Odpowiedź ministra obrony narodowej

na interpelację nr 678

w sprawie poboru do zasadniczej służby wojskowej młodych rolników prowadzących samodzielnie gospodarstwa rolne

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację pana posła Marka Zagórskiego w sprawie poboru do zasadniczej służby wojskowej młodych rolników prowadzących samodzielnie gospodarstwa rolne (678), uprzejmie proszę o przyjęcie następujących wyjaśnień.

   Na wstępie pozwolę sobie przywołać uwagę pana marszałka do faktu, iż do lipca 1999 r. w ustawie z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (DzU z 1992 r. nr 4, poz. 16) obowiązywał przepis, zgodnie z którym odroczenie zasadniczej służby wojskowej udzielane było ze względu na osobiste prowadzenie gospodarstwa rolnego przez poborowego, jeśli poborowy posiadał gospodarstwo rolne na podstawie tytułu prawnego albo jego wstępny pobierał emeryturę lub rentę inwalidzką z tytułu prowadzenia tego gospodarstwa, a zarazem jego prowadzenie było uzależnione od osobistej pracy poborowego.

   Jednakże na mocy ustawy z dnia 7 maja 1999 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie ustawy o uposażeniu żołnierzy (DzU nr 50, poz. 500) powyższy zapis został skreślony. Przedmiotowa zmiana podyktowana była zasadą przestrzegania równości w zakresie spełniania powszechnego obowiązku służby wojskowej przez wszystkich obywateli. W tym przypadku przyjęto założenie, że wykonywanie jakiegokolwiek zawodu, w tym również prowadzenie gospodarstwa rolnego, nie powinno stanowić tytułu do odroczenia służby wojskowej. Uprzywilejowanie poborowych - rolników prowadziłoby w konsekwencji do naruszenia zasady powszechności spełnienia obowiązku służby wojskowej określonej w ustawie z 1967 r., a także zasad sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa - gwarantowanych przez Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej.

   Licząc się z tym, że nowelizacja mogła postawić w niekorzystnej sytuacji poborowych - rolników, którzy korzystali wcześniej z odroczeń zasadniczej służby wojskowej z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego i nie spodziewając się zmiany przepisów np. zaciągnęli kredyty, 22 września 2000 r. wydane zostało zarządzenie nr 26/MON w sprawie przeniesienia do rezerwy niektórych grup poborowych bez odbycia zasadniczej służby wojskowej. Odnosiło się ono jednak jedynie do tych poborowych - rolników, którzy przed dniem 1 lipca 1999 r. korzystali z odroczenia zasadniczej służby wojskowej z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz spełniali w dniu wejścia w życie zarządzenia warunki uzyskania takiego odroczenia w świetle przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy.

   Uwzględniwszy przedstawiony wyżej wyjątek Ministerstwo Obrony Narodowej nie znajduje podstaw do przywrócenia poprzedniego stanu prawnego w zakresie udzielania odroczeń poborowym prowadzącym gospodarstwa rolne. Stoi bowiem na stanowisku, że obecne uregulowania prawne dają wystarczające możliwości rozwiązania problemów młodych rolników znajdujących się w naprawdę trudnej sytuacji.

   Artykuł 39 ust. 3 znowelizowanej ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej umożliwia bowiem uzyskanie jednorazowego odroczenia ze względu na ważne sprawy osobiste lub rodzinne na okres od 3 do 12 miesięcy. Na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 przedmiotowej ustawy poborowemu udziela się odroczenia zasadniczej służby wojskowej również ze względu na konieczność sprawowania bezpośredniej opieki nad członkiem rodziny wspólnie z nim zamieszkałym, który nie ukończył szesnastego roku życia lub został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i samodzielnej egzystencji albo który ukończył siedemdziesiąty piąty rok życia, jeżeli nie ma innego pełnoletniego członka rodziny bliższego lub równego stopniem pokrewieństwa obowiązanego do sprawowania tej opieki, albo ze względu na obowiązek sprawowania opieki wynikającej z prawomocnego orzeczenia sądu - na czas sprawowania tej opieki. Odroczenie takie może być udzielane wielokrotnie. Wydaje się zatem, iż jest to wystarczające zabezpieczenie interesów poborowych - rolników, których rodzice są inwalidami I grupy lub ukończyli 75 lat.

   Ponadto pozwolę sobie poinformować pana marszałka, iż dążąc do złagodzenia ujemnych skutków powoływania rolników do zasadniczej służby wojskowej, Ministerstwo Obrony Narodowej stosuje zasadę terytorialności, tzn. przydzielania poborowych do jednostek stacjonujących możliwie najbliżej miejsca ich zamieszkania.

   Na zakończenie pozwolę sobie jeszcze raz podkreślić, że Ministerstwo Obrony Narodowej nie planuje podjęcia działań mających na celu dokonanie zmian w ustawie o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej zmierzających do zwolnienia rolników z odbywania zasadniczej służby wojskowej. Wychodzi bowiem z założenia, iż możliwość przeniesienia do rezerwy bez odbycia zasadniczej służby wojskowej lub uzyskania odroczenia powinna być wykorzystywana jedynie wyjątkowo w indywidualnych przypadkach, a nie stanowić przywileju przysługującego jakiejś grupie poborowych.

   Przekazując powyższe wyjaśnienia, żywię nadzieję, iż przyjmie je pan marszałek ze zrozumieniem.

   Łączę wyrazy szacunku

   Minister

   Jerzy Szmajdziński

   Warszawa, dnia 25 lutego 2002 r.