Odpowiedź szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów

- z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 727

w sprawie działalności Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych, na przykładzie Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych

   W odpowiedzi na interpelację nr 727 posła Jana Tomaki w sprawie działalności Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych na przykładzie Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych, zwanej dalej ˝Podkarpacką RKCh˝, z upoważnienia prezesa Rady Ministrów uprzejmie informuję, co następuje:

   Ad 1. Odnosząc się do pytania zawartego w pkt. 1 interpelacji, należy stwierdzić, że prezes Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych, zwany dalej ˝prezesem Urzędu Nadzoru˝, podejmując działania w zakresie nadzoru i kontroli w stosunku do Podkarpackiej RKCh, działał w granicach kompetencji przyznanych mu przez przepisy prawa. Działania Zarządu Podkarpackiej RKCh w zakresie wprowadzania systemu elektronicznych kart ubezpieczenia zdrowotnego spowodowały wydanie przez prezesa Urzędu Nadzoru następujących decyzji:

   1) z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającej wniosek o zawieszenie w czynnościach członka Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych, do czasu rozpatrzenia wniosku o jej odwołanie;

   2) z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającej wniosek o odwołanie członka Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych;

   3) z dnia 4 stycznia 2002 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającą wniosek o zawieszenie w czynnościach członka Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych, do czasu rozpatrzenia wniosku o jej odwołanie;

   4) z dnia 31 stycznia 2002 r. utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję z dnia 19 listopada 2001 r. zawierającą wniosek o odwołanie członka Zarządu Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych Anny Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej Regionalnej Kasy Chorych.

   Niezależnie od powyższego prezes Urzędu Nadzoru w dniu 20 listopada 2001 r. złożył do Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa określonego w art. 296 § 3 Kodeksu karnego przez panią Annę Szubart-Lelek, dyrektora Podkarpackiej RKCh, polegającego na nadużyciu udzielonych uprawnień lub niedopełnieniu ciążącego obowiązku przez osobę obowiązaną na podstawie przepisu ustawy, decyzji właściwego organiu lub umowy do zajmowania się sprawami majątkowymi osoby prawnej i wyrządzeniu jej szkody majątkowej.

   Należy również wskazać, że Rada Podkarpackiej RKCh jako organ nadzorczy nad działalnością zarządu w ramach ustawowych i statutowych kompetencji określonych w art. 76 pkt 3 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (DzU nr 28, poz. 153 ze zm.), zwanej dalej ˝ustawą o p.u.z.˝, oraz § 8 pkt 3 Statutu Podkarpackiej RKCh akceptowała działania zarządu niezgodne z prawem.

   Ponadto na podkreślenie zasługuje fakt, iż w dniu 23 kwietnia 2001 r. Prokuratura Okręgowa w Rzeszowie wszczęła śledztwo w sprawie nieprawidłowości w zarządzaniu Podkarpacką RKCh. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego przedstawiono zarzuty aktualnym i byłym członkom Zarządu Podkarpackiej RKCh (sprawa prowadzona jest pod sygnaturą akt V S DS. 12/01). Wobec podejrzanych członków zarządu prokuratura okręgowa zastosowała środek zapobiegawczy w postaci poręczenia majątkowego. Poręczenie to w przypadku podejrzanej Anny Szubart-Lelek oraz innych podejrzanych członków Zarządu Podkarpackiej RKCh zostało postanowieniem Sądu Rejonowego w Rzeszowie z dnia 13 lutego 2002 r. utrzymane w mocy. Śledztwo w przedmiotowej sprawie jest w toku.

