Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2633

w sprawie subwencji oświatowej dla gmin

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację pani poseł Marii Zbyrowskiej w sprawie subwencji oświatowej dla gmin, uprzejmie pana marszałka informuję:

   W części 82 ustawy budżetowej na rok 2003 z dnia 18 grudnia 2002 r. (DzU nr 235, poz. 1981), w dziale 758: Różne rozliczenia, w rozdziale 75801: część oświatowa subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego określona została w wysokości 24 321 215 tys. zł.

   Po odliczeniu ustawowej 1% rezerwy (art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2003 - DzU nr 150, poz. 983, z późn. zm.) pozostała kwota (24 077 999 564 zł) rozdzielona została pomiędzy poszczególne jednostki samorządu terytorialnego (gminy, powiaty, województwa samorządowe).

   Podział kwoty 24 077 999 564 zł na poszczególne szczeble samorządu kształtuje się następująco:

   - gminy 13 315 730 574 zł (63,61%),

   - powiaty 8 336 886 720 zł (34,62%),

   - woj. samorządowe 425 382 270 zł (1,77%).

   Uprzejmie pana marszałka informuję, że zgodnie z art. 35 cytowanej ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego ˝część oświatową subwencji ogólnej po odliczeniu kwoty rezerwy, o której mowa w art. 34 ust. 2, rozdziela się między poszczególne gminy, powiaty i województwa według zasad ustalonych w drodze rozporządzenia, przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania, po zasięgnięciu opinii reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego, z uwzględnieniem typów i rodzajów szkół prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego, stopni awansu zawodowego nauczycieli oraz liczby uczniów w tych szkołach˝.

   Ostateczne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2003 r. dla jednostek samorządu terytorialnego naliczone zostały na podstawie:

   - globalnej kwoty subwencji oświatowej określonej w ustawie budżetowej na rok 2003 z dnia 18 grudnia 2002 r. (DzU nr 235, poz. 1981);

   - rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2003 (DzU nr 234, poz. 1966);

   - danych statystycznych GUS o liczbie uczniów i wychowanków w roku szkolnym 2002/2003, zweryfikowanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

   Rozporządzenie ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2003 (DzU nr 234, poz. 1966) zmodyfikowało w niezbędnym zakresie niektóre zasady podziału środków subwencyjnych stosowane w 2002 r., wyrażone - jak co roku - w algorytmie uzależniającym wysokość przyznawanych środków od skali i struktury realizowanych zadań, mierzonych liczbą uczniów, wychowanków i korzystających, z uwzględnieniem stopni awansu zawodowego nauczycieli.

   Poza kwotą bazową (SOA) i kwotą uzupełniającą (SOB) subwencji przeznaczoną na realizację zadań szkolnych oraz kwotą przeznaczoną na realizację zadań pozaszkolnych (SOC), w algorytmie podziału subwencji na 2003 r. wyodrębniono kwotę na realizację trzeciego etapu nowego systemu wynagradzania nauczycieli (SOD), która bilansuje 12-miesięczne skutki III etapu tej reformy wdrożonej od 1 października 2002 r., zgodnie z postanowieniami art. 30 ust. 3 i 4 ustawy Karta nauczyciela. Kwota ta kalkulowana jest odrębnie dla każdej jednostki samorządu terytorialnego według faktycznie wykorzystanych środków z kwoty dotacji celowej otrzymanej w okresie od 1 października do 31 grudnia 2002 r.

   W przedmiotowym rozporządzeniu zlikwidowano - w porównaniu z rozporządzeniem obowiązującym w roku ubiegłym - wielkości graniczne (górne i dolne progi) odnoszące się do kwoty części oświatowej subwencji ogólnej:

   a) na ucznia - w zakresie zadań szkolnych w danej jednostce samorządu terytorialnego;

   b) na zadania pozaszkolne - dla danej jednostki samorządu terytorialnego.

   Pozwoli to na obiektywne skorelowanie wysokości kwoty subwencji oświatowej, stosownie do skali faktycznie prowadzonych zadań oświatowych przez poszczególną gminę, powiat czy województwo samorządowe.

