dnia 1 lutego 2003 r. wszystkie zadania realizowane przez oddziały zamiejscowe zostaną przejęte przez 16 oddziałów okręgowych NBP.

   W ramach procesu restrukturyzacji Narodowy Bank Polski zaproponował przejęcie przez BGK 23 oddziałów zamiejscowych (Bielsko-Biała, Częstochowa, Gorzów Wlkp., Jelenia Góra, Kalisz, Konin, Koszalin, Krosno, Legnica, Nowy Sącz, Ostrołęka, Piotrków Tybunalski, Piła, Płock, Przemyśl, Radom, Siedlce, Słupsk, Suwałki, Tarnów, Toruń, Wałbrzych i Zamość) oraz 10 zespołów zamiejscowych (Łomża, Włocławek, Chełm, Biała Podlaska, Sieradz, Elbląg, Leszno, Ciechanów, Tarnobrzeg i Skierniewice). Dla celów pilotażowych BGK przejął oddział zamiejscowy w Pile, zgodnie z umową zawartą między NBP a BGK w dniu 24 stycznia 2002 r.

   Wstępnie organy statutowe BGK zaakceptowały wskazany katalog jednostek organizacyjnych NBP. Trzeba podkreślić, iż w świetle planów rozwoju, funkcji i zadań zleconych przez rząd Bank Gospodarstwa Krajowego był właściwym adresatem przesunięcia majątkowego, które zostało przewidziane w art. 6 ww. ustawy. Niemniej okazało się, że skala majątku oraz liczba pracowników do przejęcia jest na tyle duża, iż zdaniem BGK, jako podmiotu sektora bankowego, koszty omawianego projektu nie były możliwe do pokrycia jedynie z bieżącej i przewidywanej działalności banku, mogąc generować wieloletnią stratę finansową. Wobec tych uwarunkowań Bank Gospodarstwa Krajowego - początkowo pozytywnie nastawiony do propozycji NBP - w końcowej fazie negocjacji (luty - marzec br.) wystąpił do banku centralnego o znaczące wsparcie finansowe dla projektu przejęcia ww. jednostek, które jednakże nie mieściło się w zakresie ustawowych instrumentów finansowych NBP stosowanych wobec sektora bankowego. W rezultacie w dniu 12 marca 2002 ar. BGK odmówił objęcia zaproponowanych mu jednostek organizacyjnych.

   Przewidywane działania dotyczące składników majątkowych likwidowanych placówek NBP.

   W związku z zakończonymi niepowodzeniem negocjacjami pomiędzy BGK a NBP odnośnie do przejęcia sieci terenowej NBP kwestia dalszych losów zawodowych pracowników likwidowanych jednostek polskiego banku centralnego stała się szczególnie aktualna.

   Mając na uwadze powyższe problemy z przekazaniem jednostek organizacyjnych banku centralnego do BGK, minister finansów zaproponował NBP rozważenie alternatywnych wariantów rozwiązań, jak np. nieodpłatne przejęcie placówek banku przez administrację rządową lub samorządową w celu zagospodarowania ich pod kątem realizacji zadań publicznych. Z obecnych informacji wynika, że swoje zainteresowanie niektórymi placówkami NBP potwierdziło Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji pod kątem ich znaczącej przydatności dla Policji i niektórych innych służb podległych temu resortowi, jak również Ministerstwu Sprawiedliwości odnośnie do sądownictwa.

   Ponadto NBP rozesłał wstępne zapytania do różnych podmiotów z prośbą o rozważenie możliwości zakupu likwidowanych placówek. NBP skierował ponownie zapytanie także do Banku Gospodarstwa Krajowego dotyczące przejęcia przez BGK tym razem już tylko niektórych wybranych placówek. Ostatecznie BGK przejął jednostkę w Pile (po programie pilotażowym) oraz zamierza przejąć do 30 stycznia 2003 r. obiekty zespołów zamiejscowych w Tarnowie, Kaliszu i Bielsku-Białej.

   Oddział w Siedlcach może zostać przekazany na rzecz Ministerstwa Finansów bądź sprzedany na warunkach rynkowych podmiotowi prywatnemu. Trzeba wskazać, iż w odniesieniu do tych jednostek byłej sieci terenowej NBP, które zostaną odpłatnie przekazane podmiotom prywatnym, zysk ze sprzedaży trafi na podstawie art. 69 ust. 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim do budżetu państwa.

   Wreszcie w ramach zagadnienia przeznaczenia i ewentualnego przekazania na rzecz skarbu państwa nieruchomości jednostek zamiejscowych NBP trzeba wskazać, iż 17 kwietnia 2002 r. NBP wystąpił do MSWiA z ofertą przejęcia przez skarb państwa zbędnych zasobów NBP. Kwestia przeznaczenia przedmiotowych nieruchomości na obecnym etapie negocjacji jest już w znacznym stopniu przesądzona, w szczególności szereg obiektów zostanie przekazanych do 31 stycznia 2003 r. sądownictwu, Policji oraz innym służbom podległym wojewodom. Trzeba wskazać, iż w dniu 20 grudnia 2002 r. zostały podpisane porozumienia w sprawie zasad współdziałania przy przekazywaniu na rzecz skarbu państwa niektórych nieruchomości Narodowego Banu Polskiego. Prezes Narodowego Banku Polskiego podpisał z ministrem sprawiedliwości oraz ministrem spraw wewnętrznych i administracji porozumienie w sprawie zasad współdziałania przy przekazywaniu na rzecz skarbu państwa niektórych nieruchomości NBP administrowanych przez oddziały okręgowe, stanowiących siedziby likwidowanych placówek zamiejscowych Narodowego Banku Polskiego. Ponadto, prezes NBP podpisał także trzy umowy z prezesem Banku Gospodarstwa Krajowego w sprawie nieodpłatnego przekazania dla BGK siedzib oddziałów zamiejscowych NBP. Decyzją NBP budynki po likwidowanych lokalnych placówkach banku wzmocnią wykonywanie podstawowych zadań państwa.