   W związku z powyższym nie można zgodzić się z twierdzeniem pana posła, jakoby brak było podstaw prawnych do wydania wskazanych wyżej decyzji oraz zawiadomienia prokuratury o przestępstwie, które nie zostało popełnione. Niepokoje prezesa Urzędu Nadzoru, których skutkiem były przedmiotowe decyzje, a związane z funkcjonowaniem Podkarpackiej RKCh, były w pełni uzasadnione, co potwierdza zarówno wszczęcie, i jak też prowadzenie przedmiotowego śledztwa przez Prokuraturę Okręgową w Rzeszowie, w tym utrzymanie w mocy postanowienia prokuratury okręgowej w sprawie poręczenia majątkowego. Podstawy prawne kompetencji nadzorczych i kontrolnych Urzędu Nadzoru określone zostały wprost w ustawie o p.u.z. Stosownie do art. 151a ust. 4 i 5 ustawy o p.u.z. Urząd Nadzoru sprawuje nadzór nad działalnością m.in. kas chorych, stosując kryterium legalności, a także nadzór nad ich gospodarką finansową, stosując kryterium legalności, rzetelności, celowości i gospodarności oraz zgodności dokumentacji ze stanem faktycznym. Stosownie do art. 151c ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o p.u.z. Urząd Nadzoru może w przypadku kas chorych w razie prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów prawa występować do właściwego organu kasy chorych z wnioskiem o odwołanie członka zarządu. W myśl art. 82 ust. 2 i 3 ustawy o p.u.z. zarząd kasy chorych reprezentuje kasę na zewnątrz, kieruje działalnością kasy i decyduje we wszystkich sprawach niezastrzeżonych do kompetencji rady kasy, zaś zakres obowiązków dyrektora kasy chorych i jego zastępców określa statut kasy chorych. Ponadto na podstawie art. 151c ust. 5 pkt 1 lit. c ustawy o p.u.z. Urząd Nadzoru może w przypadku kas chorych w razie prowadzenia działalności z naruszeniem przepisów prawa występować do właściwego organu kas chorych z wnioskiem o zawieszenie w czynnościach członka zarządu do czasu rozpatrzenia wniosku o jego odwołanie.

   W dniu 13 czerwca 2001 r. w Biuletynie Zamówień Publicznych Małopolska RKCh i Podkarpacka RKCh ogłosiły przetarg nieograniczony na dostawę systemu karty ubezpieczenia zdrowotnego z określonym terminem realizacji na 30 czerwca 2002 r. (ogłoszenie nr 153 w Biuletynie Zamówień Publicznych ukazało się w dniu 13 czerwca br. pod pozycją 57639). Termin składania i otwarcia ofert, określony pierwotnie na dzień 5 listopada 2001 r., w związku z dużą liczbą zapytań oferentów dotyczących Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia został przesunięty na dzień 15 listopada 2001 r.

   Należy wskazać, że zgodnie z art. 18 ust. 7 ustawy o p.u.z. minister właściwy do spraw zdrowia został upoważniony do określenia, w drodze rozporządzenia, form i wzorów oraz sposobu zgłaszania wydanych kart ubezpieczenia do centralnej bazy danych, a także trybu ich wydawania i unieważniania. Należy podkreślić, że powołany przepis nie przyznaje kasom chorych uprawnień w zakresie wydawania czy definiowania formy karty ubezpieczenia zdrowotnego, poddając te kwestie regulacji w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw zdrowia.

   Rozporządzenie ministra zdrowia w sprawie karty ubezpieczenia, o którym mowa w art. 18 ust. 7 ustawy o p.u.z., nie zostało wydane, natomiast poprzednie rozporządzenie w sprawie karty ubezpieczenia utraciło moc obowiązującą. Zgodnie z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 22 grudnia 2000 r. o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (DzU nr 122, poz. 1324), który wszedł w życie w dniu 30 czerwca 2001 r., upoważnienie do wydania rozporządzenia w przedmiotowym zakresie zostało przekazane ministrowi do spraw zdrowia. Ponadto ustawa z dnia 20 lipca 2001 r. o zmianie ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz niektórych innych ustaw (DzU nr 88, poz. 961) stwierdza, że do dnia wydania przepisów wykonawczych przewidzianych w ustawie zachowują moc dotychczasowe przepisy wykonawcze, jeżeli nie są sprzeczne z ustawą. Wobec zmiany treści art. 18 ustawy o p.u.z., w tym zawartej w art. 18 ust. 7 delegacji ustawowej do wydania rozporządzenia, rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 marca 1999 r. w sprawie karty ubezpieczenia zdrowotnego, trybu jej wydawania i unieważniania (DzU nr 30, poz. 289) utraciło moc obowiązującą.

