Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 6661

w sprawie realizacji ustawy Kodeks spółek handlowych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Jana Kulasa z dnia 6 czerwca br. w sprawie realizacji ustawy Kodeks spółek handlowych poniżej przekazuję stanowisko w kwestiach poruszanych przez pana posła. Jednocześnie uprzejmie informuję, że poniższą odpowiedź przygotowałem wspólnie z ministrem sprawiedliwości, który odniósł się do kwestii poruszonych w punktach 1 i 2 oraz 4 i 5 interpelacji.

   Ad 1. Analizując przyczyny, które złożyły się na konieczność opracowania nowej całościowej regulacji prawnej dotyczącej spółek handlowych, przede wszystkim należy zauważyć, że obowiązujący do 31 grudnia 2000 r. Kodeks handlowy pochodził z 1934 r. i jego rozwiązania prawne, mimo że dobrze służyły potrzebom życia gospodarczego, nie obejmowały zagadnień, których regulacja w obecnych czasach stała się konieczna.

   Dotyczy to przede wszystkim dostosowania prawa spółek do standardów Unii Europejskiej, do czego obligowały Polskę zobowiązania międzynarodowe zaciągnięte w układzie stowarzyszeniowym.

   Swoboda działalności gospodarczej w aspekcie międzynarodowym, jaką wprowadziła ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej oraz zliberalizowane od dnia 1 stycznia 1999 r. polskie prawo dewizowe, które otwiera przedsiębiorcom polskim szerokie możliwości tworzenia przedsiębiorstw za granicą, niejako wymusiły stworzenie prawnych możliwości zawiązywania zróżnicowanych typów spółek, które umożliwiłyby inwestorom krajowym i zagranicznym instrumenty prowadzenia działalności gospodarczej porównywalne z tymi, które oferują prawodawstwa czołowych państw gospodarki rynkowej.

   Istotnych zmian wymagały unormowania dotyczące spółki akcyjnej. Przepisy Kodeksu handlowego we fragmentach były tak przestarzałe, że szereg z nich było po prostu martwych, np. przepisy o zawiązaniu sukcesywnym spółki, bądź częściowo niedostosowane do współczesnych wymogów działalności inwestycyjnej (np. przepisy o podnoszeniu kapitału akcyjnego).

   Przepisy dotyczące spółki akcyjnej były zbyt restrykcyjne lub wręcz stwarzały zagrożenie dla bezpieczeństwa inwestowania.

   Niezbędną koniecznością stało się ponadto nowe kompleksowe uregulowanie łączenia się spółek, ich podziału i przekształcenia. Kwestie te w Kodeksie handlowym były w zasadzie potraktowane marginalnie, co uniemożliwiało szybkie dostosowanie formy prowadzenia działalności gospodarczej, poprzez wybór spółki, do aktualnych potrzeb przedsiębiorcy.

   Ad 2. Projekt Kodeksu spółek handlowych został opublikowany - jeszcze wówczas pod nazwą Prawo spółek handlowych - w kwartalniku ˝Studia Prawnicze˝ na początku 1999 r. Publikacja ta wywołała szeroką dyskusję w kręgach gospodarczych. Autorzy projektu w ramach prowadzonych konsultacji odbyli szereg spotkań z przedstawicielami środowisk gospodarczych.

   Ponadto projekt ustawy został przesłany przez Ministerstwo Sprawiedliwości - celem zajęcia stanowiska - do Krajowej Izby Gospodarczej, Polskiej Rady Biznesu, Business Center Club, Naczelnej Izby Lekarskiej oraz organizacji związkowych. Organizacje te jednak nie zajęły żadnego stanowiska na etapie uzgodnień projektu ustawy.

   Ad 3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, zanim została uchwalona, była nagłaśniana w mediach (prasa, radio i telewizja). Po wejściu w życie (z dniem 1 stycznia 2001 r.) ustawa została szeroko spopularyzowana. Była wielokrotnie wydawana, ukazują się też komentarze i poradniki jej dotyczące, a także odbywają się szkolenia i seminaria związane z tą problematyką. Sądzę, że każdy przedsiębiorca miał i posiada możliwość zapoznania się z tą regulacją, stąd też nie było potrzeby podejmowania dodatkowych działań promocyjnych przez Ministerstwo Gospodarki.

