Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

na interpelację nr 6902

w sprawie nieprawidłowości w działalności Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Sanitarnej

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją nr 6902 pana posła Bogdana Lewandowskiego skierowaną do prezesa Rady Ministrów w sprawie nieprawidłowości w działalności Inspekcji Weterynaryjnej oraz Inspekcji Sanitarnej uprzejmie informuję, co następuje:

   W sprawie podjęcia przez Inspekcję Weterynaryjną skutecznych działań zmierzających do wyeliminowania podmiotów działających bez nadzoru weterynaryjnego, a w szczególności prowadzących skup i zarobkowy transport zwierząt rzeźnych oraz przetwórstwo i obrót mięsem oraz jego przetworami, na naradzie z wojewódzkimi lekarzami weterynarii główny lekarz weterynarii zalecił zwiększenie liczby kontroli i podejmowania konsekwentnych działań w celu zminimalizowania tych negatywnych zjawisk, wskazując przy tym, że czyny takie zagrożone są karą z art. 51 ust. 2 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (DzU nr 66, poz. 752, z późn. zm.) oraz art. 118 Kodeksu wykroczeń. Do zwiększenia efektywności działań podejmowanych przez organy Inspekcji Weterynaryjnej niewątpliwie przyczynią się uregulowania prawne zawarte w rozporządzeniu ministra rolnictwa i rozwoju wsi z dnia 15 maja 2001 r. w sprawie wykroczeń, za które funkcjonariusze niektórych organów realizujących zadania z zakresu rolnictwa i rynków rolnych są upoważnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego, oraz zasad i sposobu wydawania upoważnień (DzU nr 56, poz. 587).

   W kwestii wyjaśnienia różnic pomiędzy liczbą zwierząt rzeźnych zbadanych przez Inspekcję Weterynaryjną a liczbą zwierząt poddanych ubojowi wg danych GUS, zgodnie z zaleceniem NIK Główny Inspektorat Weterynarii zwrócił się pisemnie do GUS z prośbą o podanie podstaw do określania liczby zwierząt poddanych ubojowi. Z udzielonej odpowiedzi wynika, że źródłem danych do sporządzenia szacunku produkcji żywca wieprzowego oraz rocznego bilansu obrotu trzodą chlewną, w tym określenia liczby świń poddanych ubojowi, są:

   - wyniki sprawozdawczości pełnej na formularzu R-09B,

   - uogólnione wyniki reprezentacyjnych badań na formularzu RKSRB w gospodarstwach indywidualnych,

   - wyniki sprawozdawczości pełnej na formularzu R-10 o skupie żywca wieprzowego.

   Tymczasem źródłem danych do sporządzania sprawozdania RGŻ-6 z urzędowego badania zwierząt rzeźnych, mięsa, drobiu, dziczyzny i królików są wpisy do dzienników badań prowadzonych w większości przypadków przez wyznaczonych lekarzy weterynarii w rzeźnianych i terenowych obwodach badania zwierząt rzeźnych i mięsa. Statystyka weterynaryjna nie ujmuje zatem nieujawnionych ubojów dokonanych na własny użytek w zagrodach posiadaczy zwierząt, a więc z naruszeniem przepisów art. 28 ust. 1 ustawy ˝weterynaryjnej˝ z dnia 24 kwietnia 1997 r. (DzU z 1999 r. nr 66, poz. 752 i DzU z 2001 r. nr 29, poz. 320) o obowiązku badania zwierząt rzeźnych i ich mięsa. Pomijając błędy rachunkowe wykryte w zbiorczym zestawieniu sprawozdania RGŻ-6, które nie powinny więcej się powtórzyć, oraz metodę zbierania danych przez GUS, jest rzeczą oczywistą, że pewna liczba zwierząt rzeźnych nie jest zgłaszana przez ich właścicieli do badania weterynaryjnego. Poprawa takiego stanu wymaga przede wszystkim długotrwałych działań uświadamiających w środowisku wiejskim o naganności i niebezpieczeństwie takiego postępowania. Działalność informacyjna Inspekcji Weterynaryjnej w tym zakresie zostanie w przyszłości nasilona. Niezależnie od tych działań główny lekarz weterynarii polecił wojewódzkim lekarzom weterynarii, aby zobowiązali powiatowych lekarzy weterynarii do ciągłej kontroli liczby zakupionych zwierząt przewidzianych do uboju w rzeźniach i porównywanie z liczbą zwierząt wpisanych do dzienników urzędowego badania.