   Zatem do czasu wydania przez ministra właściwego do spraw zdrowia rozporządzenia regulującego wskazany w przepisie art. 18 ust. 7 ustawy o p.u.z. zakres kasy chorych nie mają w ocenie prezesa Urzędu Nadzoru podstawy prawnej do podejmowania działań w zakresie określenia formy karty ubezpieczenia zdrowotnego. Dyrektor Podkarpackiej RKCh Anna Szubart-Lelek poprzez ogłoszenie przetargu nieograniczonego swym działaniem zdefiniowała kartę ubezpieczenia zdrowotnego jako elektroniczną kartę ubezpieczenia zdrowotnego, w czym chciała zastąpić ministra właściwego do spraw zdrowia i naruszyła tym samym przepis art. 18 ust. 7 ustawy o p.u.z. Dodatkowo Podkarpacka RKCh w Specyfikacji Istotnych Warunków zamówienia, określając przedmiot zamówienia, zastrzegła, że dane drukowane na karcie będą zgodne z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 1999 r. w sprawie karty ubezpieczenia zdrowotnego, trybu jej wydawania i unieważniania (DzU nr 30, poz. 289), które nie obowiązywało w systemie prawnym w momencie ogłoszenia przetargu. Zgodnie z obowiązującymi przepisami treść upoważnienia nie ogranicza się jedynie do treści określającej kształt merytoryczny aktu prawnego. Zgodnie z Konstytucją RP art. 92 ust. 1 upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu. Zmiana organu jest więc zmianą upoważnienia, co skutkuje, o czym była mowa, utratą mocy aktu wykonawczego.

   Odnosząc się do zarzutu wskazanego w interpelacji dotyczącego przedstawienia przez prezesa urzędu popełnienia rzekomego przestępstwa, należy wskazać, że Podkarpacka RKCh nie wydatkowała kwoty przeznaczonej na realizację zamówienia publicznego, którego przedmiotem była dostawa systemu karty ubezpieczenia zdrowotnego, niezgodnie z prawem, tylko dlatego że postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego zostało unieważnione tuż przed jego zakończeniem. Poza tym decyzja DP-481-2/02-1/APK została wydana jeszcze przed unieważnieniem postępowania dotyczącego kart ubezpieczenia zdrowotnego. Wysokość szkody, którą Podkarpacka RKCh mogła ponieść poprzez zawarcie umowy w wyniku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, prezes Urzędu Nadzoru określił na 7 500 000 zł, opierając się na wartości szacunkowej zamówienia. Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji prezesa Urzędu Nadzoru, dyrektor Podkarpackiej RKCh swoim działaniem nie daje gwarancji należytego, zgodnego z prawem wykonywania powierzonych mu obowiązków, gdyż stworzył realne zagrożenie poniesieniem szkody w wysokości wskazanej wyżej. Poprzez takie działanie dyrektor Anna Szubart-Lelek zdaniem prezesa Urzędu Nadzoru nadużyła zaufania koniecznego do wykonywania powierzonych jej obowiązków.

   Na uwagę zasługuje również fakt, że pomiędzy decyzją DP-481-2/01-1/APK a unieważnieniem postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zachodzi związek przyczynowy, gdyż decyzja o unieważnieniu została podjęta bezpośrednio po wydaniu przez prezesa Urzędu Nadzoru decyzji DP-481-2/01-1/APK. Podkarpacka RKCh, potwierdzają to fakty, przyznała rację argumentom prawnym i merytorycznym podnoszonym w powołanej decyzji, skoro uznała za słuszne unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

   Prezes Urzędu Nadzoru podniósł ponadto, że zarząd Podkarpackiej RKCh poprzez swoje działanie przekroczył upoważnienia do dokonywania wydatków publicznych. Działanie zarządu w zakresie wszczęcia procedury o udzielenie przedmiotowego zamówienia publicznego wymagało upoważnienia rady. Zgodnie z § 8 pkt 11 Statutu Podkarpackiej RKCh rada kasy jest upoważniona do podejmowania uchwał dotyczących inwestycji, których wartość przekracza 30 000 euro. Wskazana wartość zamówienia przewyższa wielokrotnie wynikające ze statutu Podkarpackiej RKCh, upoważnienie zarządu do działania bez zgody rady kasy chorych. Z zebranych materiałów w sprawie zakończonej decyzją z dnia 19 listopada 2001 r., znak: DNU-481-2/01-1/UK, wynika, że Rada Podkarpackiej RKCh nie podjęła odpowiedniej uchwały w zakresie upoważnienia zarządu do wszczęcia procedury przetargowej, której przedmiotem był system elektronicznej karty ubezpieczenia zdrowotnego.

