Odpowiedź sekretarza stanu

w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 561

w sprawie dystrybucji środków przeznaczonych na finansowanie działania Policji

   Szanowny Panie Marszałku! Nawiązując do pisma z dnia 13 lutego 2002 r. o sygn. SPS-0202-561/02 przekazującego interpelację posła na Sejm RP pani Barbary Błońskiej-Fajfrowskiej w sprawie dystrybucji środków finansowych przeznaczonych na finansowanie Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji napływają liczne sygnały świadczące o tym, że środki na wydatki rzeczowe przewidywane w ustawie budżetowej na 2002 r. dla jednostek terenowych Policji są niewystarczające w stosunku do potrzeb.

   Taki stan rzeczy jest wynikiem nie tylko trudnej sytuacji finansowej państwa, ale także decyzji niektórych wojewodów. W kilku województwach - w wyniku korekty projektu ustawy budżetowej dokonanej w listopadzie ub.r. - zmniejszono środki pierwotnie przeznaczone dla jednostek Policji.

   Minister spraw wewnętrznych i administracji skierował do wszystkich wojewodów pismo informujące, iż Komenda Główna Policji opracowała program oszczędnościowy, który w efekcie ma przynieść wygospodarowanie środków na wsparcie komend powiatowych i miejskich Policji, zwracając jednocześnie uwagę na fakt, że nie zapewni to utrzymania poziomu finansowania porównywalnego z rokiem 2001.

   W związku z powyższym minister spraw wewnętrznych i administracji zaapelował do wojewodów o ponowne przeanalizowanie projektów budżetów województw na rok 2002 w celu ewentualnego znalezienia możliwości szerszego wspomagania podstawowej działalności komend powiatowych i miejskich Policji.

   Propozycja zmiany dotychczasowych zasad finansowania jednostek organizacyjnych Policji poprzez likwidację dwóch źródeł finansowania, tj. części 42: Sprawy wewnętrzne i 85: Budżet wojewodów, i utworzenie odrębnej części budżetu, z której byłaby finansowana cała formacja, została podjęta przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w listopadzie 2001 r. W tym celu opracowany został projekt ustawy o zmianie ustawy o Policji, ustawy o administracji rządowej w województwie, ustawy o samorządzie powiatowym, ustawy o finansach publicznych oraz ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego. W projekcie przewidziano, że komendant główny Policji będzie dysponentem głównym nowej części budżetu państwa, komendanci wojewódzcy Policji staną się dysponentami II stopnia, a komendanci powiatowi Policji dysponentami III stopnia - podległymi komendantom wojewódzkim. Zwiększenie zakresu odpowiedzialności komendantów wojewódzkich w dziedzinie gospodarowania środkami budżetowymi uzasadnia zwiększenie liczby zastępców komendanta wojewódzkiego do trzech.

   Funkcjonalne kompetencje dodatkowego stanowiska zastępcy komendanta wojewódzkiego obejmą zadania kierownika jednostki budżetowej w sprawach logistyki, ze szczególnym uwzględnieniem obowiązków dysponenta budżetowego II stopnia.

   Władze samorządowe będą mogły nadal wpływać na zasobność lokalnych jednostek Policji, przekazując z własnych dochodów środki uzupełniające. Dotychczas to wsparcie ma znaczenie marginalne - w roku ubiegłym środki przekazane Policji z budżetów własnych gmin i powiatów stanowiły zaledwie 2,36% środków, jakie komendy powiatowe Policji otrzymały na wydatki rzeczowe z budżetu państwa.

   Istniejąca obecnie sytuacja, kiedy poszczególne jednostki Policji są finansowane według różnych procedur transferu przychodu niezbędnych środków (jednostka krajowa poprzez dysponenta części budżetowej działu spraw wewnętrznych, jednostki wojewódzkie poprzez dysponentów części budżetowych dla województw, jednostki powiatowe - od głównego dysponenta budżetu państwa z technicznym pośrednictwem lokalnych władz powiatowych), nie znajduje celowościowego uzasadnienia, skoro wszystkie środki pochodzą z tego samego źródła. Zwierzchnictwo władz lokalnych nie obejmuje zaplecza logistycznego jednostek Policji, ponieważ obiekty policyjne nie wchodzą w skład powiatowych zasobów nieruchomości.

