Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2522

w sprawie wykonywania nadzoru nad orzecznictwem o niezdolności do pracy

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z wystąpieniem marszałka Sejmu z dnia 7 stycznia 2003 r., znak: SPS-0202-2522/02, dotyczącym interpelacji pana posła Bogdana Lewandowskiego w sprawie wykonywania nadzoru nad orzecznictwem o niezdolności do pracy pragnę uprzejmie wyjaśnić, co następuje:

   Zgodnie z § 11 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 8 sierpnia w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (DzU nr 99, poz. 612) bezpośredni nadzór nad prawidłową, zgodną z przepisami prawa i zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy, działalnością lekarzy orzeczników ZUS sprawuje główny lekarz orzecznik oddziału ZUS. Wszystkie orzeczenia wydawane przez lekarzy orzeczników ZUS podlegają pod względem merytorycznym i formalnym kontroli głównego lekarza orzecznika. W ramach sprawowanego bezpośredniego nadzoru główny lekarz orzecznik oddziału ZUS m.in. przedstawia naczelnemu lekarzowi ZUS wnioski dotyczące orzeczeń wymagających rozpatrzenia w trybie nadzoru - ust. 3 pkt 3 cytowanego przepisu.

   Stosownie do art. 14 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 162, poz. 1118 ze zm.) nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy sprawuje prezes ZUS.

   Zgodnie z § 13 powołanego rozporządzenia zwierzchni nadzór nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy w imieniu prezesa sprawuje naczelny lekarz ZUS.

   Jeżeli w toku kontroli prawidłowości i jednolitości stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy przez lekarzy orzeczników ZUS lub przy rozpatrywaniu wniosków głównego lekarza orzecznika dotyczących orzeczeń wymagających rozpatrzenia w trybie zwierzchniego nadzoru naczelny lekarz ZUS stwierdzi, że istnieje uzasadnione podejrzenie co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym lub zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy, może:

   - zlecić uzupełnienie dokumentacji lekarskiej lub zawodowej, w szczególności przez skierowanie osoby, której orzeczenie dotyczy, na badanie przez lekarzy konsultantów, psychologa na badania dodatkowe lub obserwację szpitalną,

   - przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez lekarza orzecznika ZUS.

   Uprzejmie wyjaśniam, że ani ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ani rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych nie określają terminu, w jakim główny lekarz orzecznik oddziału ZUS może przedstawić naczelnemu lekarzowi ZUS wniosek o rozpatrzenie sprawy w trybie zwierzchniego nadzoru.

   Przewidziana w powołanych wyżej przepisach możliwość rozpatrzenia sprawy w trybie zwierzchniego nadzoru nad wykonywaniem orzecznictwa o niezdolności do pracy umożliwia kontrolę wszystkich orzeczeń lekarza orzecznika, które budzą wątpliwości co do zgodności ze stanem faktycznym lub zasadami orzecznictwa o niezdolności do pracy.

   Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że stosownie do art. 114 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość. Zgodnie natomiast z art. 107 powołanej ustawy prawo do świadczeń uzależnionych od niezdolności do pracy oraz wysokość tych świadczeń ulega zmianie, jeżeli w wyniku badania lekarskiego, przeprowadzonego na wniosek lub z urzędu, ustalono zmianę stopnia niezdolności do pracy, brak tej niezdolności lub jej ponowne powstanie.

   Uprzejmie informuję, że w roku 2001 lekarze orzecznicy ZUS wydali łącznie 1 569 992 orzeczenia, z czego 1517 spraw zostało przekazanych przez głównych lekarzy orzeczników oddziałów ZUS z wnioskiem o rozpatrzenie w trybie nadzoru prezesa ZUS, co stanowi ok. 0,1% w stosunku do ogólnej liczby wydanych orzeczeń. W roku 2002 liczba spraw przekazanych przez głównych lekarzy orzeczników do rozpatrzenia w trybie nadzoru kształtowała się na podobnym poziomie. Na 1 184 228 orzeczeń wydanych w okresie styczeń-wrzesień 2002 r. główni lekarze orzecznicy skierowali wnioski o rozpatrzenie sprawy w trybie nadzoru w 1009 przypadkach.

   Odnośnie do wskazanej w wystąpieniu kwestii rozbieżności pomiędzy treścią rozporządzenia a linią orzeczniczą sądu pragnę wyjaśnić, że z analizy wskazanego wyroku sądu apelacyjnego oraz uzasadnienia do tego wyroku nie wynika taka rozbieżność. W wyroku tym sąd dokonuje bowiem analizy przepisów rozporządzenia oraz oceny skutków prawidłowego, wskazanego przez sąd, ich zastosowania w konkretnej sprawie oraz w konkluzji stwierdza, iż w tym konkretnym stanie faktycznym Zakład Ubezpieczeń Społecznych z przepisów tych skorzystał nieprawidłowo.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jolanta Banach

   Warszawa, dnia 27 stycznia 2003 r.