   W wyniku wypełnienia porozumienia:

   - prokuratura otrzymałaby obiekty w 4 miastach: Nowy Sącz, Ostrołęka, Płock, Radom;

   - sądy przejęłyby obiekty w 9 miastach: Słupsk, Częstochowa, Zamość, Przemyśl, Jelenia Góra, Płock, Ostrołęka, Radom, Krosno.

   W efekcie skarb państwa otrzymałby 28 budynków, w tym 19 - Ministerstwo Sprawiedliwości oraz 9 - Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (Suwałki, Gorzów, Wałbrzych, Legnica).

   Na podstawie odrębnej umowy 9 budynków przekazywanych jest BGK w trzech obiektach w: Kaliszu, Tarnowie i Bielsku-Białej.

   Poza tym wcześniej zdecydowano o przekazaniu obiektu w Toruniu w użytkowanie Uniwersytetowi Mikołaja Kopernika. Warto zwrócić uwagę, że obiekty w Nowym Sączu, Zamościu, Przemyślu i Kaliszu są wpisane do rejestru zabytków. W drodze przetargu zbywane są obiekty w Piotrkowie Trybunalskim, Koninie, Koszalinie i Siedlcach.

   Jednym z istotnych elementów uregulowania wskazanych problemów jest rozbudowa zakresu zadań BGK, którego częścią będzie ustawa o Banku Gospodarstwa Krajowego przygotowana przez Ministerstwo Finansów i skierowana w ramach pakietu ˝Reforma finansów publicznych˝ do Sejmu RP w dniu 26 lipca 2002 r. Jak należy sądzić, przewidywany przez ww. projekt rozwój Banku Gospodarstwa Krajowego jako banku wykonującego szereg zleconych mu przez rząd działań prorozwojowych w zakresie wsparcia finansowego może implikować konieczność rozbudowy jego sieci terenowej.

   Przewidywane działania dotyczące pracowników likwidowanych placówek NBP.

   W związku z likwidacją sieci terenowej Narodowy Bank Polski przewiduje zwolnienie znacznej części zatrudnionych tam osób. Jednakże mając na względzie trudną sytuację na lokalnym rynku pracy, NBP pragnie w optymalny sposób spełnić oczekiwania pracowników likwidowanych placówek odnośnie do możliwości zapewnienia im miejsc pracy u nowych właścicieli nieruchomości. W sferze szczególnego zainteresowania NBP leżą wszelkie godne rozważenia propozycje dotyczące zatrudnienia pracowników NBP zatrudnionych dotychczas we wskazanych obiektach.

   Należy podkreślić, że z chwilą podjęcia decyzji o restrukturyzacji sieci terenowej NBP kontynuowany jest proces racjonalizacji zatrudnienia w oddziałach zamiejscowych i jednocześnie podwyższane są kwalifikacje zawodowe pracujących tam osób. Narodowy Bank Polski zadeklarował wszelką niezbędną pomoc związaną ze szkoleniem pracowników przekazywanych jednostek w przypadku zamiaru przejęcia grupy pracowników w likwidowanych placówkach. W związku z odstąpieniem przez BGK od przejęcia zasobów NBP zwolnieniu podlegałoby 1621 pracowników, tj. 25,4% zatrudnionych w NBP (dane NBP na dzień 24 stycznia 2002 r.).

   Mając na uwadze, iż zwolnienia dotyczą pracowników NBP z terenów o wysokim wskaźniku bezrobocia, w Ministerstwie Finansów rozważano możliwość utworzenia funduszu specjalnego przeznaczonego na wypłatę rekompensat pracownikom, którzy utracą pracę w związku z restrukturyzacją sieci terenowej w latach 2002-2003. W wyniku prowadzonej restrukturyzacji straci pracę ok. 1200 osób. W dniu 13 czerwca 2002 r. minister finansów wyraził zgodę, na podstawie art. 65 ust. 3 ustawy o Narodowym Banku Polskim, na utworzenie przez zarząd NBP specjalnego funduszu w ciężar kosztów NBP na wypłaty rekompensat dla zwalnianych pracowników. Rekompensaty z tego funduszu wypłacane będą w latach 2002-2003 niezależnie od odpraw pieniężnych otrzymywanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy oraz o zmianie niektórych ustaw. W decyzji ministra finansów dokonano zastrzeżenia, iż ogólna wysokość rekompensat nie może przekroczyć 25,5 mln zł. Po zakończeniu procesu restrukturyzacji NBP zobowiązany jest przekazać ministrowi finansów szczegółowe informacje na temat wydatkowania i rozliczenia środków wyżej wskazanego funduszu.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jan Czekaj

   Warszawa, dnia 6 stycznia 2003 r.