Odpowiedź ministra środowiska

na interpelację nr 772

w sprawie przepisów wykonawczych do ustawy Prawo ochrony środowiska w części dotyczącej norm zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego

   W związku z interpelacją pana posła Jana Sieńki w sprawie przepisów wykonawczych do ustawy Prawo ochrony środowiska w części dotyczącej zanieczyszczeń powietrza atmosferycznego w zakresie ograniczenia uciążliwości zanieczyszczeń odorowych, niniejszym przekazuję odpowiedzi na postawione przez pana posła pytania dot. ww. zagadnienia.

   Gazy odlotowe mają często przykry zapach, mimo że nie są przekroczone graniczne wartości normowanych stężeń zanieczyszczeń. Za występowanie zapachu odpowiedzialne są domieszki śladowe, nierejestrowane przez przyrządy, lub mieszaniny gazów nietoksycznych, dla których nie ustalono granicznych stężeń. W takich wypadkach egzekwowanie przez służby ochrony środowiska działań prowadzących do ograniczenia emisji zanieczyszczeń jest trudne, mimo że poprawa sytuacji nie zawsze wymaga bardzo kosztownych inwestycji. Ważnym kryterium czystości powietrza są informacje o jakościowym i ilościowym składzie mieszaniny występujących w nim zanieczyszczeń. Umożliwiają ocenę, czy spełnione są normy jakości powietrza, wyrażone poprzez wartości stężeń granicznych, oraz najwyższe dopuszczalne częstości przekroczeń tych stężeń.

   W krajach Unii Europejskiej próby określania standar-dów zapachowej jakości powietrza trwają już od dawna (dyrektyw w tej mierze nie ma). W Polsce badania zapachowej uciążliwości różnych rodzajów działalności gospodarczej oraz sposobów jej ograniczania prowadzono już w latach sześćdziesiątych. Problemami dezodoryzacji zajmował się wówczas zespół Biura Projektów Ochrony Atmosfery ˝PROAT˝ w Szczecinie. W latach siedemdziesiątych prowadzona była współpraca z Instytutem Inżynierii Ochrony Środowiska Politechniki Wrocławskiej i Instytutem Inżynierii Chemicznej i Chemii Fizycznej Politechniki Szczecińskiej. W roku 1990 opracowano szczegółowy trzyletni program badawczy ˝Zapachowa jakość powietrza˝ (finansowany z KBN i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Szczecinie). Środki te umożliwiły zakup pierwszego w Polsce olfaktometru do oznaczania stężeń progowych węchowej wyczuwalności metodą rozcieńczeń dynamicznych, odpowiadającego standardom europejskim (zainstalowany na Politechnice Szczecińskiej). Tam też prowadzone były badania zapachowej uciążliwości różnych rodzajów działalności gospodarczej.

   Badania opinii ludności są w USA, Holandii, Niemczech i innych krajach (w Polsce m.in. Politechnika Szczecińska) jedną z podstawowych metod ocen zapachowej jakości powietrza. W Niemczech zostały opracowane, z wykorzystaniem bogatych doświadczeń holenderskich, wytyczne precyzyjnie określające tryb zbierania opinii i sposobów ich opracowywania. Zgromadzone wymienionymi metodami informacje na temat zapachowej jakości powietrza mogą być uzupełnione w wyniku analizy spontanicznych skarg ludności (dotyczy to zwłaszcza większych obszarów o dużym zaludnieniu i dłuższych okresów). Cenny przykład możliwości wykorzystania rejestrów skarg zawiera opracowanie Instytutu Ochrony Środowiska w Warszawie.

   Sprawa, którą pan poseł przedstawia, dotyczy miasta Lęborka. Przyczyną okresowej uciążliwości zapachowej jest wytwórnia drożdży utylizująca swoje odpady poprodukcyjne na łąkach w sąsiedztwie granic miasta. Jak pan poseł podkreśla w swoim piśmie, dla określenia stanu zagrożenia środowiska niezbędne są pomiary oraz ustalenie dopuszczalnych norm, co wynika z ustawy Prawo ochrony środowiska. Obecnie w Ministerstwie Środowiska zostały przygotowane następujące projekty rozporządzeń (są w uzgodnieniach międzyresortowych):

   1) projekt rozporządzenia ministra środowiska w sprawie sposobów, metod i zakresu dokonywania oceny poziomów substancji w powietrzu, górnych i dolnych progów oszacowania dla substancji o ustalonych poziomach dopuszczalnych oraz metodyk referencyjnych modelowania jakości powietrza,

   2) projekt rozporządzenia ministra środowiska w sprawie dopuszczalnych poziomów niektórych substancji w powietrzu, alarmowych poziomów niektórych substancji w powietrzu oraz marginesów tolerancji dla dopuszczalnych poziomów niektórych substancji,

   3) projekt rozporządzenia ministra środowiska w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać programy ochrony powietrza,

   4) projekt rozporządzenia ministra środowiska w sprawie zakresu, formy i terminu przekazywania informacji dotyczących zanieczyszczeń powietrza do głównego inspektora ochrony środowiska oraz do ministra właściwego do spraw środowiska.

   Jednocześnie chciałbym nadmienić, że na początku lutego br. Ministerstwo Środowiska przekazało sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa ˝Harmonogram prac nad aktami wykonawczymi wynikającymi z delegacji ustawowych, do których wykonania zobowiązany lub uprawniony jest minister środowiska˝. Pod pozycją 62 harmonogramu znajduje się odniesienie do art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Z zamieszczonej informacji wynika, że w 2002 r. planowana jest do realizacji praca ˝Strategia ograniczania zapachowej uciążliwości powietrza˝. W jej ramach opracowane zostaną merytoryczne podstawy do prawnego uregulowania kwestii zapachów. Umożliwią one, również po uwzględnieniu innych dostępnych źródeł, przygotowanie projektu rozporządzenia ministra środowiska w sprawie standardów zapachowej jakości powietrza i metody oceny zapachowej jakości powietrza. Efekty pracy będą wykorzystane przez służby kontrolujące uciążliwość zapachową wywołaną działalnością podmiotów gospodarczych, przy wykonywaniu ocen oddziaływania zakładów produkcyjnych na stan zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego, przy wydawaniu zezwoleń na działalność dla podmiotów gospodarczych, przy ustalaniu obowiązku ograniczenia uciążliwości zapachowej.

   Minister

   Stanisław Żelichowski

   Warszawa, dnia 25 marca 2002 r.