Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 134

w sprawie podniesienia do 22% stawki podatku VAT na materiały i usługi budowlane, a także od sprzedaży nowych mieszkań

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem z dnia 29 listopada 2001 r., znak SPS-0202-134/01, przy którym przesłano interpelację pani poseł Anny Sobeckiej uprzejmie informuję.

   1. Zgodnie z przyjętymi zasadami polskiego systemu prawnego (a w szczególności z art. 217 Konstytucji RP) stawki podatku określane są w drodze ustawy. W związku z tym podwyższenie stawki VAT na określone towary i usługi może nastąpić tylko w drodze ustawy uchwalonej przez parlament i podpisanej przez prezydenta RP.

   Obecnie opodatkowanie podatkiem VAT towarów i usług związanych z budownictwem wynika bezpośrednio z ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11, poz. 50, z późn. zm.). Zgodnie z art. 51 tej ustawy opodatkowaniu podatkiem VAT według stawki 7% podlega sprzedaż:

   1) materiałów budowlanych i usług (robót) określonych w załączniku nr 5 do ustawy (ww. załącznik nr 5 obejmuje m.in. listę materiałów budowlanych mających decydujący wpływ na kształtowanie się kosztów budownictwa mieszkaniowego realizowanego indywidualnie),

   2) usług (robót) budowlanych, budowlano-montażowych oraz remontów związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą,

   3) obiektów budownictwa mieszkaniowego lub ich części (a więc i lokali mieszkalnych), z wyjątkiem lokali użytkowych.

   Równocześnie minister finansów, na mocy delegacji ustawowej, obniżył na okres przejściowy do dnia 31 grudnia 2001 r. stawkę VAT z 7% do 0% na sprzedaż lokali mieszkalnych przez podatników prowadzących działalność w zakresie budownictwa mieszkaniowego lub usług mieszkaniowych (vide § 63 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia ministra finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym - DzU nr 109, poz. 1245, z późn. zm.).

   W świetle aktualnie obowiązujących przepisów o podatku VAT nie podlegają temu podatkowi mieszkania w spółdzielczości.

   W rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, który zawiera propozycje zmian przepisów w roku 2002, nie przewiduje się zmiany art. 51 ustawy (tj. nie przewiduje się wprowadzenia stawki 22%).

   2. Równocześnie minister finansów nie przewiduje przedłużania po dniu 31 grudnia br. obowiązywania stawki 0% na lokale mieszkalne sprzedawane przez podatników prowadzących działalność gospodarczą w zakresie budownictwa mieszkaniowego lub usług mieszkaniowych. Stawka ta zgodnie z § 76 cyt. rozporządzenia ministra finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. wygasa z końcem br. Powyższe oznacza, że od dnia 1 stycznia 2002 r. sprzedaż ww. lokali ˝powróciłaby˝ do opodatkowania według stawki 7% na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. c cyt. ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.

   Przejście rozliczeń developerskich z tytułu sprzedaży mieszkań na przewidziany w ustawie system opodatkowania budownictwa mieszkaniowego według stawki 7% wyrówna warunki konkurencyjności inwestowania w budownictwie mieszkaniowym. Budowa lokali, całych obiektów (w tym domów jednorodzinnych) oraz uzyskanie nowej lub zmodernizowanej substancji mieszkaniowej w drodze zleconego remontu starych obiektów mieszkalnych byłyby bowiem opodatkowane według jednakowych zasad (stawka 7%).

   3. Nie mogę natomiast nie ustosunkować się do zaprezentowanego w interpelacji pani poseł stanowiska developerów, przedstawicieli firm i hurtowni budowlanych, że ewentualne wprowadzenie stawki VAT w wysokości 22% na materiały budowlane i roboty budowlane związane z budownictwem mieszkaniowym, infrastrukturą towarzyszącą oraz podwyższenie stawki VAT do 22% na sprzedaż gotowych mieszkań spowodowałoby wzrost cen nowych mieszkań nawet o 40% (najpierw z 7% do 22% z tytułu wzrostu VAT na materiały i roboty budowlane, a potem do tych podwyższonych kosztów mieszkania byłby doliczany jeszcze 22-procentowy VAT przy sprzedaży).

   Podatek od towarów i usług jest co do zasady podatkiem obciążającym finalnego odbiorcę towaru lub usługi. Podstawową cechą tego podatku jest odliczalność od podatku należnego podatku naliczonego w poprzednich fazach obrotu gospodarczego. Powyższe oznacza, że kwoty podatku VAT naliczonego w poprzednich fazach nie mają znaczenia dla poziomu kosztów wytworzenia u nabywców towarów i usług będących podatnikami podatku VAT. Nabywcy ci korzystają bowiem, na mocy ustawy, z prawa do zmniejszenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego zawartego w cenach nabywanych przez nich dóbr i usług lub mają prawo do zwrotu różnicy podatku z urzędu skarbowego. W omawianym przypadku developer w rozliczeniu (deklaracji) odliczałby zatem VAT (lub wykazywał kwoty do zwrotu) wynikający z faktur dokumentujących nabycie materiałów i usług budowlanych ze stawką 22%. W związku z tym podwyższenie przez niego cen mieszkań o więcej niż 15% (przy przejściu ze stawki 7% na 22%) nie wynikałoby z wprowadzenia na te towary stawki 22%, lecz mogłoby być spowodowane chęcią zrealizowania przy okazji większego zysku.

   Zaprezentowane w piśmie pani poseł stanowisko niektórych podmiotów działających w sektorze budowlanym może o tyle budzić zdziwienie, że ww. jednostki, korzystając dotychczas ze stawki 0% VAT, musiały dokładnie poznać mechanizm rozliczeniowy tego podatku, w tym m.in. procedury odliczeń i zwrotów VAT. W związku z powyższym nie jest możliwe, aby przy rzetelnym podejściu z ich strony mógł być prezentowany pogląd o grożącym 40-procentowym wzroście cen mieszkań.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Irena Ożóg

   Warszawa, dnia 17 grudnia 2001 r.