Odpowiedź sekretarza stanu w Ministerstwie Gospodarki i Pracy

na interpelację nr 10332

w sprawie sytuacji sektora małych i średnich przedsiębiorstw po roku od akcesji Polski do UE, ze szczególnym uwzględnieniem woj. śląskiego

   Szanowny Panie Marszałku! Odpowiadając na interpelację Pana Posła Czesława Śleziaka w sprawie sytuacji sektora małych i średnich przedsiębiorstw ze szczególnym uwzględnieniem województwa śląskiego, przesłaną przy piśmie z dnia 28 czerwca 2005 r., znak SPS-0202-10332/05, przedstawiam, co następuje.

   1. Jakie wnioski wynikają z podsumowania pierwszego roku obecności Polski w UE?

   2. Jakie obawy i oczekiwania spełniają się?

   Wstępna ocena przystąpienia Polski do UE wskazuje, że pozytywne skutki tego procesu w większym stopniu odczuwają firmy uczestniczące w handlu zagranicznym. Negatywy bardziej dotyczą firm małych, którym zmiany i niejasności w przepisach, biurokracja i dostosowanie do wymogów UE stwarzają relatywnie więcej problemów.

   Raport pt. ˝Polska w Unii Europejskiej - doświadczenia pierwszego roku członkostwa˝ przygotowany przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej stwierdza, iż w ocenie przedsiębiorców oczekiwania wyrażane przed akcesją związane z większą przewidywalnością warunków regulacyjno-instytucjonalnych i stabilnego ładu prawnego nie spełniły się.

   Akcesja przyniosła masowy wzrost nowych regulacji prawnych dotyczących działalności gospodarczej, które zdaniem przedsiębiorców skomplikowały dotychczasowy system, a okres dostosowawczy był krótki.

   Akcesja w pośredni sposób prawdopodobnie wpłynęła na zwiększenie akcji kredytowej skierowanej do sektora małych i średnich przedsiębiorców (MSP) i dostępu do kapitału zewnętrznego.

   Warto zaznaczyć, że wzrost konkurencyjności po akcesji nie wpłynął również znacząco na postrzeganie źródeł budowania przewagi konkurencyjnej. MSP budowały swoją przewagę konkurencyjną, przede wszystkim uwzględniając cenę, a w znacznie mniejszym zakresie jakość oferowanych produktów i usług. W dalszym ciągu mało popularne wśród MSP jest osiąganie przewagi konkurencyjnej przez innowacyjność.

   Większość netto1) małych i średnich przedsiębiorców odczuwa pozytywny efekt członkostwa w dwóch obszarach (na piętnaście badanych). Chodzi o poprawę jakości obsługi klientów oraz wzrost jakości oferowanych produktów i usług.2)

   W ocenie małych i średnich przedsiębiorców, przedstawionej w raporcie Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych ˝Lewiatan˝, na pytanie: jakie były oczekiwania przedsiębiorców w związku z przystąpieniem Polski do UE, blisko 28% oczekiwało wyłącznie pozytywnych zmian, ponad 32% wiązało akcesję zarówno ze zmianami negatywnymi, jak i pozytywnymi, a 7,5% oczekiwało wyłącznie zmian negatywnych. Największa grupa (32,5%) nie oczekiwała zmian.

   Mali i średni przedsiębiorcy oczekiwali przede wszystkim wzrostu ogólnego poziomu cen w gospodarce narodowej (73%), wzrostu dostępu do funduszy unijnych (68,5%), wzrostu popytu na produkty polskie na Jednolitym Rynku (62,6%), wzrostu konkurencji na rynku polskim (58,2%) oraz wzrostu dostępności kredytów i pożyczek (55%), choć poza pierwszym obszarem odsetek przedsiębiorców wyrażających odmienne zdanie był dość znaczny i wahał się w granicach od 29,4% dla dostępu do funduszy unijnych do 41% odnośnie do dostępu do kredytów i pożyczek. Mniej więcej podobna liczba osób prognozowała wzrost i spadek możliwości eksportowych, popytu na produkty na rynku krajowym oraz poziomu bezrobocia.

