Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7056

w sprawie pokrycia zobowiązań finansowych związanych z realizacją zadań przekazywanych od 1 stycznia 2002 r. samorządom jako ich zadania własne

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie pana marszałka z dnia 6 września br., SPS-0202-7056/01, interpelacją pana posła Stanisława Pawlaka w sprawie pokrycia zobowiązań finansowych związanych z realizacją zadań przekazywanych od 1 stycznia 2002 r. samorządom jako ich zadania własne uprzejmie wyjaśniam.

   Ustawa przyjęta przez Sejm RP w dniu 25 sierpnia 2001 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego zawierała propozycję zmiany sposobu finansowania zadań własnych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (m.in. wypłaty dodatków mieszkaniowych, z zakresu pomocy społecznej, z zakresu zatrudniania i przeciwdziałania bezrobociu) oraz zadań zleconych z zakresu administracji rządowej. Ustawa ta nie została podpisana przez prezydenta RP.

   Wobec powyższego konieczna jest nowelizacja ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001.

   Obecnie obowiązująca ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 określa, iż jednostkom samorządu terytorialnego wykonującym zadania zlecone z zakresu administracji rządowej oraz inne zadania zlecone ustawami przyznawane są z budżetu państwa dotacje celowe na realizację tych zadań. Kwoty dotacji ustalane są według zasad przyjętych do określania wydatków podobnego rodzaju w budżecie.

   Dotacje planowane są w budżetach poszczególnych wojewodów i przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego. Według obowiązującego trybu wykonywania budżetu państwa dysponenci, w tym wojewodowie, samodzielnie gospodarują otrzymanymi środkami budżetowymi.

   Zgodnie z rozporządzeniem ministra finansów z dnia 10 listopada 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad, trybu i terminów opracowywania planów finansowych zadań z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych jednostkom samorządu terytorialnego ustawami oraz przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji celowych na realizację tych zadań (DzU nr 100, poz. 1077) zarządy jednostek samorządu terytorialnego opracowują projekty planu finansowego dla poszczególnych rodzajów zadań, przyjmując za podstawę do tego planu kwoty dotacji celowych i kwoty dochodów określone w informacjach dysponentów części budżetowych.

   Niższa od prognozowanej realizacja dochodów budżetowych w roku bieżącym determinuje ministra finansów do ustalania środków dla dysponentów w wysokości zapewniającej utrzymanie deficytu budżetu państwa na poziomie ustalonym w ustawie budżetowej. W konsekwencji dysponenci budżetu państwa otrzymują niejednokrotnie środki poniżej zgłaszanych potrzeb.

   Niemniej uprzejmie informuję, iż stosownie do art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach publicznych zamieszczenie w budżecie państwa dochodów z określonych źródeł lub wydatków na określone cele nie stanowi podstawy roszczeń bądź zobowiązań państwa wobec osób trzecich ani roszczeń tych osób wobec państwa.

   Zgodnie z art. 3 pkt 3a ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 dochodem gminy jest udział w podatku dochodowym od osób fizycznych w wysokości 27,6% wpływów z tego podatku od osób zamieszkałych na terenie gminy. Na podstawie art. 5 ww. ustawy udział gminy we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych ustala się, mnożąc ogólną kwotę wpływów z tego podatku przez wskaźnik 0,276 i wskaźnik równy udziałowi należnego, w roku poprzedzającym rok bazowy, podatku dochodowego od osób fizycznych zamieszkałych na terenie gminy w ogólnej kwocie należnego podatku w tym samym roku, ustalonego na podstawie złożonych do 30 czerwca roku bazowego zeznań podatkowych o wysokości osiągniętego dochodu oraz rocznego obliczenia podatku dokonanego przez płatników.

   Informacja o planowanych udziałach jednostek samorządu terytorialnego w podatku dochodowym od osób fizycznych nie ma charakteru dyrektywnego, a jedynie informacyjno-szacunkowy, ponieważ dochody podatkowe planowane są w budżecie państwa na podstawie szacunków i prognoz. Natomiast realizacja dochodów może być większa lub mniejsza w porównaniu z planem z powodów, na które minister finansów nie ma bezpośredniego wpływu. Faktyczne dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych mogą być zatem także większe lub mniejsze od tych wielkości, które wynikają z informacji podanej przez ministra finansów.

   Realizacja dochodów z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych nie przebiega w ciągu roku równomiernie, w jednakowych wielkościach miesięcznych. Dlatego też przekazywane co miesiąc na rachunki jednostek samorządu terytorialnego udziały w tym podatku mogą być w poszczególnych miesiącach zróżnicowane. Specyfiką podatku dochodowego od osób fizycznych, który jest podatkiem progresywnym, jest fakt, iż wpływy z tego podatku w okresie pierwszego półrocza są niższe (początkowo zaliczki na podatek płacone są w wysokości 19% i dopiero po przekroczeniu przez podatnika określonych progów dochodów zaliczki opłacane są w wysokości 30%, a następnie 40%). Ponadto w I półroczu dokonywane są zwroty nadpłat powstałych w roku poprzednim. W drugim półroczu danego roku wpływy z podatku dochodowego od osób fizycznych wzrastają, w związku z czym również dochody jednostek samorządu terytorialnego z tytułu udziału we wpływach z tego podatku są większe.

   Ponadto pragnę zauważyć, że w przypadku gdy budżet państwa uzyskuje niższe dochody, niż planowano, nie może być mowy o zrekompensowaniu z budżetu państwa powstałego niedoboru w budżetach jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie bowiem z ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001 nie ma podstaw do podjęcia działań zmierzających do zapewnienia jednostkom samorządu terytorialnego realizacji planowanych dochodów z tytułu udziału we wpływach z podatku dochodowego od osób fizycznych.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Jan Rudowski

   Warszawa, dnia 21 września 2001 r.