   Ad 4. Założeniem twórców Kodeksu spółek handlowych było stworzenie kompleksowej i spójnej regulacji, tak że w ustawie nie ma przepisu umożliwiającego wydanie aktu wykonawczego. Potrzeba taka nie istniała, bowiem w aktualnym stanie prawnym kwestie związane z działalnością spółek, np. rejestr przedsiębiorców, znalazły się w odrębnej ustawie z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowy Rejestrze Sądowym (DzU nr 121, poz. 169, z późn. zm.).

   Ad 5. Należy wyjaśnić, że przepisy art. 26 § 3 i art. 626 Kodeksu spółek handlowych nałożyły na wspólników spółek cywilnych, których przychody netto ze sprzedaży towarów lub świadczenia usług w każdym z dwóch kolejnych lat obrotowych osiągnęły równowartość w walucie obcej co najmniej 400 000 euro, obowiązek zgłoszenia takiej spółki do rejestru przedsiębiorców. Z chwilą rejestracji spółka cywilna staje się spółką jawną. Wywołuje to ten skutek, że z chwilą takiego przekształcenia spółka ma obowiązek prowadzenia sprawozdawczości finansowej określonej w przepisach ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (DzU nr 121, poz. 591, ze zm.).

   Tymczasem zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy obowiązek ten spoczywa na spółkach cywilnych osób fizycznych dopiero po przekroczeniu progu przychodów netto w kwocie 800 000 euro. W praktyce zatem przepis art. 26 § 4 K.s.h. spowodował, że niejako z mocy prawa wspólnicy ˝większych spółek cywilnych˝, które jednak nie przekroczyły limitu 800 tys. euro, zostali zmuszeni do prowadzenia skomplikowanej i kosztownej sprawozdawczości finansowej. Taki bowiem obowiązek spoczywa na wszystkich spółkach prawa handlowego na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o rachunkowości.

   W dniu 22 czerwca br. Sejm znowelizował ustawę o rachunkowości w ten sposób, że rozszerzył krąg podmiotów wyłączonych spod działania przepisów tej ustawy o spółki jawne i spółki partnerskie, których wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, co automatycznie zamyka problem niespójności przepisu art. 26 § 4 Kodeksu spółek handlowych z ustawą o rachunkowości.

   Ad 6. Współpraca z organizacjami przedsiębiorców i pracodawców (nie tylko na polu Kodeksu spółek handlowych) jest szeroka i układa się w sposób harmonijny. Ministerstwo na bieżąco konsultuje z przedstawicielami tych organizacji problemy wynikające z wejścia w życie ustawy. Ważny i znaczący udział ma tu Związek Rzemiosła Polskiego. Na marginesie warto jednak zwrócić uwagę na fakt, że organizacje te nie są samorządem gospodarczym, o którym mowa w ustawie z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej. Najczęściej syganlizowanym dotychczas problemem były regulacje zawarte w art. 26 § 4-6, które, jak powiedziano powyżej, dzięki m.in. interwencji Ministerstwa Gospodarki, zostały pozytywnie rozwiązane. Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych dotyczyć będzie spółek jawnych dopiero z momentem, gdy przychody netto ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych za poprzedni rok obrotowy wyniosą co najmniej równowartość w walucie polskiej 800 000 euro.

   Ad 7. Należy domniemywać, że nowy kodeks wpłynie korzystnie na sytuację polskich przedsiębiorców. Jest to akt prawny w pełni nowoczesny, zgodny z rozwiązaniami przyjętymi w tej mierze w prawie Unii Europejskiej. Jego przyjęcie wraz z prawem działalności gospodarczej i ustawą o Krajowym Rejestrze Sądowym zbliża nasz kraj do standardów światowych w tym zakresie, umożliwiając przedsiębiorcom wykonywanie działalności gospodarczej analogicznie do krajów wysoko rozwiniętych.

   Jeżeli chodzi o sytuację małych i średnich przedsiębiorców na tle nowych przepisów, to należy tylko zwrócić uwagę na rysujące się przed nimi nowe możliwości np. w zakresie wykorzystania nowych typów spółek (partnerska i komandytowo-akcyjna).

   Podsumowując, należy przyjąć z satysfakcją zmiany w prawie polskim, w tym nowy Kodeks spółek handlowych, jako sprzyjające rozwojowi przedsiębiorczości i dynamice życia gospodarczego, a zarazem zwiększające konkurencyjność polskich przedsiębiorców na tle zagranicznych partnerów.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jan Katner

   Warszawa, dnia 12 lipca 2001 r.