Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 6766

w sprawie realizacji dopłat do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w 2000 i 2001 r. na przykładzie woj. kujawsko-pomorskiego

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do przesłanej przy piśmie z dnia 30 czerwca 2001 r. nr SPS-0202-6766/01 interpelacji posła Ryszarda Brejzy w sprawie realizacji dopłat do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego w 2000 i 2001 r. na przykładzie woj. kujawsko-pomorskiego, uprzejmie informuję, co następuje:

   Od 1999 r. przewoźnicy autobusowi wykonujący usługi przewozu osób w krajowej komunikacji autobusowej pasażerskiej otrzymują dopłaty do ulg ustawowych, zgodnie z przepisami art. 8a ustawy z dnia 20 czerwca 1992 r. o uprawnieniach do bezpłatnych i ulgowych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego (DzU nr 54, poz. 254, z późn. zm.). Wysokość dopłaty jest określana na podstawie ewidencji prowadzonej przez przewoźników za pomocą kas rejestrujących. Realizacja tych dopłat do 2000 r. włącznie należała do zadań własnych samorządu województwa, a od 1 stycznia 2001 r. do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez jednostki samorządu województwa. Natomiast koszty związane z finansowaniem ustawowych uprawnień pokrywane są z budżetu państwa.

   W ustawie budżetowej na rok 2000 na dopłaty do ulg ustawowych uwzględnione zostały środki budżetowe w łącznej kwocie 359 944 tys. zł, tj. na poziomie o 143% wyższym niż w 1999 r., z przeznaczeniem na uregulowanie powstałych w tym okresie zaległości w wysokości 120 362 tys. zł, w tym w woj. kujawsko-pomorskim - 8280 tys. zł, oraz na sfinansowanie ulg przejazdowych w 2000 r. W budżecie wojewody kujawsko-pomorskiego na ww. cel uwzględniono środki w kwocie 20 269 tys. zł, tj. o 167% więcej niż przed rokiem.

   Z uwagi na znaczny wzrost zapotrzebowania na dopłaty przez przewoźników autobusowych zaplanowane w 2000 r. środki na dopłaty do ulg przejazdowych nie zabezpieczyły w pełni potrzeb w tym zakresie. Powstały zaległości na łączną kwotę 187 809 tys. zł, w tym w woj. kujawsko-pomorskim - w kwocie 12 943 tys. zł.

   W ustawie budżetowej na rok 2001 r. na ww. cel zaplanowano środki w wysokości 440 207 tys. zł, w tym dla woj. kujawsko-pomorskiego - w kwocie 30 500 tys. zł. Analogicznie jak w roku poprzednim środki te przeznaczone są w pierwszej kolejności na wypłatę zaległości powstałych za rok 2000, w pozostałej części na realizację bieżących dopłat w roku 2001.

   Jak słusznie pan poseł zauważa, po uregulowaniu z kwoty zaplanowanej w budżetach wojewodów na rok 2001 zaległości za rok ubiegły - pozostałe środki nie zabezpieczą w pełni potrzeb w zakresie bieżącego refundowania przewoźnikom należnych im dopłat. Szacuje się, że zaległości z tego tytułu w skali kraju mogą osiągnąć w 2001 r. - 300 mln zł. Skala problemu jest więc duża i przy utrzymującej się od 1999 r. tendencji wzrostowej tych zobowiązań coraz trudniej budżetowi państwa pokrywać wydatki z tego tytułu. W tej sytuacji powstałe w roku 2001 zaległości przejdą jako zobowiązania skarbu państwa do uregulowania w 2002 r.

   Odnosząc się do podniesionego przez pana posła problemu dotyczącego sposobu sfinansowania dopłat do przejazdów ulgowych w woj. kujawsko-pomorskim, pragnę wyrazić pogląd, że obecnie funkcjonujący system finansowania ustawowych ulg przejazdowych wymaga zmiany, gdyż nie gwarantuje wyeliminowania powstających z roku na rok coraz wyższych zaległości, którym budżet nie jest w stanie sprostać. Zdaję sobie sprawę, iż taka sytuacja powoduje też niezadowolenie wśród przewoźników czekających do roku na należne dopłaty. Aby temu przeciwdziałać i równocześnie spełnić słuszne postulaty wysuwane przez przedstawicieli samorządu terytorialnego wszystkich szczebli, połączone sejmowe Komisje: Samorządu Terytorialnego i Polityki Regionalnej oraz Finansów Publicznych wypracowały projekt ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (w oparciu o projekty rządowy i poselski) oraz przedstawiły projekt tego dokumentu do drugiego czytania 24 bm. Przyjęte w tym projekcie rozwiązania przewidują m.in. zmianę systemu finansowania ulg przejazdowych. Dotychczasowe dotacje celowe na zadania z zakresu administracji rządowej zostaną zastąpione dochodami własnymi. Refundowanie ulg ustawowych będzie należało do zadań własnych samorządów województw finansowanych z dochodów własnych.

   W przypadku zmiany od 1 stycznia 2001 r. systemu prawnego finansowania tych ulg w budżecie państwa na rok 2002 ujęte będą wydatki jedynie na uregulowanie zaległości za rok 2001, zaś bieżące dopłaty do zrealizowanych w przyszłym roku ulgowych przejazdów w całości będą finansowane przez samorządy województw ze zwiększonych wpływów podatkowych. Zmiana ta powinna niewątpliwie przyczynić się do poprawy efektywności wykorzystania środków finansowych, gdyż samorząd województwa będzie zainteresowany podejmowaniem działań optymalizujących wydatki związane z realizacją dopłat do ulg ustawowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Krzysztof Janusz Ners

   Warszawa, dnia 25 lipca 2001 r.