Odpowiedź ministra pracy i polityki społecznej

na interpelację nr 805

w sprawie funkcjonowania Ochotniczych Hufców Pracy w Rzeczypospolitej Polskiej

   W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 6.03.2002 r. (znak: SPS-0202-805/02) interpelacją pana posła Marcina Wnuka w sprawie funkcjonowania Ochotniczych Hufców Pracy przedkładam wyjaśnienia w kwestiach będących jej przedmiotem:

   1. Kształcenie w gimnazjach młodocianych pracowników - uczestników OHP.

   Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym przez pana ministra Włodzimierza Paszyńskiego - podsekretarza stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej i Sportu - nie ma możliwości tworzenia przy gimnazjach dziennych klas dla młodzieży skupionej w OHP i resort edukacji nie widzi potrzeby ich tworzenia, gdyż:

   - wg zapisów zawartych w § 8 ust. 1-2 załącznika nr 3 rozporządzenia ministra edukacji narodowej z dnia 21 maja 2001 r. w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (DzU z 2001 r. nr 61, poz. 624) dla uczniów, którzy po rocznym uczęszczaniu do gimnazjum i ukończeniu 15 roku życia nie rokują ukończenia gimnazjum, w normalnym trybie, mogą być tworzone oddziały przysposabiające do pracy. Dyrektor gimnazjum, po zapoznaniu się z sytuacją i możliwościami ucznia, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, za zgodą rodziców (prawnych opiekunów), przyjmuje ucznia do oddziału przysposabiającego do pracy, uwzględniając opinię wydaną przez lekarza oraz opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej lub innej poradni specjalistycznej. Przysposobienie do pracy może być organizowane w gimnazjum albo poza gimnazjum na podstawie umowy zawartej przez dyrektora gimnazjum, w szczególności ze szkołą prowadzącą kształcenie zawodowe, placówką kształcenia ustawicznego oraz pracodawcą,

   - o możliwości tworzenia takich oddziałów stanowi również załącznik nr 4 rozporządzenia ministra edukacji narodowej i sportu z dnia 12 lutego 2002 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych. Ramowy plan nauczania przewiduje w oddziałach przysposabiających do pracy - godziny przeznaczone na realizację wybranych treści kształcenia zawartych w podstawie programowej kształcenia w danym zawodzie.

   2. Przyuczenie młodocianych pracowników - uczestników OHP do wykonywania określonej pracy.

   W świetle obowiązującego stanu prawnego (§ 15 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (DzU nr 60, poz. 278) czas trwania przyuczenia młodocianego do wykonywania określonej pracy może wynosić od 3 do 6 miesięcy. W określonych przypadkach okres ten może być przedłużony o 3 miesiące, a więc trwać łącznie nie dłużej niż 9 miesięcy.

   Ustawodawca, dbając o dobro młodocianych pracowników - uczestników OHP, stworzył im możliwość przyuczenia do wykonywania określonej pracy na szczególnych warunkach, tj. do czasu ukończenia przez nich szkoły podstawowej (8-letniej), nie dłużej jednak niż przez 18 miesięcy. Zdaniem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej młodocianym pracownikom - uczestnikom OHP, ze względu na specyfikę środowiska, z którego się wywodzą, powinny być stworzone warunki do realizowania wykształcenia na poziomie gimnazjalnym, z jednoczesnym zapewnieniem im zdobycia przygotowania zawodowego.

   Zmiany w systemie ustroju szkolnego (wprowadzenie 6-letniej szkoły podstawowej i 3-letniego gimnazjum) wymagają dostosowania obowiązujących przepisów, w tym Kodeksu pracy i powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów, do reguł reformy edukacji. W związku z tym z dniem 1 września wejdą w życie zmiany do działu IX Kodeksu pracy polegające m.in. na określeniu minimalnego wieku młodocianego na 16 lat (a nie jak dotychczas - 15 lat) oraz uzależnieniu możliwości zatrudniania młodocianych od ukończenia gimnazjum (dotychczas - od ukończenia szkoły podstawowej). W ślad za tym, w ramach prac dostosowawczych, podjęte zostały działania mające na celu nowelizację rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania oraz rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnienie młodocianych, którzy nie ukończyli szkoły podstawowej, oraz osób niemających 15 lat, które ukończyły szkołę podstawową (DzU nr 62, poz. 291). W ramach tych prac rozpatrzony zostanie także wniosek o odpowiednie przedłużenie okresu przyuczenia do wykonywania określonej pracy dla młodocianych pracowników - uczestników OHP, aby umożliwić im ukończenie gimnazjum.

