Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 7060

w sprawie nierównego traktowania repatriantów przybyłych z azjatyckiej części byłego ZSRR

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację nr 7060 posła na Sejm RP pana dr Tadeusza Jacka Zielińskiego w sprawie nierównego traktowania repatriantów przybyłych z azjatyckiej części byłego ZSRR, uprzejmie przedstawiam następujące stanowisko.

   Na posiedzeniu w dniu 14 maja 1996 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę mającą na celu pomoc w powrocie do kraju Polaków, którzy nie z własnej winy, przymusowo znaleźli się poza jego granicami. Rozpoczęty w 1996 r. tryb repatriacji, ze względu na brak uregulowań prawnych w tej materii, stanowił doraźne rozwiązanie. Jednocześnie przygotowywane były projekty zmian o charakterze ustawowym, które kompleksowo regulowałyby wskazany wyżej proces. Osobom przybywającym do Polski przed dniem 27 grudnia 1997 r. (data wejścia w życie ustawy z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach - DzU nr 114, poz. 739 z późn. zm.) miejsce zamieszkania oraz pomoc w zagospodarowaniu zapewniała zapraszająca gmina. Z posiadanych informacji wynika, że zainteresowane samorządy wywiązywały się ze swoich zobowiązań bardzo rzetelnie; repatrianci otrzymywali mieszkania, pomoc finansową oraz pracę. Pomocy udzielanej repatriantom nie można zatem utożsamiać wyłącznie z zasiłkami przyznawanymi z budżetu państwa.

   W swoim wystąpieniu pan poseł T. J. Zieliński wspomina o grupie osób, które przyjeżdżały do Polski od 1989 r. na zaproszenie rodziny lub przyjaciół i osiedlały się w naszym kraju na stałe. W celu umożliwienia ww. osobom nabycia obywatelstwa polskiego w ustawie z dnia 25 czerwca 1997 r. o cudzoziemcach wprowadzono odpowiednie regulacje. Zgodnie z art. 109 ww. ustawy cudzoziemcy polskiego pochodzenia, którzy przyjechali do Polski w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 31 grudnia 1996 r. na podstawie uzyskanego przed przyjazdem zezwolenia na pobyt stały i przebywali na nim nieprzerwanie, mogli do dnia 31 grudnia 1998 r. złożyć wniosek o uznanie za obywatela polskiego. Osobie, która nabyła obywatelstwo polskie w trybie określonym w art. 109 ust. 3 przysługują wszelkie uprawnienia, jakie przepisy prawa wiążą z uzyskaniem obywatelstwa polskiego w drodze repatriacji lub uznaniem za repatrianta. Wówczas, gdy wszedł w życie ww. artykuł, przepisy prawa przewidywały tylko jedno uprawnienie związane z uznaniem za repatrianta. Osobom tym zaliczano okres zatrudnienia za granicą jako okres składkowy, od którego zależy wymiar polskiej emerytury. Wydane w dniu 12 października 1999 r. rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie pomocy dla osób przybyłych do Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy repatriacyjnej (DzU nr 87, poz. 968 z późn. zm.), ze względu na zakres podmiotowy w nim określony i wynikający z delegacji ustawowej, nie miało zastosowania do osób, o których mowa w art. 109 ustawy o cudzoziemcach.

   Sytuacja, w której właściwe do przyznawania pomocy repatriantom organy (w 1999 r. - minister spraw wewnętrznych i administracji, w 2000 r. - starosta) odmawiały przyznania zasiłków osobom, które przybyły do Polski na podstawie wizy repatriacyjnej, ale przed 27 grudnia 1997 r., oraz tym, które zostały uznane za repatriantów w trybie art. 109 ustawy o cudzoziemcach, jest zgodna z prawem i uzasadniona. W tym miejscu należy zaznaczyć, że w latach 1999-2000 pomoc przyznawana osobom, które wjechały do Polski na podstawie wizy repatriacyjnej, nie była obligatoryjna. W sytuacji, gdy niezbędną pomoc repatriantowi zapewniała gmina lub gdy znajdował się on w dobrej sytuacji materialnej, właściwy organ mógł odmówić przyznania zasiłków.

   Reasumując, poruszona przez pana posła T. J. Zielińskiego problematyka nie narusza art. 32 Konstytucji RP i odzwierciedla postępowanie zgodne ze stanem prawnym obowiązującym w danym czasie, w tym wypadku w zakresie trybu i form pomocy udzielanej repatriantom.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Piotr Stachańczyk

   Warszawa, dnia 8 października 2001 r.