   Stwierdzić należy, że dyrektor Podkarpackiej RKCh podjął działania niezgodne z przyznanymi mu przez przepisy prawa i statutu kompetencjami, czym naruszył przepis art. 82 ust. 2 i 3 ustawy o p.u.z. oraz przepis § 8 pkt 11 statutu. Podjęcie uchwały w sprawie planu finansowego, w którym zawarta jest kwota wydatku i jej przeznaczenie, nie jest wystarczające i nie spełnia wymogu określonego w § 8 pkt 11 statutu. Właściwym i zgodnym z prawem działaniem byłoby podjęcie przez radę odrębnej uchwały, w której upoważniłaby zarząd do rozpoczęcia postępowania w określonym przez przepisy ustawy o zamówieniach publicznych trybie.

   Jak już wskazano wyżej, w myśl art. 82 ust. 2 i 3 ustawy o p.u.z. zarząd kasy chorych reprezentuje kasę na zewnątrz, kieruje działalnością kasy i decyduje we wszystkich sprawach niezastrzeżonych do kompetencji rady kasy, zaś zakres obowiązków dyrektora kasy chorych i jego zastępców określa statut kasy chorych. Uchwałą z dnia 28 sierpnia 2001 nr 137/2001 Zarząd Podkarpackiej RKCh postanowił o wspólnym przeprowadzeniu z Małopolską RKCh postępowania przetargowego o udzielenie zamówienia publicznego na elektroniczną kartę ubezpieczenia. Uchwałę podpisało czterech członków zarządu, w tym dyrektor Anna Szubart-Lelek. Zgodnie z § 16 ust. 1 pkt 12 statutu do zakresu obowiązków dyrektora kasy należy zarządzanie kasą, w szczególności nadzór w zakresie gospodarowania środkami publicznymi pod względem legalności, gospodarności i celowości. Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że dyrektor Podkarpackiej RKCh podjął działania niezgodne z przyznanymi mu przez przepisy prawa i statutu kompetencjami.

   Należy również podkreślić, że podejmowane przez Podkarpacką RKCh działania w zakresie organizowania innych przetargów dotyczących sprzętu komputerowego i oprogramowania - przetarg nieograniczony zorganizowany na dostawę, montaż i uruchomienie sprzętu komputerowego i oprogramowania, przetarg dwustopniowy na opracowanie i dostarczenie systemów przetwarzania baz danych i bezpieczeństwa sieci teleinformatycznej dla Podkarpackiej RKCh - wskazują, że Podkarpacka RKCh podejmuje czynności, które łącznie z wprowadzeniem elektronicznej karty ubezpieczenia mają na celu wprowadzenie systemu RUM w wersji elektronicznej. Świadczą o tym również przygotowane przez Podkarpacką RKCh programy pilotażowe wprowadzenia systemu START na terenach powiatów, założenia działalności inwestycyjnej na rok 2001/2002 przedstawione przez zarząd Radzie Podkarpackiej RKCh.

   Wskazane powyżej działania podejmowane przez dyrektor Annę Szubart-Lelek pozwalają zdaniem prezesa Urzędu Nadzoru na stwierdzenie, iż nadużyła ona zaufania koniecznego do wykonywania powierzonych obowiązków. Zgadzając się ze stanowiskiem prezentowanym w doktrynie, treść uprawnień i obowiązków, o których wyżej, jest in concreto wzorcem modelowego menadżera, dyrektora, a według bogatego orzecznictwa SN - dobrego gospodarza. Wyraz ˝nadużywa˝ silnie zobowiązuje do trzymania się reguł dobrego gospodarowania i dobrego prowadzenia spraw majątkowych. W przypadku nadużycia uprawnień nie musi występować naruszenie konkretnego przepisu (choć w tym przypadku nastąpiło naruszenie § 8 pkt 11 statutu kasy chorych) i może chodzić np. o złamanie reguł dobrego gospodarowania wynikającego z danej sytuacji czy forsowanie niekorzystnej decyzji.