   Generalnie można stwierdzić za raportem PKPP, że oczekiwania były większe niż osiągnięte zmiany, choć są one znaczące. Nie sprawdziły się zdaniem drobnych przedsiębiorców ich przewidywania co do: możliwości rozpoczęcia eksportu na Jednolity Rynek, wzrostu popytu na produkty polskie na tym rynku, wzrostu dostępności do funduszy unijnych, dostępności kredytów i pożyczek inwestycyjnych. W małym stopniu natomiast sprawdziły się ich oczekiwania co do poprawy wyniku finansowego firmy, jak i wzrostu konkurencji na rynku polskim.

   W 2005 r. mali i średni przedsiębiorcy spodziewają się przede wszystkim wzrostu sprzedaży i wzrostu zysków (ponad 70%). Korelacja ta potwierdza wyniki prowadzonych przez Ministra Gospodarki i Pracy badań ankietowych sektora MSP, z których wynika jednoznacznie, iż drobni przedsiębiorcy poziom zysków wiążą w zasadzie jedynie z wielkością sprzedaży danego produktu lub usługi. Większość netto przedsiębiorców spodziewa się też wzrostu udziałów w rynku, inwestycji w majątek trwały, wzrostu konkurencji, a także wprowadzenia na rynek nowych produktów i usług oraz wzrostu możliwości korzystania z funduszy unijnych, przy czym w tym ostatnim przypadku ponad 60% uważa, iż nie będą korzystać z tych funduszy. Znaczna część przedsiębiorców uważa też, że ich zadłużenie zmniejszy się, choć 40% twierdzi, że ten problem ich nie dotyczy.

   Z przedstawionych powyżej danych wynika, że mali i średni przedsiębiorcy pozytywnie postrzegali i postrzegają przystąpienie do UE, wiążąc je z korzystnymi zmianami makro-, mikroekonomicznymi, i otoczenia przedsiębiorczości, które dzisiaj nie wystąpiły jednak w takim stopniu, jakiego przedsiębiorcy życzyliby sobie. Wpływ na te zmiany, jak się wydaje - poza zniesieniem barier handlowych w momencie przystąpienia do UE i dostosowaniem polskiego porządku prawnego do acquis communautaire - pozostaje ciągle w większym stopniu w gestii polskiej niż unijnej. Szczególnie kwestie otoczenia prawnego i instytucjonalnego, szybkość wzrostu gospodarczego, dostępność finansowania zewnętrznego zależą w głównej mierze od czynników wewnętrznych, a w tej mierze przedsiębiorcy postrzegają głównie możliwości wzrostu.

   Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest dostępność funduszy unijnych. Jednakże nawet przy szczególnie korzystnym dla Polski układzie budżetu unijnego na lata 2007-2013 dostęp do tych środków uzyska nie więcej niż 10% populacji MSP, a uzyskane z tych środków nakłady w tym sektorze nie przekroczą kilku procent nakładów inwestycyjnych ogółem. Dla przykładu można podać, że w 2004 r. nakłady inwestycyjne MSP wyniosły około 40 mld PLN, a pomoc publiczna udzielana przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości, kanalizującą gros oferowanych małym i średnim przedsiębiorcom środków publicznych, w latach 2004-2006 nie przekroczy 2 mld PLN.

   3. Jaka jest dynamika rozwoju sektora MSP3) w ujęciu regionalnym?

   W 2004 roku w grupie firm małych (zatrudniających od 10 do 49 pracowników) przychody z całokształtu działalności wzrosły z 225 mld do 263 mld PLN, co oznacza wzrost o ponad 16%. Dynamika przychodów w grupie firm małych najwyższa była w województwie kujawsko-pomorskim (wzrost o 30%) oraz mazowieckim (wzrost przychodów o ponad 26%). Najniższą dynamikę zaś zanotowano w województwach lubuskim (przychody w tym województwie wzrosły zaledwie o trzy procent) oraz dolnośląskim (wzrost o 9%).

   Trzy czwarte małych przedsiębiorstw okazało się rentownymi w 2004 roku, natomiast w roku 2003 było to dwie trzecie firm. Największy odsetek firm rentownych wystąpił w województwach opolskim i podlaskim, gdzie około 80% zanotowało zysk, najmniej rentownych firm (nieco ponad 70%) zaś było w województwach lubuskim i mazowieckim.