   3. Współpracy pomiędzy Ochotniczymi Hufcami Pracy a jednostkami samorządu terytorialnego.

   Zakres i warunki współdziałania pomiędzy Ochotniczymi Hufcami Pracy a jednostkami samorządu terytorialnego zostały określone w art. 43 i 44 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r. (tekst jedn. DzU z 2001 r. nr 6, poz. 56, z późn. zm.). Zgodnie z ww. przepisami Ochotnicze Hufce Pracy powinny współpracować z jednostkami samorządu terytorialnego w zakresie kształcenia, dokształcania i wychowania młodzieży, na zasadach określonych w zawieranych umowach lub porozumieniach określających cele i zadania do realizacji na rzecz młodzieży oraz wzajemne zobowiązania.

   Wg informacji uzyskanych od komendanta głównego OHP pana Janusza Lewandowskiego do dnia dzisiejszego na szczeblu wojewódzkim zostały zawarte 4 porozumienia w następujących województwach: dolnośląskim, śląskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim, 5 porozumień złożonych jest w urzędach marszałkowskich województw: kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego, podkarpackiego, podlaskiego, warmińsko-mazurskiego, w 6 województwach porozumienia są w fazie przygotowywania, tj. w województwach: lubelskim, lubuskim, łódzkim, małopolskim, pomorskim, świętokrzyskim. W woj. opolskim uzgodniono, iż nie będzie porozumienia ogólnego pomiędzy Wojewódzką Komendą OHP a Urzędem Maszałkowskim, lecz porozumienia z poszczególnymi departamentami, które są aktualnie podpisywane.

   Na szczeblu powiatowym zawarto porozumienia ze 104 starostwami, kolejnych 9 jest w przygotowaniu. Najlepiej sytuacja wygląda w woj. podlaskim, gdzie na 14 starostw zawarto 12 porozumień, oraz w woj. wielkopolskim, gdzie na 31 starostw zawarto 25 porozumień. Na szczeblu gminnym zawarto 190 porozumień, a kolejne 2 są w przygotowaniu. Niektóre jednostki samorządu terytorialnego unikają zawierania porozumień, obawiając się ewentualnych żądań finansowych ze strony OHP, niemniej większość, pomimo braku porozumień, podejmuje niesformalizowaną współpracę z jednostkami OHP.

   Wojewódzkie Komendy OHP oceniają współpracę z samorządami jako dobrą lub bardzo dobrą. Poziom współpracy uzależniony jest od sposobu postrzegania przez samorządy problemów dotyczących młodzieży trudnej i ustawienia ich w hierarchii ważności spraw wymagających załatwienia. Niemniej obserwuje się coraz większe zainteresowanie samorządów problematyką młodzieży wywodzącej się ze środowisk patologicznych. O rozwoju współpracy z samorządami gminnymi i powiatowymi świadczy wzrost liczby podstawowych jednostek organizacyjnych OHP świadczących usługi na rzecz młodzieży, takich jak:

   - środowiskowe hufce pracy (z 39 w 1999 r. do 68 obecnie),

   - świetlice środowiskowe organizowane w środowiskowych hufcach pracy, ośrodkach szkolenia i wychowania oraz centrach kształcenia i wychowania.

   Coraz lepiej układa się współpraca jednostek organizacyjnych OHP ze starostwami w działaniach na rzecz aktywizacji zawodowej młodzieży. Zadania w tym zakresie są realizowane przez:

   - 49 centrów edukacji i pracy, pełniących funkcje koordynacyjne z zakresu kształcenia i zatrudnienia realizowanego w ramach OHP,

   - młodzieżowe biura i kluby pracy świadczące usługi w zakresie pośrednictwa pracy i poradnictwa zawodowego. Od 1999 r. liczba młodzieżowych biur pracy wzrosła z 46 do 49, ich filii - z 46 do 57, a klubów pracy - z 76 do 92.

   Powyższe upoważnia do stwierdzenia, iż generalnie współpraca pomiędzy jednostkami organizacyjnymi OHP a jednostkami samorządu terytorialnego układa się dobrze, a przytoczony przez pana posła Marcina Wnuka przypadek braku zrozumienia ze strony Starostwa Powiatowego w Inowrocławiu potrzeb OHP ma charakter incydentalny.

   Minister

   Jerzy Hausner

   Warszawa, dnia 29 marca 2002 r.