   W związku z prowadzonym przez Prokuraturę Okręgową w Rzeszowie śledztwem w sprawie nieprawidłowości w zarządzaniu Podkarpacką RKCh przez członków Zarządu Podkarpackiej RKCh w dniu 12 lutego 2002 r. prezes Urzędu Nadzoru przekazał całość dokumentacji znajdującej się w posiadaniu Urzędu Nadzoru dotyczącej działania Podkarpackiej RKCh celem wykorzystania jej w prowadzonym śledztwie. Dokumentacja ta stanowić może istotny dla sprawy materiał dowodowy.

   Ad 2. Odpowiadając na pytanie przedstawione w pkt. 2 interpelacji, informuję, że sporządzenie dokumentacji wizualnej nieruchomości i wyposażenia pomieszczeń kasy chorych nie wykracza poza ustawowe uprawnienia nadzorcze Urzędu Nadzoru. Jest to jeden ze sposobów rejestracji, ustalania i utrwalania stanu faktycznego. Należy przy tym podkreślić, że pracownik Urzędu Nadzoru, który miał dokonać przedmiotowych czynności dokumentacyjnych, po przedstawieniu w kasie stosownego upoważnienia zwrócił się do Zarządu Podkarpackiej RKCh o umożliwienie wykonania (w obecności pracownika kasy) dokumentacji wizualnej wyłącznie w określonych pomieszczeniach - gabinetach dyrektorów, salach konferencyjnych, tych pomieszczeniach biurowych, w których czynności dokumentacyjne nie zakłóciłyby pracy pracowników Podkarpackiej RKCh i obsługi interesantów.

   Nie jest więc prawdziwy zarzut, że mogłyby zostać naruszone przepisy o ochronie danych osobowych lub zasady poufności danych medycznych. Pomimo tak znacznego ograniczenia zakresu przedmiotowego sporządzenia dokumentacji wizualnej upoważniony pracownik Urzędu Nadzoru nie uzyskał zgody zarządu kasy chorych na dokonanie czynności dokumentacyjnych. Zezwolono mu jedynie na zarejestrowanie wyglądu hallu głównego. Czynności te odbyły się w obecności członka zarządu kasy.

   Ponadto należy podkreślić, że nieuzasadnione jest dokonane w interpelacji odniesienie wydatków poniesionych na zakup siedziby Podkarpackiej RKCh i jej wyposażenia do ogólnego poziomu bieżących kosztów administracyjnych kasy. Siedziba została bowiem przekazana Podkarpackiej RKCh z zasobów skarbu państwa - prawo własności zostało przeniesione na Podkarpacką RKCh celem wyposażenia osoby prawnej. Umowa w tej sprawie została zawarta między skarbem państwa, w imieniu i na rzecz którego działał Krzysztof Browarski, a Podkarpacką RKCh, w imieniu i na rzecz której działała Anna Szubart-Lelek. Umowa dotyczyła dwóch działek położonych w Rzeszowie przy ul. Zamkowej nr 8 wraz z sąsiadującymi budynkami: budynkiem biurowym o powierzchni ogólnej 3121 m2, dwoma budynkami garażowymi, jednym garażem pięcioboksowym, jednym pojedynczym i jednym wolno stojącym.

   Także ze środków budżetu sfinansowano remont i zakup wyposażenia biurowego kasy. Ja wspomniano na wstępie, pozostaje to bez związku z bieżącym poziomem kosztów administracyjnych w kasie, które są finansowane z jej przychodów. Koszt zakupu wyposażenia wynosił 911 200 zł. Na remont przekazanej siedziby kasy chorych wydatkowano kwotę 6 751 956 zł.

   Poza wykorzystaniem pomieszczeń będących jej własnością (w Rzeszowie) Podkarpacka RKCh wynajmuje powierzchnię biurową w innych miastach. Na uwagę zasługuje siedziba punktu informacyjnego w Krośnie położona na drugim piętrze w budynku bez windy, co w sposób zdecydowany utrudnia kontakt z pracownikami kasy, szczególnie osobom niepełnosprawnym i chorym. Ponadto zdaniem prezesa Urzędu Nadzoru nieprawidłowe jest przekazanie na rzecz Zakładu Obsługi Podkarpackiego Urzędu Wojewódzkiego w Rzeszowie Oddział w Tarnobrzegu kwoty należności za wynajem pomieszczeń stukrotnie przewyższającej kwotę należną w wyniku niestarannej pracy pracownika kasy.