   Zysk netto w małych firmach spadł z 13,5 mld PLN w 2003 roku do 12,6 mld w roku 2004. Strata netto również uległa zmniejszeniu z 4,2 mld PLN w 2003 roku do 2,8 mld. W efekcie wynik finansowy netto w małych przedsiębiorstwach w roku 2004 był o 5% wyższy niż w roku 2003 i wyniósł blisko 10 miliardów PLN.

   Z uwagi na znaczne zmiany w zyskach i stratach osiąganych przez małe firmy w roku 2004 w stosunku do roku 2003 dynamika wyniku finansowego w poszczególnych województwach była bardzo zróżnicowana.

   Nakłady inwestycyjne w małych firmach wyniosły w 2004 roku blisko 9,5 mld PLN i były o 24% wyższe niż w roku 2003. Jedynie w trzech województwach (dolnośląskim, opolskim oraz warmińsko-mazurskim) zanotowano spadek inwestycji. Najwyższą dynamikę wzrostu inwestycji odnotowano w województwach pomorskim i kujawsko-pomorskim (inwestycje w tych województwach wzrosły o około 70%).

   W 2004 roku liczba pracujących w małych przedsiębiorstwach wyniosła 650 tysięcy i była o 5% wyższa niż w roku 2003. W województwach lubelskim oraz kujawsko-pomorskim liczba pracujących wzrosła najwięcej, bo o ponad 13%, w województwach lubuskim, opolskim oraz podlaskim spadła, zaś w pozostałych uległa nieznacznemu wzrostowi.

   W grupie firm średnich (zatrudniających od 50 do 249 pracowników) przychody z całokształtu działalności w 2004 roku wyniosły ponad 450 mld PLN, co stanowiło wzrost o 18% w stosunku do poprzedniego roku. Najwyższa dynamika przychodów miała miejsce w województwach mazowieckim (wzrost o ponad 30%) oraz podlaskim (wzrost o 20%). Najniższa dynamika przychodów wystąpiła w województwie świętokrzyskim (wzrost o 6%) oraz podkarpackim (wzrost o 8%).

   Około 77% średnich firm było rentownych w roku 2004 i odsetek ten był nieco wyższy niż w przypadku małych firm. W porównaniu z rokiem 2003 odsetek rentownych średnich przedsiębiorstw wzrósł o 7%. Największy odsetek rentownych średnich firm był w województwach kujawsko-pomorskim, podlaskim oraz wielkopolskim, najniższy zaś w lubelskim oraz opolskim.

   Zysk netto w średnich firmach w 2004 roku wyniósł blisko 21 mld PLN i był aż o 70% wyższy niż w roku 2003. Strata netto natomiast była niższa o blisko połowę niż w roku 2003 i wyniosła 4 mld PLN.

   Dynamika zmiany wyniku finansowego w grupie firm średnich była rekordowo wysoka - w 2004 roku wzrósł on o 250% w stosunku do roku 2003.

   Inwestycje w średnich firmach wzrosły w 2004 roku o 19%, a więc dynamika była nieco niższa niż w grupie firm małych. Wartość inwestycji osiągnęła kwotę ponad 18 mld PLN, co stanowiło dwa razy więcej niż wśród małych firm. Podobnie jak w przypadku małych firm w trzech województwach (dolnośląskim, pomorskim oraz świętokrzyskim) inwestycje w roku 2004 były niższe niż w roku 2003, w tym ostatnim inwestycje spadły aż o połowę. Największa dynamika wzrostu inwestycji miała miejsce w firmach z województw łódzkiego, kujawsko-pomorskiego, wielkopolskiego oraz zachodniopomorskiego.

   W średnich firmach liczba pracujących w 2004 roku wyniosła 1326 tysięcy i była nieznacznie wyższa (o 1%) niż w roku 2003. Najbardziej liczba pracujących wzrosła w województwie podlaskim (o 10%) oraz mazowieckim (wzrost o 6%). W województwach pomorskim oraz opolskim liczba pracujących spadła o 3%, w pozostałych zaś województwach pozostała mniej więcej na tym samym poziomie.

