Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 973

w sprawie możliwości zwolnienia z podatku od nieruchomości przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na terenach specjalnych stref ekonomicznych

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przekazaną przy piśmie z dnia 22 marca 2002 r. nr SPS-0202-973/02 interpelacją posłów Mariana Stępnia, Elżbiety Jankowskiej i Tadeusza Motowidły w sprawie możliwości zwolnienia z podatku od nieruchomości przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą na terenach specjalnych stref ekonomicznych uprzejmie informuję.

   Zwolnienie z podatku od nieruchomości gruntów, budowli i budynków położonych na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, których właścicielem lub użytkownikiem wieczystym jest zarządzający strefą lub które służą do prowadzenia, na podstawie zezwolenia, działalności gospodarczej na terenie strefy, przewidziane było w art. 7 ust. 1 pkt 12 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (DzU z 2002 r. nr 9, poz. 84). Od 1 stycznia 2001 r. zwolnienie to zostało uchylone na podstawie art. 4 pkt 1 w zw. z art. 16 ustawy o zmianie ustawy o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000 oraz o zmianie niektórych innych ustaw (DzU nr 95, poz. 1041). Zwolnienie dotyczące specjalnych stref ekonomicznych nie było przyznawane w drodze decyzji administracyjnych, przysługiwało bowiem na mocy ustawy i jako zwolnienie ustawowe mogło zostać zmienione lub uchylone przy zachowaniu procedury stanowienia aktów prawnych.

   Zniesienie zwolnienia dotyczącego specjalnych stref ekonomicznych z podatku od nieruchomości, a także innych zwolnień, m.in. dla budowli wykorzystywanych bezpośrednio do wytwarzania energii elektrycznej lub ciepła czy budowli wykorzystywanych wyłącznie na potrzeby lotnisk, portów morskich i rzecznych, podyktowane było zapewnieniem powszechności opodatkowania podatkiem od nieruchomości oraz wzmocnieniem autonomii rad gmin w zakresie stosowania zwolnień w tym podatku.

   Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych rady gmin są uprawnione do wprowadzania innych zwolnień z podatku od nieruchomości niż określone w ust. 1 tego artykułu. Mając jednak na względzie brzmienie przepisu art. 217 Konstytucji RP, zgodnie z którym nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy, uchwalane przez radę gminy zwolnienia mogą mieć jedynie charakter przedmiotowy.

   Powyższe znajduje potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2001 r. sygn. akt SA/Rz 1070/00, w którym NSA stwierdził, że uprawnienia rad gmin, o których mowa m.in. w art. 7 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, należy interpretować w ten sposób, aby nie naruszać treści przepisu konstytucji (art. 217). W opinii NSA oznacza to, że kwestia zwolnień podmiotowych, obejmujących pewne kategorie (grupy) podatników, została wyraźnie zastrzeżona dla materii ustawowej i tym samym wyłączona z kompetencji organów stanowiących prawo miejscowe.

   Rady gmin mogą zatem zwolnić z podatku od nieruchomości grunty, budynki oraz budowle znajdujące się na terenie specjalnej strefy ekonomicznej, służące do prowadzenia działalności gospodarczej na terenie strefy na podstawie zezwolenia, a także będące w posiadaniu podmiotów zarządzających tymi strefami. Zwolnienie to może być również uchwalone w trakcie roku podatkowego.

   W orzecznictwie ugruntowana jest zasada niezmienności prawa podatkowego w trakcie roku podatkowego (m.in. orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 15 marca 1995 r. sygn. akt K 1/95), jednakże jej podstawowym celem jest ochrona interesów podatników. Wprowadzenie uchwałą rady gminy zwolnienia z podatku od nieruchomości dla gruntów, budynków i budowli położonych na terenie specjalnej strefy ekonomicznej nie tylko nie stanowiłoby naruszenia interesów podatników, a tym samym pogorszenia ich sytuacji, lecz wręcz przeciwnie - byłoby dla nich korzystne.

   Zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (DzU nr 62, poz. 718 ze zm.) akty normatywne zawierające przepisy powszechnie obowiązujące, ogłaszane w dziennikach urzędowych, wchodzą w życie po upływie czternastu dni od dnia ich ogłoszenia, chyba że dany akt normatywny określi termin dłuższy. Jednocześnie art. 5 cytowanej ustawy stanowi, że przepisy art. 4 nie wyłączają możliwości nadania aktowi normatywnemu wstecznej mocy obowiązującej, jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie. Organem nadzorującym działalność gminy w zakresie spraw finansowych jest regionalna izba obrachunkowa - art. 86 ustawy o samorządzie gminnym (DzU z 2001 r. nr 142, poz. 1591).

   Jednocześnie należy zauważyć, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców (DzU nr 60, poz. 704 ze zm.) pomocą publiczną dla przedsiębiorców jest przysporzenie, bezpośrednio lub pośrednio, przez organy udzielające pomocy korzyści finansowych określonym przedsiębiorcom, w następstwie którego uprzywilejowuje się ich w stosunku do konkurentów, przede wszystkim w drodze dokonywania na rzecz lub za tych przedsiębiorców wydatków ze środków publicznych lub pomniejszania świadczeń należnych od nich na rzecz sektora finansów publicznych na podstawie odrębnych ustaw lub innego tytułu prawnego, w szczególności w formie dotacji oraz ulg podatkowych.

   W myśl art. 24 ww. ustawy organy administracji samorządowej przedkładają organowi nadzorującemu, którym jest prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, projekty aktów normatywnych, które stanowić będą podstawę udzielenia pomocy publicznej dla przedsiębiorców, w celu wydana opinii. Organ nadzorujący wydaje opinie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia otrzymania projektu aktu normatywnego, który stanowić będzie podstawę udzielenia pomocy. Przed wydaniem opinii organ nadzorujący może przedstawić organowi udzielającemu pomocy warunki, po których spełnieniu organ nadzorujący wyda opinię o jej zgodności, wyznaczając mu termin do ustosunkowania się do tych warunków (art. 26 ust. 1 ustawy o pomocy publicznej).

   Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że przed podjęciem przez radę gminy uchwały dotyczącej wprowadzenia zwolnienia w podatku od nieruchomości dla gruntów, budynków lub budowli położonych na terenie specjalnej strefy ekonomicznej jej projekt podlega obowiązkowi zaopiniowania przez prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stan

   Irena Ożóg

   Warszawa, dnia 15 kwietnia 2002 r.