   Wskazać należy przy tym, że dynamika wzrostu kosztów administracyjnych Podkarpackiej RKCh była najwyższa w kraju. W roku 2000 koszty administracyjne stanowiły 175%, a w 2001 r. aż 213% kwoty kosztów administracyjnych roku 1999. Wskaźniki dynamiki kosztów administracyjnych obliczone dla wszystkich kas chorych (wartości średnie) wynosiły w tym czasie odpowiednio 148% i 168%, czyli znacznie mniej niż w Podkarpackiej RKCh. Należy także dodać, że Podkarpacka RKCh nie korzystała z powszechnie stosowanych przez inne podmioty sposobów ograniczenia wydatków administracyjnych, takich jak limity na rozmowy telefoniczne w sieciach komórkowych i stacjonarnych. Łączne wydatki na rozmowy telefoniczne tylko w roku 1999 wyniosły ponad 111 tys. zł, w tym aż jedną trzecią tej kwoty stanowiły koszty rozmów przez telefony komórkowe.

   W wyniku prowadzonych kontroli Urząd Nadzoru kwestionował legalność i zasadność wydatkowania kwot zaliczanych do kosztów administracyjnych, szczególnie w zakresie wynagrodzeń. Prezes Urzędu nadzoru podejmował decyzje o ukaraniu członków Zarządu Podkarpackiej RKCh w związku z niezasadną wypłatą odpraw dla zastępcy dyrektora do spraw medycznych i zastępcy dyrektora do spraw finansowych oraz zmianą regulaminu wynagradzania sprzeczną ze statutem kasy, a także przyznaniem dodatku antynikotynowego. Ponadto zakwestionowano wypłacenie wynagrodzeń dla członków zarządu z zastosowaniem wyższego wskaźnika niż wynikający z regulaminu wynagradzania oraz wypłatę członkom zarządu wynagrodzeń z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych w dni wolne od pracy, niedziele i święta.

   Stosunkowo niski poziom kosztów administracyjnych w przeliczeniu na 1 ubezpieczonego wynikał przede wszystkim z braku oddziałów terenowych w strukturze Podkarpackiej RKCh oraz stosunkowo słabo rozwiniętej sieci placówek lecznictwa (w porównaniu do innych regionów kraju), co z kolei wpływało na niskie koszty obsługi kontraktów.

   W świetle powyższych informacji należy uznać, że koszty administracyjne Podkarpackiej RKCh mogły być niższe od wykonanych, a ich wzrost nie tak gwałtowny.

   Ad 3. W odniesieniu do kwestii podniesionej w pkt. 3 interpelacji uprzejmie informuję, że zarzut, jakoby zespół pracowników Urzędu Nadzoru nakazywał Zarządowi Podkarpackiej RKCh skopiowanie 50 tys. stron dokumentacji, nie znajduje potwierdzenia w faktach i dokumentach. Zgodnie z wymaganiami określonymi w piśmie skierowanym do dyrektora kasy Urząd Nadzoru zwrócił się o skopiowanie wybranych stron umów i aneksów, istotnych z analitycznego punktu widzenia. Wbrew tym zaleceniom przekazana dokumentacja zawierała wielostronicowe kopie kompletnych umów. Taka forma przekazania materiałów nie była zgodna z oczekiwaniami i intencjami Urzędu Nadzoru, które zmierzały do zminimalizowania zużycia materiałów piśmiennych, czasu pracy urządzeń i zaangażowania pracowników Podkarpackiej RKCh. Urząd Nadzoru wyraził swoje stanowisko w tej sprawie w odrębnym piśmie skierowanym do Zarządu Podkarpackiej RKCh. Należy przy tym zaznaczyć, że do dziś Urząd Nadzoru nie otrzymał kompletu dokumentacji, o którą zwracał się w piśmie GP-410009-1/02-1/MK, w tym istotnych dla Urzędu Nadzoru:

   - kopii wyciągów z umów zawartych przez Podkarpacką RKCh ze szpitalami z obszaru województwa podkarpackiego z lat 2000-2002,

   - planów zakupu świadczeń zdrowotnych w latach 2000-2002 uwzględniających analizę zapotrzebowania na świadczenia.