   Badania ankietowe sektora małych i średnich przedsiębiorstw prowadzone w MGiP częściowo potwierdzają przedstawione powyżej dane statystyczne.

   Największy odsetek przedsiębiorców, którzy stwierdzili, że ich przychody wzrosły w drugim półroczu 2004 roku w stosunku do pierwszego półrocza, wystąpił w województwach lubelskim, opolskim oraz kujawsko-pomorskim, najwięcej firm zadeklarowało spadek przychodów w województwach łódzkim i podlaskim.

   Zróżnicowanie odpowiedzi na pytanie o zmianę wyniku finansowego w poszczególnych województwach kształtowało się podobnie jak w przypadku pytania o przychody. Najwięcej, bo ponad 40% ankietowanych przedsiębiorców odnotowało poprawę wyniku finansowego w drugim półroczu 2004 roku w województwie kujawsko-pomorskim, z kolei najwięcej firm stwierdziło, że wynik finansowy uległ pogorszeniu w województwach łódzkim oraz podlaskim.

   Wyniki udzielonych przez przedsiębiorców odpowiedzi na pytanie o zatrudnianie nowych pracowników pokazują, że największy odsetek firm zatrudniających nowych pracowników wystąpił w województwach kujawsko-pomorskim oraz lubuskim, zaś najniższy w świętokrzyskim oraz lubelskim.

   4. Jaka jest dynamika rozwoju sektora MSP w ujęciu branżowym?

   W grupie małych przedsiębiorstw w większości sekcji PKD4) odnotowano wzrost przychodów w 2004 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. Największy przyrost przychodów miał miejsce w sekcji H - hotele i restauracje, gdzie przychody wzrosły o 40%, oraz w sekcjach E - wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę i I - transport, gospodarka magazynowa i łączność. W trzech sekcjach przychody z całokształtu działalności były niższe w roku 2004 niż w 2003, były to sekcje C - górnictwo, J - pośrednictwo finansowe oraz K - obsługa nieruchomości.

   Największy odsetek rentownych firm w 2004 roku wystąpił w sekcji N - ochrona zdrowia oraz G - handel hurtowy i detaliczny (80% małych firm z tych sekcji osiągnęło zysk), z kolei najmniej rentownych firm działało w sekcji K - obsługa nieruchomości (nieco ponad 60%).

   W większości sekcji gospodarki wynik finansowy małych przedsiębiorstw uległ poprawie w 2004 roku w stosunku do roku 2003. Największa zmiana miała miejsce w sekcjach N - ochrona zdrowia (wynik finansowy wzrósł aż siedemnastokrotnie) oraz I - transport, gospodarka magazynowa i łączność.

   W grupie firm średnich w 2004 niemalże we wszystkich sekcjach gospodarki (z wyjątkiem sekcji C - górnictwo, F - budownictwo oraz J - pośrednictwo finansowe) nastąpił wzrost przychodów z całokształtu działalności w stosunku do roku 2003. Najbardziej przychody wzrosły w sekcjach E - wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę oraz H - hotele i restauracje. Jeśli chodzi o wynik finansowy, to jego poprawa nastąpiła we wszystkich sekcjach.

   5. Jakie czynniki zadecydują o przyszłej pozycji sektora MSP w Unii?

   Sektor MSP nie jest z punktu widzenia celów gospodarowania populacją jednolitą. Generalnie można w nim wydzielić trzy grupy: przedsiębiorstwa mikro, małe i średnie. Przedsiębiorstwa mikro to w zdecydowanej większości tzw. firmy rodzinne, nastawione na wykorzystanie zysków głównie na konsumpcję indywidualną, działające na rynkach lokalnych i niezainteresowane ekspansją. Dla nich liczą się przede wszystkim: poziom obciążeń biurokratycznych (powyżej pewnej granicy nie opłaca się tym przedsiębiorcom prowadzić w pełni legalnej lub całkowicie legalnej działalności), możliwości popytowe klientów. W zasadzie nie są to przedsiębiorstwa innowacyjne. Te przedsiębiorstwa odpowiadają mniej więcej za 40% potencjału sektora MSP, licząc według przychodów.