   Co do skuteczności działania powiatowych inspektoratów weterynarii Główny Inspektorat Weterynarii podjął stosowne działania, m.in.: w ostatnim kwartale ubiegłego roku przeprowadzono kontrole trzech inspektoratów powiatowych: w Kępnie, Ostrowie Wielkopolskim i Kaliszu. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przepisów ustawy z dnia 24 kwietnia 1997 r. o zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt, badaniu zwierząt rzeźnych i mięsa oraz o Inspekcji Weterynaryjnej (DzU z 1999 r. nr 66, poz. 752 i DzU z 2001 r. nr 29, poz. 320). Szczególną uwagę zwrócono na realizację zadań Inspekcji Weterynaryjnej: badanie zwierząt rzeźnych i mięsa, nadzór nad badaniem, prowadzenie dokumentacji, ocenę stanu sanitarnego i technicznego niektórych rzeźni na terenie kontrolowanych powiatów. Wykonanie przytoczonych powyżej kontroli jest dowodem na realizację uwag i wniosków zgłoszonych w trakcie trwania kontroli NIK, jak też i tych umieszczonych w wystąpieniu pokontrolnym. Liczba kontroli organów Inspekcji Weterynaryjnej przeprowadzanych przez pracowników Głównego Inspektoratu Weterynarii zostanie w przyszłości zwiększana w miarę możliwości wynikającej z wzrostu obsady kadrowej. W planie pracy GIW na rok bieżący przewiduje się wykonanie 10 kompleksowych kontroli jednostek Inspekcji Weterynaryjnej, tzn. z udziałem przedstawicieli co najmniej 2-3 wydziałów. Dodatkowo planuje się przeprowadzenie kontroli dwóch zakładów higieny weterynaryjnej. Ostatnie kontrole zostały przeprowadzone w czerwcu i lipcu br. w powiatowych inspektoratach weterynarii w Kościanie i Wyszkowie.

   W celu unormowania wewnętrznym aktem prawnym postępowania kontrolnego dokonywanego w jednostkach Inspekcji Weterynaryjnej główny lekarz weterynarii zarządzeniem nr 10 z dnia 12 grudnia 2000 r. określił zasady przeprowadzania kontroli wojewódzkich, powiatowych i granicznych inspektoratów weterynarii.

   W sprawie doprowadzenia do jednoznacznych i zgodnych z ustawą o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia zasad pełnienia nadzoru nad targowiskową sprzedażą mięsa przez Inspekcję Weterynaryjną przyjęto wykładnię prawną zawartą w uchwale Kolegium Najwyższej Izby Kontroli z dnia 7 lutego 2001 r. i podjęto działania w celu realizacji nadzoru w zakresie wyznaczonym w ustawie. W celu poprawienia efektywności nadzoru organów Inspekcji Weterynaryjnej w eliminacji z obrotu mięsa i jego przetworów nieznanego pochodzenia lub też niebadanego przez lekarzy weterynarii zlecono objęcie nadzorem targowiskowej sprzedaży mięsa na terenie całego kraju od dnia 1 czerwca 2001 r.

   Wejście w życie z dniem 23 września 2001 r. nowej ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia powinno pozwolić jednoznacznie interpretować zasady nadzoru nad targowiskową sprzedażą mięsa, tak aby warunki sanitarne i weterynaryjne były harmonijnie egzekwowane przez obie inspekcje.

   W części interpelacji pana posła Bogdana Lewandowskiego dotyczącej Inspekcji Sanitarnej, uprzejmie informuję, co następuje:

   Informacja Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli wykonywania zadań nadzoru państwowego nad higieną produkcji oraz obrotem mięsem i jego przetworami, którą otrzymał główny inspektor sanitarny w maju 2001 r., została poddana wnikliwej analizie, a następnie przesłana do tych wojewódzkich inspektorów sanitarnych, którzy byli przedmiotem kontroli inspektorów NIK. Uwagi zawarte w ˝Informacji˝ oraz w zaleceniach pokontrolnych posłużyły do opracowania ramowych wytycznych do zawarcia stosownych porozumień pomiędzy wojewódzkimi inspektoratami sanitarnymi a wojewódzkimi lekarzami weterynarii, a także przygotowania podobnych porozumień o współpracy na szczeblu powiatu.

   Zwiększenie efektywności nadzoru zostanie osiągnięte poprzez ujednolicenie zasad kontroli oraz poprzez sformalizowanie i udokumentowanie zasad współpracy obu inspekcji.

   Działalność powiatowych inspektoratów sanitarnych będzie w większym wymiarze kontrolowana przez wojewódzkich inspektorów sanitarnych podczas tematycznych i kompleksowych kontroli.

   Ponadto zwiększono liczbę badań laboratoryjnych próbek żywności pochodzenia zwierzęcego pobranych z obrotu, a o stwierdzonych nieprawidłowościach i przyczynach zakwestionowania powiadamiano organy nadzoru weterynaryjnego.

   Powiatowi inspektorzy sanitarni ponownie zwrócili się do władz gminnych o przekazywanie na bieżąco informacji o wpisie lub wykreśleniu z ewidencji o działalności gospodarczej podmiotów zajmujących się produkcją, przetwarzaniem i obrotem środkami spożywczymi.

   Organy Inspekcji Sanitarnej podejmowały liczne, wspólne z organami Inspekcji Weterynaryjnej kontrole ubojni i masarni oraz podmiotów wprowadzających do obrotu mięso i jego przetwory, w tym także stanowisk sprzedaży mięsa w halach targowych oraz środków transportu wykorzystywanych do przewozu mięsa i produktów pochodzenia zwierzęcego.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Robert Gmyrek

   Warszawa, dnia 17 sierpnia 2001 r.