Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 10313

w sprawie problemów z wykorzystaniem funduszy europejskich

   W odpowiedzi na interpelację Pana Posła Jacka Wojciechowicza skierowanej do Ministra Finansów na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP wyjaśniam, co następuje:

   Przyczyny niskiego poziomu wydatkowania środków z funduszy strukturalnych leżą poza zakresem działalności Ministra Finansów. Przyczyn tych należy bowiem upatrywać przede wszystkim w systemie wyboru projektów oraz tempie dokonywania wydatków przez beneficjentów pomocy i kontroli ich prawidłowości przez instytucje wdrażające programy i instytucje zarządzające tymi programami. Minister Finansów, jako minister odpowiedzialny za finanse publiczne, w tym środki unijne, nie ma wpływu na zasady wyboru projektów ani na ich jakość, nie leży to bowiem w jego kompetencjach.

   Podstawowym zadaniem Ministra Finansów w procesie wykorzystania środków unijnych jest zapewnienie środków na refundację poniesionych wydatków oraz zorganizowanie systemu przepływów finansowych umożliwiających korzystanie z tych środków. Z tych zadań Minister Finansów wywiązuje się w sposób właściwy. W przypadku zaistnienia problemów w zakresie szczegółów przepływów środków finansowych są one rozwiązywane na bieżąco, również w ramach powołanego przez Pana Premiera Międzyresortowego Zespołu ds. Absorpcji Środków Unijnych. Przyczyn niskiej absorpcji środków unijnych należy jednak szukać gdzie indziej. Problemem bowiem jest powolna realizacja projektów, a tym samym brak wydatków, które Minister Finansów może zrefundować ze środków unijnych. Należy zauważyć, że mimo dużej ilości zatwierdzonych projektów nie są one realizowane, na co Minister Finansów nie ma wpływu.

   Komisja Europejska przekazała Polsce zaliczkę w wysokości 1,3 mld euro na realizację programów, z czego Minister Finansów przekazał na rachunki właściwych dysponentów, zgodnie z ich zapotrzebowaniem, środki w wysokości 300 mln euro. 1 mld euro pozostaje zatem w dyspozycji Ministra Finansów, które mogą niezwłocznie zostać przekazane do dysponentów. W odniesieniu do środków krajowych, koniecznych do realizacji projektów, Minister Finansów w każdej chwili może udostępnić zarówno środki współfinansowania krajowego z rezerw budżetowych, jak i środki prefinansowania w postaci pożyczek z budżetu. Z dostępnych w rezerwach budżetowych 1 mld 465 mln zł na współfinansowanie, Minister Finansów w 2005 r. przekazał, zgodnie ze złożonymi wnioskami, niecałe 455 mln zł. Jak pokazują doświadczenia roku 2004, ze środków przekazanych w ubiegłym roku na współfinansowanie wykorzystano ok. 30%. Podobne uwagi można odnieść do prefinansowania. Z dostępnych środków na prefinansowanie w 2005 r., tj. 2,5 mld zł, wydatkowane zostało jedynie ok. 170 mln zł, mimo zawarcia umów pożyczek na kwotę przekraczającą 2 mld zł.

   Odnośnie do systemu procedur dotyczących wydatkowania środków należy stwierdzić, że system ten został opracowany wspólnie przez właściwe instytucje uczestniczące we wdrażaniu funduszy strukturalnych. System ten nie odbiega w żadnym stopniu od procedur nałożonych na Polskę przez prawo obowiązujące w całej Unii Europejskiej. Nie można zasad tych uprościć poniżej narzuconego przez Unię poziomu i w obecnym momencie nie podlegają one negocjacji z Komisją Europejską. Jest to ewentualnie możliwe w toku trwającej już dyskusji z Komisją dotyczącej nowego okresu programowania 2007-2013. W dniu dzisiejszym uproszczenie procedur dotyczących dokonywania wydatków, w tym procedur kontroli, w zakresie szerszym, niż zostało to przewidziane przez prawo unijne, może skutkować katastrofalnymi konsekwencjami finansowymi dla Polski, do czego Minister Finansów dopuścić nie może. Doskonałym przykładem w tym zakresie jest opisywany ostatnio w mediach przykład Grecji, która zobowiązana jest zwrócić do budżetu Unii ponad 0,5 mld euro, m.in. z powodu nieprzestrzegania odpowiednich procedur dotyczących wydatkowania środków unijnych. Jeśli chodzi o procedury dotyczące środków krajowych, pozostają one w całkowitej zgodności z procedurami wydatkowania środków publicznych, znanymi wszystkim i stosowanymi od dawna, ustalonymi przede wszystkim w ustawie o finansach publicznych.

   Podsekretarz stanu

   Andrzej Jacaszek

   Warszawa, dnia 13 lipca 2005 r.