Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 10095

w sprawie niedopuszczalnych i rażących opóźnień w finansowaniu przez Fundację ˝Pomoc Polakom na Wschodzie˝ programów zgłoszonych przez organizacje polskie na Ukrainie, Białorusi, Litwie i w innych krajach Europy Wschodniej i Środkowej

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na otrzymaną przy piśmie nr SPS-0202-10095/05 pana marszałka Donalda Tuska z dnia 24 maja 2005 r. interpelację pana posła Tadeusza Samborskiego w sprawie ˝niedopuszczalnych i rażących opóźnień w finansowaniu przez Fundację˝Pomoc Polakom na Wschodzie˝programów zgłoszonych przez organizacje polskie˝ na Wschodzie, wyjaśniam, co następuje.

   1. Ostatnie zmiany władz Fundacji nie zostały dokonane przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych, które nie ma ku temu uprawnień. Zmiana składu Rady Fundacji, wynikająca z upływu kadencji w czerwcu 2004 r., została przeprowadzona, zgodnie z obowiązującymi przepisami, przez fundatora, czyli przez Ministra Skarbu Państwa, z uwzględnieniem kandydatur zaproponowanych przez MSZ i Senat. W skład nowej Rady weszło też trzech członków zaproponowanych przez Zarząd Fundacji; wszyscy trzej podali się do dymisji po odwołaniu Zarządu, który wystąpił o ich mianowanie. Skład Zarządu Fundacji został zmieniony, zgodnie ze statutem, przez Radę Fundacji.

   2. Ministerstwo Spraw Zagranicznych sprawuje natomiast nadzór merytoryczny nad Fundacją ˝Pomoc Polakom na Wschodzie˝. W jego ramach resort przekazał powołanej w październiku 2004 r. Radzie Fundacji swoją krytyczną ocenę niektórych działań poprzedniego Zarządu Fundacji. Krytyczne uwagi na temat pracy Zarządu przekazane również zostały podkomisji nadzwyczajnej Komisji Łączności z Polakami za Granicą Sejmu RP. Dokonanie przez MSZ tej oceny poprzedziła wnikliwa analiza działań Zarządu Fundacji na Wschodzie, ze szczególnym uwzględnieniem działań podjętych wobec podmiotów użytkujących lokal przy ul. Rylejewa we Lwowie oraz stosunku Zarządu Fundacji do poszczególnych organizacji polskich w tym mieście. Przedmiotem analizy były też opinie szefów wszystkich polskich placówek konsularnych na Wschodzie na temat działalności Fundacji w poszczególnych okręgach konsularnych. MSZ nie znajduje podstaw, by obecnie wspomniane opinie weryfikować. Równocześnie wyrażamy poważne wątpliwości co do wiarygodności opinii działaczy polonijnych, na które pan poseł T. Samborski powołuje się w interpelacji, a które przedstawili oni na posiedzeniu Komisji Łączności z Polakami za Granicą Sejmu RP w dniu 7.10.2004 r. Należy zauważyć, że na to posiedzenie zostali zaproszeni działacze według listy zaproponowanej wyłącznie przez ówczesnego prezesa Zarządu Fundacji pana posła T. Samborskiego. Lista ta nie była reprezentatywna i nie uwzględniała przedstawicieli organizacji krytycznie odnoszących się do pracy Zarządu. Reprezentatywność i wiarygodność tych opinii dodatkowo osłabia fakt, że jedna z nich pochodziła z ust T. Kruczkowskiego, skompromitowanego współpracą z KGB Republiki Białoruś i od kilku miesięcy zwalczającego demokratycznie wyłonione władze Związku Polaków na Białorusi.

   3. Opóźnienie w przekazaniu przez Senat funduszy na realizację zadań statutowych Fundacji wynikło przede wszystkim z sytuacji zastanej w Fundacji przez nowy Zarząd w styczniu br. Ustępujący Zarząd - wbrew obowiązującym przepisom wewnętrznym i dobrym obyczajom - nie podjął współpracy z nowo wybranym Zarządem w celu przekazania obowiązków. Ustępujący Zarząd nie dopełnił też wymogu rejestracji nowego składu Rady Fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym. Gdy nowy Zarząd zwrócił się do KRS o stosowny wypis, okazało się, że jego poprzednik nie tylko nie zgłosił do Rejestru wybranego w październiku 2004 r. składu Rady Fundacji, ale nie dokonał nawet wyrejestrowania członka Zarządu, który w lipcu 2004 r. wyjechał na placówkę zagraniczną (B. Marczewski). Do chwili odwołania w styczniu 2005 r. poprzedni Zarząd nie sporządził i nie przekazał do Senatu ani jednego wniosku o dofinansowanie zadań w roku 2005, co poważnie zagroziło bytowi Fundacji. Najbardziej dotkliwym skutkiem opisanych opóźnień jest jednak przesunięcie terminów uruchomienia środków na bezpośrednie wsparcie działalności podmiotów na Wschodzie.

   4. Serwis informacyjny ˝Polska - Polacy˝ został świadomie zredukowany w wyniku decyzji podjętych przez statutowe ciała Fundacji. Przyjęta przez poprzednie władze Fundacji forma sporządzania na potrzeby redakcji polonijnych gotowych ekstraktów z ogólnie dostępnych w internecie serwisów informacyjnych jest rozbieżna z aktualną koncepcją działań Fundacji, która pragnie wspierać usamodzielnianie się i aktywizację publicystów polonijnych. Zaletą tej koncepcji, ocenianej pozytywnie przez MSZ, jest nie tylko stymulowanie aktywności redaktorów mediów polonijnych, ale także bardziej wydatne wspieranie ich finansowo, ze środków zaoszczędzonych poprzez ograniczanie serwisu opłacanego w kraju.

   5. Radzie Fundacji zwyczajowo przewodniczy podsekretarz stanu w MSZ, odpowiedzialny w resorcie za politykę polonijną; obecny skład Rady przyjął także takie rozwiązanie. Ułatwia ono współpracę Fundacji z resortem spraw zagranicznych, w tym niezbędną współpracę z polskimi placówkami zagranicznymi, co nabiera szczególnego znaczenia w sprawach trudnych, jak np. obecna sytuacja Związku Polaków na Białorusi.

   Z wyrazami głęgbokiego szacunku

   Podsekretarz stanu

   Jan Truszczyński

   Warszawa, dnia 13 czerwca 2005 r.