   Grupa małych i średnich przedsiębiorstw, szczególnie średnich, jest potencjalnym, aktywnym beneficjantem przystąpienia Polski do UE. Należy nadmienić, że szczególnie średnie firmy wykorzystują aktywnie możliwości powstałe po akcesji. Z ich punktu widzenia szczególne znaczenie mają:

   - ograniczenie ryzyka i kosztów prowadzenia działalności gospodarczej, wynikających ze zbyt kosztownych wymogów formalno-prawnych,5)

   - stworzenie warunków do pozyskania relatywnie tanich i wysoko kwalifikowanych pracowników,6)

   - zwiększenie zdolności gromadzenia i pozyskiwania kapitału.7)

   Z badania PKPP ˝Lewiatan˝ wynika, że obecnie około 9% MSP rozważa wykonywanie działalności gospodarczej na terenie państw członkowskich UE. Ten odsetek może się zwiększyć, jeśli polscy eksporterzy na Jednolity Rynek oraz przedsiębiorcy postrzegający tam możliwości zarobku dostrzegą korzyści w umiejscawianiu w krajach członkowskich UE swoich zakładów (oddziałów). Może się tak stać, jeśli:

   - będą konsekwentnie ze strony polskiej poruszane problemy z zatrudnianiem w tych państwach polskich pracowników,

   - państwa członkowskie porozumieją się w kwestiach liberalizacji rynku usług i znoszenia ograniczeń w zakładaniu przedsiębiorstw, co bardzo silnie, w sposób negatywny jest skorelowane z różnicami co do zakresu usług publicznych, świadczonych w poszczególnych krajach,

   - państwa członkowskie porozumieją się co do zasady, przynajmniej w odniesieniu do MSP, obliczania podstawy opodatkowania dla zakładów przedsiębiorcy umiejscowionych w różnych krajach zgodnie z prawem kraju siedziby tego przedsiębiorcy - natomiast poziom stawek podatkowych dla dochodu wypracowanego przez zakład przedsiębiorcy w danym kraju byłby obliczany zgodnie z prawem tego kraju.

   Dużej wagi nabiera też tworzenie serwisów internetowych, w których przedsiębiorcy będą mogli uzyskać skonsolidowaną informację o możliwościach handlowych i inwestycyjnych w państwach członkowskich UE, poczynając od przepisów prawnych, poprzez procedury, a kończąc na zapytaniach ofertowych.

   Ze względu na fakt, iż polscy przedsiębiorcy z sektora MSP obecnie konkurują przeważnie ceną produktów i usług, należy promować działania skłaniające przynajmniej część z nich do podejmowania innowacji technologicznych, produktowych i innych. Szczególnie w tym przypadku ważne jest skierowanie tych działań do małych przedsiębiorców i jednostkek sektora nauki, w których powstają idee mające szanse na skomercjalizowanie. Z zagadnieniem tym wiąże się m. in. ułatwianie działania i zachęcanie do gromadzenia kapitałów przez prywatne fundusze kapitałowe, inwestujące stosunkowo nieduże sumy w rokujące znaczący przyrost wartości przedsięwzięcia na wczesnym etapie rozwoju.

   Ponadto istotne jest w tym kontekście prowadzenie przez państwo polityki edukacyjnej ułatwiającej młodzieży wybór kierunków kształcenia ponadpodstawowego zgodnie z przewidywanymi potrzebami Jednolitego Rynku. Umożliwianie jak największej liczbie młodych osób odbywania studiów zagranicznych, szczególnie na uczelniach unijnych, np. w ramach wymiany międzyuczelnianej, powinno być jednym z priorytetów. Indywidualna inwestycyjna pomoc grantowa, świadczona przez instytucje publiczne, powinna być natomiast istotnym uzupełnieniem tak nakreślonej polityki.