   W dniu 31 stycznia br. (pierwszy dzień pobytu zespołu Urzędu Nadzoru w siedzibie Podkarpackiej RKCh) nie przekazano żadnych dokumentów. Wskutek przedłużającego się oczekiwania na przekazanie dokumentów w dniu 1 lutego przekazano dyrektorowi Podkarpackiej RKCh pismo informujące o braku jakichkolwiek postępów w tym zakresie. Tego dnia dokumenty były przekazywane jedynie przez kilka godzin w kolejności odwrotnej do zaproponowanej w harmonogramie. Najważniejszych dokumentów, jak już wyżej wspomniano, nie przekazano w ogóle. Należy przy tym podkreślić, że Urząd Nadzoru zwracał się do Podkarpackiej RKCh o przedstawienie dokumentów, które powinny być dostępne w siedzibie kasy. Opóźnienia w przekazywaniu dokumentów były więc zupełnie nieuzasadnione.

   W dniu 4 marca br. Urząd Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych ponownie zwrócił się z prośbą o przesłanie kopii wyciągów z umów ze szpitalami z terenu woj. podkarpackiego (zgodnie z pismem GP-410009-1/02-1/MK), w tym także kopii wyciągów ze wszystkich aneksów zmieniających ceny, zakres ilościowy lub przedmiotowy kontraktów. Ponadto Urząd Nadzoru zwrócił się o przesłanie do dnia 11 marca informacji o kontraktowaniu tych świadczeń w latach 1999-2001 według załączonego wzoru tabeli. Do dnia 15 marca nie uzyskano odpowiedzi z kasy chorych.

   W uzupełnieniu powyższej informacji należy dodać, że w dniach 13-22 lutego 2002 r. przeprowadzona została kontrola w Podkarpackiej RKCh w wyniku licznych skarg wpływających do Urzędu Nadzoru. Tematyka kontroli obejmowała konkursy ofert. Przeprowadzona analiza konkursów wykazała, iż poza szczegółowymi warunkami konkursów nie zostały określone kryteria oceny ofert. W protokołach z części niejawnej brak jest również analizy oceny ofert wraz z przyznaną im punktacją za kryteria wyboru. W trakcie kontroli stwierdzono również, iż niektóre z protokołów przebiegu konkursu ofert sporządzone zostały z pominięciem podpisów członków komisji konkursowej, a niektóre z nich zawierały nieczytelne podpisy osób, przy czym brak było wskazanych z imienia i nazwiska członków komisji konkursowej i przewodniczącego.

   W trakcie kontroli stwierdzono wielomiesięczne opóźnianie wydania zgody na leczenie przy jednoczesnym posiadaniu pełnej dokumentacji wskazującej na konieczność zastosowania jedynej metody uratowania życia choremu. Często za przyczynę odmowy sfinansowania określonego świadczenia wskazywano brak wystarczających środków finansowych, co w zestawieniu z dużą kwotą środków gromadzonych na lokatach bankowych świadczy o bezzasadności odmów i nieprawdziwym wskazaniu powodów. Potwierdzeniem tego jest także udokumentowane aneksami do umów wielokrotne podnoszenie cen za świadczenia medyczne w lecznictwie specjalistycznym oraz ambulatoriach pogotowia i zespołach wyjazdowych w roku 2001.

   Ad 4. Odnosząc się do pytania zawartego w pkt. 4 interpelacji, należy stwierdzić, że prezes Urzędu Nadzoru dwukrotnie zwracał się z wnioskiem o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Podkarpackiej RKCh i działał w granicach kompetencji przyznanych mu przez przepisy prawa.

