Odpowiedź ministra infrastruktury

na interpelację nr 8

w sprawie zmiany warunków udzielania kredytów i pożyczek ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację panów posłów Stanisława Steca i Marka Wikińskiego w sprawie zmiany warunków udzielania kredytów i pożyczek ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego (nr interpelacji: SPS-0202-8/01) uprzejmie przekazuję poniższe wyjaśnienia.

   Na wstępie chciałbym zapewnić, że wsparcie rozwoju społecznego budownictwa czynszowego będzie jednym z podstawowych kierunków polityki mieszkaniowej nowego rządu. Kilkuletni okres funkcjonowania KFM wskazuje, iż wspierana przez fundusz forma budownictwa czynszowego, umożliwiająca zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych rodzin o przeciętnych dochodach, zyskała szeroką akceptację we władzach samorządowych i środowiskach branżowych przejmujących na siebie odpowiedzialność za zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych lokalnych społeczności. Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla programu będzie miało zapewnienie odpowiedniego finansowania akcji kredytowej funduszu w przyszłości, w tym praktyczne wprowadzenie tych możliwości, które już obecnie stwarzają obowiązujące rozwiązania prawne, oraz ewentualne opracowanie nowych systemowych rozwiązań w tym zakresie.

   Pod koniec 2000 r. wystąpiły problemy związane z nadwyżką zapotrzebowania na kredyty z KFM nad dostępnymi na ten cel środkami. Były one przede wszystkim spowodowane gwałtownym wzrostem popytu na kredyty udzielane ze środków funduszu, którego nikt nie przewidywał. Tylko w I kwartale 2000 r. udzielono kredytów na budowę 1,7 tys. mieszkań spółdzielczych lokatorskich i społecznych czynszowych, co stanowiło 20,2% planu rocznego dotyczącego liczby kredytowanych mieszkań (w analogicznym okresie w poprzednich latach zaangażowanie to nie przekraczało 6% planu rocznego). Plan na I półrocze 2000 r. zakładał, iż wartość kredytów udzielonych w ww. okresie będzie się kształtowała na poziomie 27,5% planu rocznego. Wielkość faktycznie zrealizowana w I półroczu 2000 r. wyniosła aż 40,7% i była wyższa od wielkości założonej o ok. 13 pkt. procentowych. Na koniec ub.r. w ewidencji BGK znajdowało się ponad 450 wniosków kredytowych na kwotę 2 mld zł, z czego aż połowa wynikała z wniosków kredytowych złożonych w ostatnim miesiącu tego roku. Plan udzielania kredytów w 2001 r. przewidywał z kolei akcję kredytową na poziomie ok. 950 mln zł.

   W związku z tak znaczną dysproporcją pomiędzy znajdującymi się w ewidencji BGK wnioskami o udzielenie kredytu a kwotą dostępną na akcję kredytową w 2001 r. konieczne było pilne podjęcie działań, w tym przede wszystkim wprowadzenie zmian w obowiązujących rozwiązaniach prawnych, które pozwoliłyby na:

   - wprowadzenie możliwości pozyskiwania pozabudżetowych środków w celu zasilenia KFM,

   - modyfikację zasad kwalifikacji wniosków kredytowych stosownie do bieżącej i prognozowanej sytuacji związanej z funkcjonowaniem programu.

   Pierwsza grupa rozwiązań prawnych wprowadziła systemowe zmiany w zakresie obowiązującego modelu finansowania KFM, pozwalając na:

   - zaciąganie przez BGK pożyczek i kredytów zarówno w bankach krajowych, jak i zagranicznych oraz udzielanie przez skarb państwa poręczeń i gwarancji ich spłaty,

   - stosowanie przez fundusz dopłat do oprocentowania kredytów udzielanych przez banki komercyjne na infrastrukturę techniczną,

   - sprzedaż bankom hipotecznym wierzytelności z tytułu udzielonych przez fundusz kredytów,

   - uzyskiwanie poręczeń skarbu państwa na emisje obligacji (emitowanych przez BGK w celu zasilenia Krajowego Funduszu Mieszkaniowego).

   Powyższe rozwiązania nie zmieniły sytuacji KFM w bieżącym roku. Umożliwiają jednak takie kształtowanie kapitału kredytowego KFM, aby zasadniczą jego część stanowiły środki pozyskiwane na rynku kapitałowym, co daje pewne perspektywy poprawy na przyszłość. Z konieczności ograniczone środki budżetowe stanowiłyby docelowo jedynie niezbędne zasilenie funduszu umożliwiające pozyskiwanie funduszy na rynku oraz płynne prowadzenie akcji kredytowej. BGK prognozuje, że dzięki tym rozwiązaniom będzie mógł uzupełnić środki dotacji z budżetu państwa (o nieznanej jeszcze wysokości, projekt budżetu przygotowany przez poprzedni rząd przewidywał dotację 450 mln zł) o dodatkowe 800 mln zł.