   Tradycyjne przedsiębiorstwa mikro powinny natomiast gospodarować w maksymalnie uproszczonym reżimie prawnym i powinny mieć możliwość dostępu do pozabankowego finansowania, co rząd ma na uwadze, realizując od 2002 w ramach programu ˝Kapitał dla przedsiębiorczych˝ rozbudowę lokalnych i regionalnych systemów funduszy pożyczkowych i poręczeń kredytowych.. Być może część z mikroprzedsiębiorców zdecyduje się w tak zmienianych warunkach przesunąć cele gospodarowania na nastawione na wzrost.

   Ostatnim, lecz równie istotnym z czynników warunkujących pozycję MSP na Jednolitym Rynku jest poziom dostępnej infrastruktury, przede wszystkim w tym przypadku lokalnej i tranzytowej. Dlatego niezbędna jest z tego punktu widzenia dalsza deregulacja rynków monopolistycznych lub oligopolistycznych (telekomunikacja, energetyka, kolej), jak i poprawa świadczonych przez organy publiczne usług (np. drogownictwo). Warto w tym aspekcie zwrócić uwagę na umożliwienie przedsiębiorcom i aktywne ich zachęcanie przez instytucje decydujące o przeznaczeniu funduszy unijnych kierowanych na poprawę infrastruktury do udziału w lokalnych lub regionalnych ciałach oceniających poszczególne projekty.

   6. Jak MSP radzą sobie z pozyskiwaniem funduszy unijnych?

   Generalnie, oceniając zakończone unijne programy (głównie Phare), skierowane do MSP, należy stwierdzić że przedsiębiorcy ci wykorzystują zdecydowaną większość alokowanej przez Brukselę pomocy publicznej, choć w części zakończonych już programów Phare nastąpiła konieczność zwrotu pewnej części środków. W przypadku obecnie realizowanych programów wsparcia, szczególnie w przypadku funduszy strukturalnych, jest zdecydowanie za wcześnie na ocenę możliwości absorpcji przez MSP środków alokowanych w ramach powyższych programów, i to zarówno w aspekcie proceduralnym, jak i wartości dodanej w przedsiębiorstwach.

   Programy pomocowe skierowane do MSP finansowane zarówno ze środków przedakcesyjnych, jak i funduszy strukturalnych cieszą się dużą popularnością wśród przedsiębiorców. W ramach zakończonych programów Phare 2000 i 2001 oraz w aktualnie realizowanym programie Phare 2002 środki przeznaczone na dotacje dla przedsiębiorców zostały zakontraktowane niemalże w 100%. Natomiast wydatkowanie środków w stosunku do wartości zakontraktowanej jest mniejsze o około 10%. Niewykorzystanie w pełni budżetów poszczególnych programów wynika z tego, że część przedsiębiorców rezygnuje z realizacji umowy, część nie wydatkuje całej kwoty dotacji albo przeznacza ją na cele niezgodne z umową, a część zawyża we wnioskach kwoty realizowanych inwestycji (zgodnie z procedurami przedsiębiorcy otrzymujący wsparcie muszą przeprowadzać przetargi na zakup środków trwałych).

   Tym niemniej można sformułować już kilka ogólnych spostrzeżeń. Zainteresowanie małych i średnich przedsiębiorców w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego ˝Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw˝ (SPO WKP), który w zdecydowanej większości alokuje środki do MSP, skupia się przede wszystkim na wsparciu inwestycyjnym. Wartość dostępnych środków na ten cel wynosi 359 mln EUR. W trakcie każdej z trzech zakończonych rund aplikacyjnych składano wnioski na sumę przekraczającą alokację na cały okres programowania (do końca 2006 r.). W efekcie po III rundzie aplikacyjnej istnieje realna możliwość zakontraktowania całości budżetu dla Działania Wzrost konkurencyjności MSP poprzez inwestycje, pomimo niskiej jakości składanych wniosków o dotacje, co skutkuje odrzuceniem znacznej ich ilości na etapie oceny formalnej. Dlatego też składanie wniosków w ramach kolejnej rundy zostało wstrzymane do odwołania.

   Wsparcie na usługi doradcze cieszy się znacznie mniejszym zainteresowaniem.

   Zdecydowana większość projektów dotyczy nabycia drogich składników majątku trwałego, lecz nie prowadzi do istotnego zwiększenia wartości dodanej, generowanej w przedsiębiorstwie. Tendencja do nabywania środków trwałych przy umiarkowanym zainteresowaniu zakupem usług doradczych może oznaczać, że znaczna część wnioskodawców traktuje wsparcie inwestycyjne wyłącznie jako możliwość tańszego nabycia aktywów.

