Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 2678

w sprawie funkcjonowania domów pomocy społecznej na przykładzie Domu Pomocy Społecznej im. K. Jaworka w Chorzowie

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pani poseł Marii Nowak, otrzymaną za pośrednictwem pisma pana marszałka z dnia 23 stycznia 2003 r., znak SPS-0202-2678/03, w sprawie funkcjonowania domów pomocy społecznej na przykładzie Domu Pomocy Społecznej im. K. Jaworka w Chorzowie, uprzejmie informuję, że:

   Domy pomocy społecznej od stycznia 1999 r., czyli z dniem wejścia w życie reformy samorządowej w naszym kraju, funkcjonują w ramach zadania własnego samorządu powiatowego. Zgadzam się z wątpliwością pani poseł, że usytuowanie tego typu placówek na poziomie powiatu (o wysokiej specjalizacji, udostępniającej miejsca dla osób niewidzących z terenu kraju) nie sprzyja ich dynamicznemu rozwojowi. Funkcjonuje obecnie pewna liczba domów pomocy społecznej, które ze względu na swoją specyfikę powinny obejmować swoim zasięgiem regionalne województwo czy nawet cały kraj, tak jak to powinno mieć miejsce np. w domach dla osób niewidzących. Wprawdzie w obecnym stanie prawnym nie ma przeszkód, aby tego typu domy przyjmowały osoby z terenu całego kraju, jednak w praktyce takie rozwiązanie napotyka na poważny opór wynikający ze sposobu finansowania.

   Domy pomocy społecznej, będąc jednostkami organizacyjnymi finansowanymi ze środków własnych samorządu powiatowego, są do chwili obecnej objęte dotacją celową z budżetu państwa, przeznaczoną na dofinansowanie pobytu osób w nich przebywających. Dotacja celowa znajduje się w środkach finansowych będących w dyspozycji poszczególnych wojewodów w części 85. Taki sposób dofinansowania w praktyce blokuje przyjmowanie do domu osoby z terenu innego województwa, gdyż wymagałoby to każdorazowo korekty ustawy budżetowej, co jest poważnym utrudnieniem dla takich domów, jak dom dla niewidomych w Chorzowie, i powoduje, że kierowanie ogranicza się do mieszkańców powiatu, w najlepszym przypadku do mieszkańców województwa.

   Wprawdzie w 2001 r. do obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej wprowadzono zapis umożliwiający prowadzenie domów pomocy społecznej o zasięgu regionalnym do kompetencji marszałka wojewódzkiego, ale regulacja ta nie przyniosła oczekiwanego efektu, ponieważ marszałkowie nie wyrazili woli prowadzenia tego typu działalności w ramach zadań własnych samorządu wojewódzkiego, uznając, że nie dysponują środkami finansowymi, które mogłyby zostać przeznaczone na tego typu działalność. Takie podejście samorządów wojewódzkich skłania do ponownego rozpoznania problemu i podjęcia próby jego rozwiązania w przygotowywanej obecnie nowej ustawie o pomocy społecznej. Wydaje się zasadnym, aby odpłatność za pobyt w tego typu placówce była analogiczna jak w pozostałych domach pomocy społecznej, gdyż z punktu widzenia biorcy usług otrzymuje usługę odpowiadającą typowi jego niepełnosprawności.

   W nowych rozwiązaniach prawnych proponuje się wprowadzenie nowego sposobu ponoszenia odpłatności opartego o koszt utrzymania, od którego naliczana będzie ponoszona przez mieszkańca opłata. Jeśli dochód będzie zbyt niski na pokrycie pełnego kosztu, to w opłacie partycypować będzie rodzina, a w dalszej kolejności - gmina. Wprowadzenie nowych zasad ponoszenia opłaty powinno spowodować, że znikną przeszkody w zakresie przyjmowania osób z różnych regionów kraju, które chciałyby zamieszkać w konkretnej placówce. Dysponując równowartością kosztu utrzymania, osoba taka będzie chętnie przyjmowana w każdym domu.

   Wyrażam również nadzieję, że nowy sposób finansowania zachęci samorządy wojewódzkie do prowadzenia regionalnych domów pomocy społecznej.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jolanta Banach

   Warszawa, dnia 17 lutego 2003 r.