Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 92

w sprawie aktualnej sytuacji w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych

   Nawiązując do pisma z dnia 30 listopada br. w sprawie interpelacji pana posła Jana Burego dotyczącej sytuacji w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych - przekazanej przy piśmie z dnia 21 listopada br., znak: SPS-0202-92/01 - uwzględniając wyjaśnienia kierownika ww. urzędu, przedstawiam, co następuje:

   1. W ostatnich latach zachodzą istotne zmiany w zakresie działania Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Z dniem 31 grudnia 1998 r. upłynął bowiem termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień kombatanckich w stosunku do osób zamieszkałych w Polsce, a w stosunku do osób zamieszkałych za granicą - z dniem 31 grudnia 1999 r., o czym stanowi art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (DzU z 1997 r. nr 142, poz. 950 z późn. zm.).

   Także gdy chodzi o osoby ubiegające się o przyznanie uprawnień do świadczeń przysługujących z tytułu pracy przymusowej wykonywanej na rzecz III Rzeszy i ZSRR, to zgodnie z ustawą z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (DzU nr 87, poz. 395 z późn. zm.) - z dniem 31 grudnia 1999 r. upłynął termin do składania wniosków o przyznanie uprawnień do świadczeń przysługujących z tytułu pracy przymusowej dla osób zamieszkałych w Polsce.

   Przedstawione zmiany, a także inne, m.in. związane z weryfikacją uprawnień kombatanckich, wpłynęły na zmniejszenie ilości obowiązków nałożonych na powołany urząd, co przesądziło o potrzebie reorganizacji urzędu, tzn. dostosowaniu struktury komórek organizacyjnych do aktualnych zadań urzędu i w konsekwencji do zmniejszenia zatrudnienia. Zwolnienia grupowe pracowników zostały przeprowadzone z poszanowaniem obowiązujących przepisów, a także skonsultowane ze związkami zawodowymi.

   2. Przy analizie zmniejszenia stanu osobowego w urzędzie w pierwszej kolejności brano pod uwagę osoby, które mają lub wkrótce nabędą uprawnienia do świadczeń emerytalnych i które na rozwiązanie stosunku pracy wyraziły zgodę. Z tym zastrzeżeniem, że pracownicy z długoletnim stażem pracy w urzędzie stanowią mniej niż 1/3 osób przewidzianych do zwolnienia. Nie jest zatem prawdą, co podano w interpelacji, że dotyczą one ˝w przeważającej części długoletnich pracowników˝.

   3. Uwagi pana posła Jana Burego dotyczące obniżenia wynagrodzenia jednemu z pracowników mianowanych oraz naruszenia obowiązku obsady stanowisk kierowniczych w drodze konkursu są o tyle nietrafne, że sprawy te były konsultowane z Urzędem Służby Cywilnej, który nie dopatrzył się w działaniach urzędu w tym zakresie niezgodności z obowiązującym prawem.

   4. Poruszona w interpelacji sprawa działalności Departamentu Orzecznictwa, w tym sposobu rozpatrywania wniosków rekomendowanych przez pana Józefa Bartosika, została załatwiona w sposób następujący:

   - w lutym 2001 r. urząd zawiadomił Prokuraturę Rejonową Warszawa - Śródmieście o przestępstwie. Postępowanie wyjaśniające jest w toku,

   - we wszystkich 45 sprawach, w których nastąpiło rażące naruszenie prawa, decyzje zostały uchylone, a kierownik urzędu wydał następnie decyzje o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich,

   - ukarany dyscyplinarnie i zdegradowany został p.o. z-cy dyrektora departamentu,

   - członkowie kierownictwa Departamentu Orzecznictwa pozbawieni zostali nagród pieniężnych za I półrocze 2001 r.

   5. Gdy chodzi o sprawy dotyczące zagadnień proceduralnych, to w sprawach tych w świetle obowiązujących przepisów:

   - nie popełniono błędu, stosując liberalną interpretację zachowania terminu wpływu wniosków o uprawnienia kombatanckie. Taka interpretacja jest dopuszczalna według Kodeksu postępowania administracyjnego. Potwierdza to orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących działalności Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych,

   - jeżeli NSA uchyli decyzję o pozbawieniu uprawnień, urząd niezwłocznie zawiadamia właściwy miejscowo oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o konieczności wznowienia wypłaty świadczenia. Koszty z tytułu przegranych przez urząd spraw w NSA poniesione w latach 2000-2001 były przedmiotem szczegółowej kontroli Najwyższej Izby Kontroli, która nie wykazała w tym zakresie nieprawidłowości,

   - orzecznictwo NSA w sprawach realizacji decyzji o pozbawieniu uprawnień kombatanckich pozwoliło domniemywać, że uzasadniona jest ich realizacja z chwilą podjęcia tych decyzji. Wobec zastrzeżeń zgłoszonych przez rzecznika praw obywatelskich urząd podjął od 20 listopada br. praktykę kierowania do właściwych organów zawiadomień o pozbawieniu uprawnień kombatanckich dopiero po uprawomocnieniu się decyzji w tych sprawach.

   Przedstawiając powyższe, pragnę jednocześnie poinformować, że nowo powołany kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, przedstawiając swoje stanowisko w omawianych sprawach, jednocześnie zapewnił, że dołoży wszelkich starań zapobiegających ewentualnym nieprawidłowościom w funkcjonowaniu urzędu.

   Sekretarz stanu

   Jolanta Banach

   Warszawa, dnia 19 grudnia 2001 r.