   Wśród wnioskodawców brakuje świadomości celów SPO WKP, określających kierowanie wsparcia do odznaczających się dużą dynamiką przedsiębiorców, wykazujących gotowość do konkurowania na rynkach: europejskim i światowych.

   Oprócz SPO WKP bezpośrednimi odbiorcami wsparcia ze środków funduszy strukturalnych, w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (SPO ZPORR) są niedziałający dłużej niż trzy lata mikroprzedsiębiorcy oraz nowo zarejestrowane mikrofirmy, funkcjonujące zwłaszcza poza przemysłami tradycyjnymi. Mogą oni składać wnioski o dofinansowanie usług doradczych i inwestycji. Z liczby oraz jakości złożonych przeciętnie, w każdym województwie, w dwóch rundach aplikacyjnych wniosków o wsparcie, na łączną kwotę przekraczającą ww. wielkość alokacji, można sądzić, że istniejące procedury nie stwarzają aplikującym istotnych problemów.

   W ramach Sektorowego Programu Operacyjnego ˝Rozwój Zasobów Ludzkich˝ (SPO RZL) mali i średni przedsiębiorcy nie mają możliwości bezpośredniego pozyskiwania środków. Są natomiast ostatecznymi beneficjantami działania, w ramach którego właściciele firm i pracownicy mogą uczestniczyć m. in. w szkoleniach doskonalących umiejętności i podnoszących kwalifikacje kadr, studiach podyplomowych, praktycznych stażach odbywanych w jednostkach naukowych. Do 31 marca br. uprawnieni wnioskodawcy złożyli 911 aplikacji. W realizacji pozostawały w tym czasie 23 projekty o łącznej wartości ponad 64 mln PLN, z czego blisko 16 mln PLN w schemacie: Doskonalenie umiejętności i kwalifikacji kadr, oraz ponad 48 mln PLN w schemacie: Promocja rozwiązań systemowych w zakresie potencjału adaptacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy. Wykorzystanie środków w obu schematach wyniosło odpowiednio 8,24% oraz 35,25% przypadających na okres budżetowania 2004-2006 zobowiązań finansowanych ze środków unijnych.

   7. Jaka jest sytuacja MSP w województwie śląskim na tle sytuacji kraju?

   7a. Dynamika rozwoju sektora MSP w województwie śląskim.

   Dynamika rozwoju sektora MSP w województwie śląskim.

   Małe i średnie przedsiębiorstwa w województwie śląskim w 2004 roku osiągnęły wyniki nieco gorsze niż średnio sektor MSP w całej Polsce. Przychody wzrosły bowiem w województwie śląskim w grupie firm małych o 3% zaś w grupie firm średnich o 11%. Dla całej Polski wzrost przychodów wyniósł odpowiednio 16 i 18%.

   Również wynik finansowy był dużo gorszy w województwie śląskim niż w całej Polsce. W grupie małych firm w województwie śląskim wynik finansowy spadł aż o 85%, natomiast w całej Polsce wzrósł o 5%. Wśród średnich przedsiębiorstw z województwa śląskiego wynik finansowy zwiększył się o 82%, zaś w skali kraju wzrósł on dużo więcej, bo aż trzy i pół razy.

   Również wyniki ankietyzacji sektora MSP pokazują, że małe i średnie firmy nie tak mocno jak firmy z innych województw odczuły ożywienie gospodarcze, jakie miało miejsce w 2004 roku. W województwie śląskim przedsiębiorstwa nieco rzadziej niż firmy w całej Polsce zwiększały przychody, mniej firm również odnotowało poprawę wyniku finansowego.

   7b. Pomoc publiczna dla sektora MSP w województwie śląskim na tle pomocy ogółem.