   Z kolei przyjęta przez poprzedni rząd w dniu 4 września br. nowelizacja rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie warunków i trybu udzielania pożyczek i kredytów ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego oraz niektórych wymagań dotyczących lokali i budynków finansowanych przy udziale tych środków (DzU nr 116, poz. 1234) wprowadziła nowe rozwiązania przewidujące ścisłe ramy czasowe dla każdej z czynności, jakie muszą być wykonane w procesie kwalifikacji wniosków kredytowych, oraz określiła szczegółowe kryteria oceny wniosków, które będą stosowane w przypadku wystąpienia sytuacji niedoboru środków funduszu w stosunku do zgłoszonego zapotrzebowania na kredyty z KFM.

   Nowelizacja rozporządzenia miała charakter techniczny i sprecyzowała jedynie już istniejące, ogólne rozwiązania dotyczące procedury kwalifikacji wniosków kredytowych w sytuacji wystąpienia niedoboru środków z KFM. Zgodnie z § 7 ust. 2 rozporządzenia przed nowelizacją w przypadku, gdy ˝kwota wynikająca z wniosków o udzielenie kredytu, które spełniają warunki wynikające z ustawy oraz z rozporządzenia, przekracza sumę środków przeznaczonych w danym okresie na ich udzielenie, zgodnie z planem finansowym funduszu, bank kwalifikuje wnioski do udzielenia kredytu po zasięgnięciu opinii prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast˝. Przyjęto, iż przedmiotem opinii prezesa UMiRM będzie sposób kwalifikowania wniosków. Oznacza to, iż w przypadku wystąpienia sytuacji niedoboru środków KFM (stan obecny) kwalifikacja wniosków kredytowych byłaby i tak dokonywana przy uwzględnieniu szczegółowych kryteriów oceny zaakceptowanych przez prezesa UMiRM, tj. takich samych lub zbliżonych do tych, które wprowadziła nowelizacja.

   Zgodnie z przepisami przejściowymi zawartymi w nowelizacji rozporządzenia wnioski złożone do dnia wejścia w życie rozporządzenia (26 października 2001 r.), które odpowiadają wymogom ustawy i rozporządzenia i które nie zostały w tym terminie zakwalifikowane do udzielenia kredytu, zostają z tym dniem zaliczone do wniosków wstępnych w rozumieniu przepisów rozporządzenia, co oznacza poddanie ich dwuetapowej procedurze kwalifikacyjnej na nowych zasadach. Należy przy tym zauważyć, że wnioski przekwalifikowane na wnioski wstępne na mocy rozporządzenia uzyskują specjalny status i będą dodatkowo premiowane. Dodatkowe kryteria zawarte w załączniku nr 2 do nowelizacji rozporządzenia pozwalają na przyznanie takiemu wnioskowi znacznej liczby punktów, wyłącznie z tytułu długiego oczekiwania na kwalifikację oraz znacznego zaawansowania inwestycji.

   Rozporządzenie nie rozwiązuje oczywiście aktualnych problemów związanych z funkcjonowaniem programu. Jak wspomniano na wstępie, kluczem do poprawy sytuacji jest zapewnienie odpowiedniej ilości kapitału kredytowego dla KFM. To z kolei leżeć będzie w rękach parlamentu, który podejmie decyzję o kształcie budżetu na 2002 r. Obecny tryb kwalifikacji wniosków o kredyt z KFM jest rozwiązaniem nowym, a więc zapewne niepozbawionym luk i nieścisłości. Funkcjonowanie tego systemu będzie na bieżąco monitorowane i oceniane, a płynące z tej oceny wnioski posłużą do wypracowania propozycji zmian lub uzupełnień oczekiwanych przez kredytobiorców. Resort mój wspólnie z Bankiem Gospodarstwa Krajowego podejmie też wkrótce prace nad sposobem pozyskania środków dla Krajowego Funduszu Mieszkaniowego przy wykorzystaniu dostępnych rozwiązań prawnych lub ewentualnie nowych, które w tym celu trzeba będzie opracować.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Marek Pol

   Warszawa, dnia 16 listopada 2001 r.