   Obecny tryb finansowania Policji powoduje liczne perturbacje negatywnie rzutujące na sprawność funkcjonowania terenowych jednostek Policji. Zasilenia finansowe jednostek terenowych Policji ustalane są przez wojewodów w proporcji do rocznych planów finansowych, to jest bez uwzględnienia specyfiki wydatków wynikającej ze zróżnicowania ustawowych terminów płatności poszczególnych świadczeń osobowych. Opóźnienia sięgają niekiedy nawet kilku miesięcy: rozdrobnienie środków przeznaczanych w budżecie państwa na Policję na kilkaset autonomicznych części wymusza konieczność wewnętrznych rozliczeń między jednostkami Policji nawet w obrębie tego samego województwa z tytułu wzajemnie świadczonych ˝usług˝ (przez laboratoria kryminalistyczne, ośrodki szkolenia policjantów, techniczne zaplecza logistyczne). W rezultacie posiadana baza logistyczna albo nie jest w pełni wykorzystana, albo niektóre jednostki Policji mają okresowe trudności z zapewnieniem ciągłości obsługi logistycznej. Praktycznie niemożliwa stała się działalność inwestycyjna i remontowa, wymagająca doraźnej koncentracji środków finansowych na przedsięwzięciach priorytetowych.

   Przejęcie finansowania wszystkich jednostek Policji przez komendanta głównego Policji jako jedynego dysponenta pozwoli na wyeliminowanie wskazanych wyżej nieprawidłowości. Umożliwi również komendantowi głównemu Policji - przy ograniczeniach budżetowych, z jakimi trzeba liczyć się w najbliższych latach - podejmowanie racjonalnych decyzji o podziale przyznanych Policji środków poprzez kierowanie ich na realizację najważniejszych przedsięwzięć i do komend najbardziej obciążonych zadaniami. Pozwoli to zlikwidować występowanie dysproporcji w poziomie zasileń i zróżnicowanie terminów wypłaty należnych policjantom świadczeń pieniężnych.

   Szczególnie istotnym problemem w chwili obecnej jest nadzór nad gospodarką finansową i majątkową komend powiatowych Policji. Poza nielicznymi wyjątkami komend tych nie kontrolowały organy do tego zobowiązane, to jest wojewodowie, starostowie, regionalne izby obrachunkowe, natomiast prowadzone przez Komendę Główną Policji doraźne kontrole w zakresie realizacji budżetu w komendach powiatowych Policji wskazują na konieczność systematycznej okresowej weryfikacji prowadzonej tam gospodarki środkami budżetowymi. Obecny sposób finansowania nie pozwala jednak na skuteczny nadzór ze strony komend wojewódzkich Policji i nie daje możliwości wykorzystania dokonanych ustaleń do natychmiastowego egzekwowania odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

   Do zakresu nowelizacji włączono wynikające ze zmiany systemu finansowania Policji korekty w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999-2001, gdyż okres obowiązywania tej ustawy został przedłużony przez Sejm na rok 2002.

   Powyższe propozycje - z uwagi na obowiązujące procedury legislacyjne, jak i końcową fazę prac nad ustawą budżetową na rok 2002 - będą mogły być wprowadzone w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.

   Jednocześnie informuję, że w ustawie budżetowej na rok 2002 uchwalonej przez Sejm RP w dniu 15 lutego 2002 r. przewidziano - w stosunku do przedłożenia rządowego - zwiększenie wydatków na Policję ogółem o 75 mln zł, z tego 70 mln dla komend powiatowych Policji, a 5 mln zł dla Komendy Głównej. Obecnie projekt budżetu został przekazany do Senatu RP.

   Łączę wyrazy szacunku

   Sekretarz stanu

   Zbigniew Sobotka

   Warszawa, dnia 28 lutego 2002 r.