   Użyte w kalkulacji wagi przeliczeniowe odnoszą się do 23 zadań szkolnych i 10 zadań pozaszkolnych. Zastosowana na 2003 r. częściowa modyfikacja wag w porównaniu z rokiem poprzednim odnosi się do:

   1) obniżenia wartości dodatku na dofinansowanie wydatków związanych z awansem zawodowym nauczycieli (z uwagi na wprowadzenie do algorytmu odrębnej części SOD), w ramach wagi P9; współczynnik ˝a˝ obniżony został odpowiednio z 0,06 do 0,04 oraz z 0,01 do 0,008;

   2) rezszerzenia zakresu stosowania wagi P13 na uczniów w oddziałach integracyjnych szkół ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych; możliwe jest to dzięki dostosowaniu w roku szkolnym 2002/2003 sprawozdań GUS typu ˝S˝ szkół ponadpodstawowych i ponadgimnazjalnych do agregowania powyższych danych;

   3) podwyższenia z 0,005 do 0,044 wartości wagi P14 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych w związku z wdrażaniem ramowych planów nauczania w tych szkołach;

   4) rozszerzenia zakresu stosowania wag P15 i P16 odnoszących się do uczniów oddziałów/szkół dla mniejszości narodowych i grup etnicznych o uczniów pochodzenia romskiego, dla których organizowane są dodatkowe zajęcia edukacyjne;

   5) rozszerzenia zakresu stosowania wagi P17 dodatkowo w odniesieniu do ucznów szkół zawodowych odbywających praktyczną naukę zawodu w centrach kształcenia praktycznego;

   6) podwyższenia z 0,20 do 0,40 wartości wagi P22 dla uczniów szkół zorganizowanych przy zakładach opieki zdrowotnej i zakładach lecznictwa uzdrowiskowgo;

   7) podwyższenia z 0,25 do 0,50 wartości wagi P23 dla wychowanków zespołów pozalekcyjnych zajęć wychowawczych w szkołach podstawowych specjalnych i gimnazjach specjalnych przy zakładach opieki zdrowotnej i zakładach lecznictwa uzdrowiskowego;

   8) podwyższenia wartości wagi P33 - z 0,007 do 0,008 - dla placówek wychowania pozaszkolnego, według rzeczywistej liczby uczniów na terenie województwa. Z uwagi na likwidację dolnych progów subwencja oświatowa na zadania pozaszkolne dla województw samorządowych bez podwyższenia ww. wagi kształtowałaby się w 2003 r. na dużo niższym poziomie niż w roku 2002.

   Modyfikacja algorytmu uzasadniona jest wynikami analizy wskaźników ekonomicznych obrazujących przeciętne koszty kształcenia i opieki w objętych korektą typach szkół i placówek. Oznacza ona relatywne zwiększenie wysokości subwencji dla samorządów prowadzących wskazane rodzaje szkół i placówek kosztem subwencji naliczonej w pozostałym obszarze.

   W formule algorytmicznej podziału subwencji oświatowej pomiędzy JST wagi przeliczeniowe stosowane są addytywnie, tj. jeżeli uczeń zalicza się do kilku wag, to są one dodawane.

   Uprzejmie informuję pana marszałka, że w ww. rozporządzeniu ministra edukacji narodowej i sportu w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego w roku 2003 uwzględnione zostały m.in. następujące wagi przeliczeniowe:

   - P1 = 0,05 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów w gminach, w których wskaźnik podstawowych dochodów podatkowych na jednego mieszkańca jest mniejszy niż 85% analogicznego wskaźnika obliczonego łącznie dla wszystkich gmin przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dla celów obliczenia kwoty wyrównawczej stanowiącej element składowy części podstawowej subwencji ogólnej,

   - P2 = 0,35 dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjów dla dzieci i młodzieży na terenach wiejskich,

   - P4 = 0,20 dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych i ponadpodstawowych dla dzieci i młodzieży na terenach wiejskich i w miastach do 5000 mieszkańców.

   Mają one istotny wpływ na zwiększenie kwot subwencji oświatowej dla gmin wiejskich oraz dla gmin najuboższych.

   Ponadto pragnę pana marszałka poinformować, że ważne znaczenie ma wyodrębniona z subwencji oświatowej 1% rezerwa ustawowa, która będzie mogła być przeznaczona na finansowanie z budżetu państwa zadań oświatowych, zgodnie z kryteriami ustalonymi w uzgodnieniu z Zespołem ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego na rok 2003.

   Rezerwa ta pozwoli na korektę wysokości subwencji tym jednostkom samorządu terytorialnego, które, na podstawie obiektywnie uzasadnionych przesłanek, będą wymagały wsparcia w dostosowaniu do owych uwarunkowań w zakresie finansowania zadań oświatowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Hanna Kuzińska

   Warszawa, dnia 7 lutego 2003 r.