Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 6062

w sprawie środków finansowych na zwalczanie bezrobocia

   W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 19 marca 2001 r., znak: SPS-0202-6062/2001, interpelacją pana posła Jana Kulasa w sprawie środków finansowych na programy aktywnego przeciwdziałania bezrobociu uprzejmie informuję, co następuje.

   Ustawa budżetowa na 2001 r. przyjęta przez Sejm RP w dniu 1 marca br. przewiduje wydatki z Funduszu Pracy w kwocie ogółem 8474 mln zł. Na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu przewidziana została kwota 1190 mln zł, z tego:

   - 390 mln zł - na refundację pracodawcom wynagrodzeń i składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu zatrudnienia młodocianych pracowników w celu przygotowania zawodowego,

   - 310 mln zł - na aktywizację zawodową absolwentów,

   - 200 mln zł - na prace interwencyjne,

   - 170 mln zł - na szkolenia,

   - 50 mln zł - na roboty publiczne,

   - 70 mln zł - inne (programy specjalne, umorzenie pożyczek).

   Kwoty środków Funduszu Pracy na aktywne formy przeciwdziałaniu bezrobociu, jakie będą mogły być wydatkowane w 2001 r. przez poszczególne samorządy powiatowe, ustalone zostały przez prezesa Krajowego Urzędu Pracy - dysponenta Funduszu Pracy - wg wzoru algorytmu określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 marca 2001 r. w sprawie algorytmu przekazywania środków Funduszu Pracy samorządom wojewódzkim i powiatowym (DzU nr 27, poz. 299). Algorytm ten preferuje przede wszystkim powiaty o największej liczbie zarejestrowanych bezrobotnych oraz stopie bezrobocia. Jednocześnie nadmieniam, że rezerwa będąca w dyspozycji prezesa KUP została obniżona do 20% środków Funduszu Pracy na realizację zadań na rzecz aktywnego przeciwdziałania bezrobociu określonych w kontraktach zawieranych z samorządami powiatów. Te dodatkowe środki w 2001 r. będą mogły być przeznaczone także na sfinansowanie powstałych na koniec 2000 r. zobowiązań z tytułu realizacji programów przeciwdziałania bezrobociu.

   Ponadto uprzejmie informuję, że podstawowymi przesłankami wprowadzenia od 1 stycznia 1997 r. zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych było przyznanie korzystnej osłony socjalnej dla osób posiadających długoletni staż pracy. Osoby te w przypadku utraty pracy mają bowiem większe trudności z przekwalifikowaniem się i uzyskaniem zatrudnienia. Ponadto wypłacanie tych zasiłków i świadczeń aż do czasu osiągnięcia wieku emerytalnego i uzyskania prawa do emerytury przy równoczesnym niepodejmowaniu przez te osoby pracy stwarza większe szanse na uzyskanie zatrudnienia przez osoby nieposiadające tych uprawnień, a w szczególności absolwentów. Zasiłki przedemerytalne nie są jednak wcześniejszymi emeryturami. Od zasiłków przedemerytalnych i świadczeń przedemerytalnych nie jest opłacana składka na ubezpieczenie społeczne, niemniej jednak okres ich pobierania podlega zaliczeniu do okresu, od którego zależą uprawnienia emerytalne jako okres ˝nieskładkowy˝, co nie ma miejsca w przypadku pobierania wcześniejszych emerytur. Zasiłki przedemerytalne i świadczenia przedemerytalne waloryzowane są 2 razy w roku, tj. analogicznie jak zasiłki dla bezrobotnych, natomiast emerytury i renty raz w roku. Dla informacji podaję, że w 2000 r. wypłacono 222 tys. zasiłków przedemerytalnych (średniorocznie).

   Jednocześnie chciałabym zapewnić pana posła Jana Kulasa, że rząd przywiązuje szczególną wagę do problemu przeciwdziałania bezrobociu i jego negatywnych skutków. Przeciwdziałanie bezrobociu to przede wszystkim oddziaływanie na rozwój gospodarki i tworzenie nowych produktywnych miejsc pracy. Środki będące w dyspozycji urzędów pracy na realizację programów przeciwdziałania bezrobociu są ważne, ale mają charakter wspomagający, a nie decydujący o skali bezrobocia.

