Odpowiedź ministra rozwoju regionalnego i budownictwa

na interpelację nr 6937

w sprawie rządowej strategii postępowania z zasobami nieruchomości gruntowych w Polsce

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z interpelacją pana posła Janusza Dobrosza przekazaną przez pana marszałka przy piśmie z dnia 30 lipca 2001 r., nr SPS-0202-6937/01, przedstawiam odpowiedź na ww. interpelację.

   Pan poseł Janusz Dobrosz w swojej interpelacji stwierdza, że jednym ze sposobów zapobiegania przejmowaniu w Polsce nieruchomości przez cudzoziemców w drodze ekspansji ekonomicznej jest nabywanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste zamiast na własność. Pan poseł zadaje również cztery konkretne pytania dotyczące tej problematyki.

   Odnosząc się do kwestii ogólnej zawartej w interpelacji, chciałbym poinformować, że generalnie podzielam poglądy pana posła co do potrzeby ochrony nieruchomości w Polsce przed niekontrolowanym ich nabywaniem przez cudzoziemców, a szczególnie przed nabywaniem na własność, gdyż ta forma władania umożliwia pełne i nieograniczone w czasie dysponowanie nieruchomościami przez ich nowych właścicieli. Podzielam również pogląd, że jednym z instrumentów ochrony nieruchomości jest zbywanie ich w użytkowanie wieczyste, a nie na własność. Właścicielem nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste pozostaje nadal skarb państwa polskiego lub polska jednostka samorządu terytorialnego, a po upływie okresu użytkowania wieczystego pełna dyspozycyjność w stosunku do nieruchomości wraca do właściciela. Odnosząc się natomiast do pytań zawartych w interpelacji, stwierdzam, co następuje.

   Ad 1 i ad 3. Polityka rządu RP w sprawie nabywania nieruchomości przez cudzoziemców może być realizowana poprzez udzielanie zgody na nabywanie przez cudzoziemców nieruchomości w Polsce i dotyczy to nieruchomości państwowych, samorządowych i prywatnych. Drugim instrumentem tej polityki jest decydowanie o formach zbywania nieruchomości skarbu państwa, które są w dyspozycji organów administracji rządowej. Ten drugi instrument prawny ma jednak zasięg ograniczony, gdyż organy administracji rządowej nie dysponują nieruchomościami samorządowymi i prywatnymi, które są często nabywane przez cudzoziemców. Natomiast pierwszy instrument prawny umożliwia w pewnym zakresie realizację polityki rządu RP, gdyż zgody na nabywanie nieruchomości w Polsce przez cudzoziemców zarówno na własność, jak i w użytkowanie wieczyste, udziela minister spraw wewnętrznych i administracji.

   Ze sprawozdania za 2000 r. złożonego Sejmowi RP przez ministra spraw wewnętrznych i administracji wynika, że w roku sprawozdawczym wydano 1038 zezwoleń na nabycie prawa własności nieruchomości, 440 zezwoleń na nabycie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, 138 zezwoleń na nabycie lokali mieszkalnych i użytkowych oraz 393 zezwoleń na nabycie akcji lub udziałów w spółkach posiadających nieruchomości w Polsce.

   Pozornie wydawałoby się, że preferowane jest zbywanie nieruchomości na własność. Jednak liczby wydanych zezwoleń nie oddają pełnego obrazu sytuacji w tym zakresie.

   Bardziej prawidłowy obraz rysują dane dotyczące powierzchni nieruchomości, dla których wydano zezwolenie na nabycie. Trzeba wziąć bowiem pod uwagę, że zgodnie z polskim prawem cywilnym w użytkowanie wieczyste mogą być zbywane tylko grunty, natomiast budynki i lokale muszą być sprzedawane na własność. Dane dotyczące powierzchni nieruchomości są również zawarte w cytowanym sprawozdaniu. Wynika z nich, że wydanie 1038 zezwoleń na nabycie nieruchomości na własność dotyczy obszaru ok. 1963 ha, a wydanie 440 zezwoleń na nabycie nieruchomości w użytkowanie wieczyste dotyczy obszaru ok. 1696 ha. Są to wielkości porównywalne, trudno więc zgodzić się z tezą, że preferowane w polityce rządu RP jest zbywanie na rzecz cudzoziemców nieruchomości na własność.

   Ad 2. W całości podzielam pogląd zaprezentowany w pytaniu drugim, że nabycie nieruchomości przez inwestora w użytkowanie wieczyste jest dla obu stron transakcji korzystne. Inwestor odnosi korzyść ekonomiczną, gdyż w chwili rozpoczęcia i realizacji inwestycji nie musi ponosić jednorazowo pełnych kosztów nabycia gruntu, pomimo że otrzymuje prawo dysponowania nieruchomością przez długi okres trwania użytkowania wieczystego, natomiast skarb państwa lub jednostka samorządu terytorialnego otrzymują stałą rentę gruntową oraz perspektywę powrotu prawa do dysponowania nieruchomością po upływie okresu użytkowania wieczystego. Mogą także wpływać na termin i sposób zagospodarowania nieruchomości, w tym termin zabudowy.

   Ad 4. Z tezą postawioną w pytaniu czwartym również się zgadzam. Popularyzacja zastosowań instytucji użytkowania wieczystego przy realizacji korzystnych dla Polski inwestycji zagranicznych może być jednym z instrumentów prawnych zapobiegających wykupowi polskiej ziemi przez cudzoziemców. Wadą tego rozwiązania jest jednak to, że nieruchomości prywatne zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami Kodeksu cywilnego nie mogą być zbywane w użytkowanie wieczyste, a są one często przedmiotem obrotu w transakcjach z cudzoziemcami. Ponadto formę nabywania nieruchomości w użytkowanie wieczyste należałoby popularyzować także wobec obywateli polskich, gdyż z chwilą wejścia Polski do Unii Europejskiej nie będzie możliwości różnego traktowania obywateli naszego kraju i obywateli innych państw członków UE. Rozwiązanie tych spraw wymaga zmian ustawowych, które powinny następować w miarę postępu negocjacji o przyjęcie Polski do Unii Europejskiej.

   Przedstawiając powyższe stanowisko, proszę o uznanie sprawy za wyjaśnioną.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Jerzy Kropiwnicki

   Warszawa, dnia 14 sierpnia 2001 r.