   Phare 2002 Program Sektorowy MSP i Innowacyjność. Program realizowany jest na poziomie krajowym i jest dostępny dla wszystkich MSP. Wsparcie przeznaczane jest na dofinansowanie projektów doradczych i inwestycyjnych związanych głównie z wprowadzaniem nowych technologii i rozwiązań innowacyjnych. Dostępny budżet programu wynosi blisko 18 mln EUR. Do końca czerwca zawarto 306 umów z przedsiębiorcami z województwa śląskiego (15,01% wszystkich umów).

   Phare 2002 Przedsiębiorczość w Polsce - Regionalny Program Wsparcia MSP (RPW MSP). Program obejmuje dofinansowanie realizacji projektów doradczych i inwestycyjnych związanych z planowaniem rozwoju przedsiębiorstwa, eksportem, wprowadzaniem nowych technologii i modernizacją przedsiębiorstwa. Realizowany jest wyłącznie w 13 województwach. Nie obejmuje województw: mazowieckiego, śląskiego i wielkopolskiego. Dostępny budżet programu wynosi blisko 30 mln EUR.

   Phare 2003 Spójność Społeczno-Gospodarcza. W ramach programu przedsiębiorcy mogą korzystać ze wsparcia na doradztwo i inwestycje. Program będzie obejmował wszystkich małych i średnich przedsiębiorców. Planuje się, że ogłoszenie zaproszeń do składania wniosków nastąpi w lipcu br. Dostępny budżet programu wynosi ponad 44 mln EUR.

   WKP Działanie: Wzrost konkurencyjności MSP przez doradztwo. W ramach tego działania MSP mogą aplikować o środki na dofinansowanie usług doradczych dotyczących m. in. uzyskiwania certyfikatów, wdrażania strategii rozwoju przedsiębiorstwa, działalności eksportowej. Dostępny budżet programu wynosi ponad 33 mln EUR. W ramach dwóch pierwszych rund aplikacyjnych zaakceptowano do realizacji łącznie 558 projektów, z czego 61 z województwa śląskiego (10,93% zaakceptowanych wniosków).

   WKP Działanie: Wzrost konkurencyjności MSP poprzez inwestycje. W ramach tego działania przedsiębiorcy mogą aplikować o środki na dofinansowanie inwestycji związanych przede wszystkim z modernizacją przedsiębiorstwa lub wdrażaniem nowych technologii. Dostępny budżet działania wynosi 359 mln EUR. Do końca czerwca odbyły się trzy rundy aplikacyjne W ramach pierwszej rundy zaakceptowano do realizacji 713 projektów, z czego 61 z województwa śląskiego (8,56% zaakceptowanych wniosków).

   ZPORR Działanie: Mikroprzedsiębiorstwa. Środki przewidziane na to działanie wynoszą ponad 232 mln PLN. Działanie to jest obecnie na etapie kontraktacji środków. W województwach odbyły się przeciętnie po dwa konkursy, na które przedsiębiorcy złożyli projekty przekraczające trzyletnią alokację. W województwie śląskim do tej pory została ogłoszona jedna runda aplikacyjna, w której złożono 224 wnioski. Ostatecznie na liście rekomendacyjnej znalazło się 117 projektów, co w przybliżeniu stanowi 2/3 alokacji na lata 2004-2006. Drugi konkurs planowany jest we wrześniu. Wnioski są składane przez przedsiębiorców działających we wszystkich branżach.

   Z poważaniem

   Sekretarz stanu

   Małgorzata Ostrowska

   Warszawa, dnia 26 lipca 2005 r.

1) Większość netto charakteryzowana jest przez różnicę pomiędzy populacjami odpowiedzi pozytywnych oraz negatywnych

2) Rok w Unii. Ocena i perspektywy dla biznesu. Konkurencyjność przedsiębiorstw 2005.

3) Z uwagi na to, iż obowiązek składania sprawozdań finansowych dotyczy firm zatrudniających powyżej 10 pracowników, przedstawiona poniżej ocena sytuacji MSP nie obejmuje mikroprzedsiębiorstw.

4) Przedstawiony opis obejmuje sekcje od C do O Polskiej Klasyfikacji Działalności i nie obejmuje sekcji A-rolnictwo, łowiectwo i leśnictwo oraz sekcji B-rybactwo.

5) Ibidem

6) Ibidem oraz badania własne MGiP

7) Ibidem