   Działając na podstawie art. 78 ust. 3 ustawy o p.u.z. prezes Urzędu Nadzoru wniósł o zwołanie nadzwyczajnego posiedzenia Rady Podkarpackiej RKCh w dniu 20 grudnia 2001 r. Celem nadzwyczajnego posiedzenia było omówienie sytuacji, jaka zaistniała w związku z decyzją prezesa Urzędu Nadzoru z dnia 3 grudnia 2001 r., znak DP-0253-1/01-2/D, określającą kwoty, tryb i terminy skorygowanego wyrównania finansowego między kasami chorych w 2001 r. Dezinformacja dotycząca kwestii wyrównania finansowego powstała w wyniku podania nieprawdziwych informacji przez Podkarpacką RKCh i wywołała zaniepokojenie samorządu i środowisk lekarskich, a tym samym spowodowała realne zagrożenie interesów ubezpieczonych. Zdaniem Urzędu Nadzoru, którego ustawowym zadaniem jest ochrona interesów ubezpieczonych, sytuacja taka jest niedopuszczalna, a informacje udzielane przez Podkarpacką RKCh wymagały natychmiastowego sprostowania.

   Celem nadzwyczajnego posiedzenia zwołanego w dniu 12 lutego 2002 r. było natomiast omówienie aktualnej sytuacji kasy chorych, w szczególności w związku z dwukrotnym przeszukaniem pomieszczeń Podkarpackiej RKCh przez Prokuraturę Okręgową w Rzeszowie oraz prowadzonym przez prokuraturę śledztwem w sprawie nieprawidłowości w zarządzaniu Podkarpacką RKCh.

   Ad 5. W odpowiedzi na zarzuty przedstawione w pkt. 5 interpelacji, sugerujące posługiwanie się przez rzecznika prasowego UNUZ nierzetelnymi danymi o sytuacji finansowej Podkarpackiej RKCh i świadczeniodawców, Urząd Nadzoru przedstawia poniżej zestawienie podstawowych wskaźników finansowych. Dane te, mające charakter oficjalny i jawny, stanowiły podstawę wypowiedzi rzecznika prasowego UNUZ.

Wynik finansowy nettoroku obrotowego (mln zł)

1999

2000

2001

Podkarpacka RKCh

41,3

43,9

36,3(dane wstępne)

Publiczne zoz-yw woj. podkarpackim(GUS)

2,6

-28,4

-

   Jak pokazują dane, Podkarpacka RKCh corocznie wykazywała znaczącą nadwyżkę przychodów nad kosztami, tymczasem łączny wynik finansowy publicznych zakładów opieki zdrowotnej uległ znacznemu pogorszeniu - nadwyżka w roku 1999, duża strata w roku 2000. Pomimo dodatkowego wyniku finansowego Podkarpacka RKCh zaciągnęła pożyczkę z budżetu państwa.

Średniomiesięczny stanlokat (mln zł)

1999

2000

2001

Podkarpacka RKCh

51,4

174,9

137,8

Wszystkie kasy chorych(średnia wartość)

11,0

69,1

98,2

   Przedstawione dane wskazują ponadto, że Podkarpacka Regionalna Kasa Chorych gromadziła na lokatach środki w wysokości wielokrotnie przewyższającej średnią wartość dla wszystkich kas chorych.

   Przedstawione wskaźniki potwierdzają wiarygodność i prawdziwość informacji przekazywanych przez rzecznika prasowego Urzędu Nadzoru.

   Reasumując, w świetle przedstawionych faktów i wyjaśnień nie znajduję podstaw do uznania działań Urzędu Nadzoru Ubezpieczeń Zdrowotnych za propagandowe i przynoszące szkodę ubezpieczonym w Podkarpackiej RKCh. Na postawione pytanie o cel ich podejmowania odpowiedź może być tylko jedna - głównym zadaniem Urzędu Nadzoru jest ochrona interesów osób ubezpieczonych poprzez sprawowanie nadzoru nad działalnością kas chorych.

   Pragnę zapewnić, że w żadnym przypadku nie było i nie jest zamierzeniem Urzędu Nadzoru podważanie niezbywalnych kompetencji samorządu terytorialnego w sferze opieki zdrowotnej ani tym bardziej dyskredytowanie działań organów samorządowych. Działania prezesa Urzędu Nadzoru w ostatnich miesiącach, liczne spotkania i rozmowy z samorządami lokalnymi pokazują dobitnie wolę współpracy w tym zakresie, co oczywiście nie zwalnia Urzędu Nadzoru z obowiązku podejmowania koniecznych, czasem lokalnie niepopularnych decyzji nadzorczych.

   Szef Kancelarii Prezesa RM

   Marek Wagner

   Warszawa, dnia 26 marca 2002 r.