   Ponadto informuję uprzejmie, że w ustawie budżetowej na 2001 r. przewidziana została rezerwa celowa w kwocie 49 967 tys. zł na wspieranie programów inicjowanych przez organy samorządu województwa mające na celu zmniejszenie negatywnych skutków bezrobocia i restrukturyzację podmiotów objętych programami restrukturyzacyjnymi przyjętymi przez Radę Ministrów. Środki tej rezerwy zostaną przekazane województwom na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 2000 r. w sprawie zasad, warunków i trybu wspierania środkami budżetu państwa programów inicjowanych przez organy samorządu województwa (DzU nr 68, poz. 806). Kwoty przyznanych dotacji celowych będą mogły zostać przeznaczone na finansowanie usług mających na celu aktywizację społeczności zamieszkującej obszary wiejskie oraz wzmacnianie rozwoju małej przedsiębiorczości. Z usług tych korzystają bezrobotni, rolnicy prowadzący gospodarstwa rolne nieprzekraczające 3 ha przeliczeniowych oraz osoby prowadzące z tymi osobami gospodarstwa domowe. Środki rezerwy celowej budżetu państwa na wspieranie programów inicjowanych przez organy samorządu województwa przeznaczone są na przeciwdziałanie i zapobieganie negatywnym skutkom bezrobocia na terenach wiejskich.

   Nadmienić należy, że środki pochodzące z powyższej rezerwy celowej służyć mają jako uzupełnienie komponentów: Mikropożyczki oraz Program przekwalifikowań/reorientacji programu aktywizacji obszarów wiejskich, jako dofinansowanie działań podejmowanych i finansowanych częściowo z pożyczki Banku Światowego. Do województw tych w przypadku komponentu Mikropożyczki należą: małopolskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie i zachodniopomorskie, a w przypadku Programu przekwalifikowań/reorientacji: małopolskie, podkarpackie warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie, zachodniopomorskie, lubelskie i świętokrzyskie.

   W sprawie możliwości wykorzystania środków z funduszy unijnych na przeciwdziałanie bezrobociu oraz pobudzenie przedsiębiorczości i wzrostu gospodarczego w Polsce uprzejmie informuję, co następuje.

   W ramach przygotowań do absorpcji Europejskiego Funduszu Społecznego realizowany będzie program PHARE Spójność Społeczna i Gospodarcza. Program ten jest programem pilotażowym w stosunku do Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, dwóch funduszy strukturalnych, z których Polska będzie mogła korzystać po przystąpieniu do Unii Europejskiej.

   Projekty złożone przez województwa zarówno do programu PHARE 2000, jak i PHARE 2001 przewidują realizację trzech rodzajów działań:

   1. usługi rynku pracy dla bezrobotnych i zagrożonych bezrobociem (poradnictwo, przekwalifikowania),

   2. szkolenia dla pracowników i kadry MŚP,

   3. szkolenia dla samorządów lokalnych (w ramach programu PHARE 2001 szczególny nacisk położono na przeprofilowanie szkół zawodowych i dostosowanie ich do potrzeb rynku pracy).

   Program ma przyczynić się do osiągnięcia następujących celów:

   - lepsze dostosowanie kwalifikacji kadr regionów do zmieniających się potrzeb rynku, a tym samym lepsze dostosowanie przedsiębiorstw (zwłaszcza MŚP) do wymagań rynku i zwiększenie ich konkurencyjności; wymiernym efektem będzie zwiększenie szans na zachowanie istniejących miejsc pracy,

   - przeciwdziałanie bezrobociu poprzez usługi (doradztwo, informacja, przekwalifikowania) dla osób zagrożonych bezrobociem (mieszkańcy obszarów wiejskich, młodzież, pracownicy restrukturyzowanych przedsiębiorstw); wymiernym efektem będzie zwiększenie szans na znalezienie zatrudnienia oraz samozatrudnienie,

   - promocja lokalnych paktów na rzecz zatrudnienia poprzez doradztwo i szkolenia przeznaczone dla samorządów lokalnych i partnerów społecznych; wymiernym efektem będzie powstanie (zainicjowanie paktów) porozumień lokalnych służących kreowaniu zatrudnienia.

   Program PHARE 2001 jest w dalszym ciągu w fazie negocjacji z Komisją Europejską.

   W załączeniu przekazuję tabele dotyczące wydatków i dochodów Funduszu Pracy w latach 1990-2000.*) Pragnę dodać, że wysokość obowiązkowej składki na Fundusz Pracy wynosi aktualnie 2,45% kwoty stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe. Z uwagi na podejmowane działania w kierunku obniżenia obciążeń ponoszonych przez pracodawców podwyższenie wysokości składki na Fundusz Pracy nie byłoby rozwiązaniem racjonalnym.

   Informując o powyższym, łączę wyrazy szacunku

   Sekretarz stanu

   Ewa Lewicka

   Warszawa, dnia 10 kwietnia 2001 r.