Odpowiedź ministra rolnictwa i rozwoju wsi

na interpelację nr 10025

w sprawie potrzeby interwencji na rynku truskawek

   Szanowny Panie Marszałku! W nawiązaniu do interpelacji Pana posła Jerzego Budnika, załączonej przy piśmie z dn. 18 maja br. nr SPS-0202-10025/05, w sprawie potrzeby interwencji na rynku truskawek uprzejmie informuję, co następuje.

   W wyniku wstąpienia do Unii Europejskiej Polska przyjęła na siebie obowiązek przestrzegania norm prawnych ustanowionych we Wspólnocie. W związku z tym polskie rolnictwo zostało objęte Wspólną Polityką Rolną, a w ramach tego wspólną organizacją rynku owoców i warzyw. Wszelkie działania podejmowane w odniesieniu do funkcjonowania polskiego sektora owoców muszą być zgodne z odpowiednimi regulacjami Unii Europejskiej. Zmiana bądź rozszerzenie jakiegokolwiek z dostępnych instrumentów może odbywać się wyłącznie w ramach przewidzianych w prawodawstwie UE procedur. Zgodnie z założeniami wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie dysponuje instrumentami pozwalającymi na wprowadzenie na rynku owoców innych mechanizmów regulacji, np. cen instytucjonalnych lub skupu interwencyjnego, jakie obowiązują na niektórych innych rynkach rolnych.

   W momencie akcesji uzyskaliśmy, jako kraj członkowski Unii Europejskiej, zagwarantowane prawo swobodnego przepływu towarów i usług, bez konieczności posiadania zezwoleń, kwot taryfowych czy uiszczenia opłat celnych. W związku z powyższym polscy producenci mają nieograniczony i równorzędny dostęp do rynku zbytu w krajach Unii Europejskiej.

   Mając na względzie trudną sytuację na rynku owoców miękkich, w roku ubiegłym Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) wielokrotnie postulowało, na forum organów UE, o wprowadzenie zmian w obecnie obowiązującej wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw, które miałyby na celu lepsze jej dostosowanie do sytuacji zaistniałej po rozszerzeniu UE o nowe kraje członkowskie, w tym Polskę. Od lipca ub. Polska na bieżąco informowała Komisję Europejską o trudnej sytuacji na rynku owoców miękkich, w tym truskawek, wskazując na konieczność podjęcia odpowiednich działań, w tym doraźnych, łagodzących negatywne skutki dla producentów. Wykorzystując ogólnounijną debatę dotyczącą reformy wspólnej organizacji rynku owoców i warzyw na forum Rady UE, postulowaliśmy takie zmiany w prawodawstwie, które w sposób systemowy, tj. odnosząc się do przyczyn powstawania negatywnych zjawisk, pomogłyby rozwiązać problemy polskiego sektora ogrodniczego. Strona polska zgłosiła szereg propozycji obejmujących m.in. zwiększenie poziomu wsparcia finansowego dla wstępnie uznanych grup producentów, uproszczenie niektórych procedur związanych z uznawaniem, jak i stosowaniem dla nich pomocy finansowej, a przede wszystkim rozszerzenie listy produktów przeznaczonych do przetwórstwa, w stosunku do których powinien być stosowany system wsparcia finansowego. Lista ta zawierająca produkty strategiczne (istotne z ekonomicznego punktu widzenia) lub rynkowo wrażliwe powinna zostać poszerzona o takie produkty, których UE stała się znaczącym producentem w związku z rozszerzeniem (np. truskawki).

   Polska z dniem członkostwa uzyskała również możliwość ubiegania się o wprowadzenie instrumentów ochrony rynku wspólnotowego przed nadmiernym lub zbyt tanim importem z krajów trzecich. W związku ze stwierdzeniem narastającego importu truskawek mrożonych z Chin i Maroka Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi podjęło następujące działania:

   1. MRiRW zwróciło się do Ministerstwa Gospodarki i Pracy (MGiP) z wnioskiem do Komisji Europejskiej (KE) o wszczęcie postępowania ochronnego przed nadmiernym importem truskawek mrożonych.

   Warunkiem złożenia takiego wniosku było m.in. zebranie informacji o strukturze, wielkości i wartości produkcji oraz posiadanych zapasach surowca od podmiotów gospodarczych zajmujących się przetwórstwem, reprezentujących co najmniej 25% produkcji unijnej truskawek mrożonych.

   Należy dodać, że złożenie prawidłowo przygotowanego wniosku nie przesądza jeszcze o wszczęciu postępowania, a tym bardziej o zastosowaniu środków ochronnych. Zasadność wniosku rozpatrywana jest zarówno przez KE, jak i przez Komitet ds. Środków Ochronnych, w ramach którego poszczególne państwa członkowskie głosują w tej sprawie. W dniach 27-28 kwietnia br. przedstawiciele Komisji Europejskiej przyjechali do Polski w celu omówienia zasad i przebiegu prac nad przygotowaniem przedmiotowego wniosku. KE na podstawie złożonego wniosku będzie rozpatrywała również wdrożenie postępowania antydumpingowego wobec importu truskawek mrożonych z Chin.

   2. Niezależnie od wyżej opisanych działań, w związku ze wzrostem importu truskawek mrożonych z Maroka, MRiRW zwróciło się do MSZ z wnioskiem o wystąpienie do Komisji Europejskiej o stałe lub czasowe wycofanie preferencji na truskawkę mrożoną pochodzącą z Maroka na podstawie Protokołu Adaptacyjnego do Euro-śródziemnomorskiej Umowy Stowarzyszeniowej UE-Maroko. Wniosek taki został złożony przez stronę polską w ramach prowadzonych przez KE prac nad zmianą obecnie obowiązującego Ogólnego Systemu Preferencji Celnych (GSP) na lata 2005-2008 i został uwzględniony w proponowanej przez Prezydencję luksemburską wersji projektu ww. rozporządzenia, który jednak nie został jeszcze zatwierdzony przez Komitet Stałych Przedstawicieli w Brukseli (COREPER).

   Równocześnie z prowadzeniem powyższych działań podczas licznych spotkań z przedstawicielami zakładów przetwórczych, związków i organizacji rolniczych przedstawiciele Resortu promują zabezpieczanie warunków zbytu surowca producentom, jak i zabezpieczanie dostaw surowca dla przetwórstwa poprzez zawieranie umów kontraktacyjnych i umów dostarczenia pomiędzy producentami, grupami i organizacjami producentów a zakładami przetwórczymi. Zdaniem MRiRW prawidłowo sporządzona umowa kontraktacyjna powinna zawierać jako jeden z punktów uzgodnioną cenę. Zalecane do stosowania wzory umów kontraktacyjnych opracowywane są przez Radę Gospodarki Żywnościowej przy współpracy MRiRW. Jednocześnie należy zaznaczyć, że Ministerstwo Rolnictwa nie ma możliwości administracyjnego ingerowania w relacje między producentami a odbiorcami poprzez np. narzucanie obowiązku podpisywania umów kontraktacyjnych pomiędzy stronami.

   Mam nadzieję, że powyższe wyjaśnienia w sposób wyczerpujący odpowiedzą na pytania Pana posła Jerzego Budnika.

   Z wyrazami szacunku

   Minister

   Józef Jerzy Pilarczyk

   Warszawa, dnia 1 czerwca 2005 r.