Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 10415

w sprawie skutków dla budżetu państwa wprowadzenia i stosowania przepisów dotyczących naliczania podatku akcyzowego z tytułu sprowadzania do Polski używanych samochodów z krajów UE

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z pismem SPS-0202-10415/05 z dnia 5 lipca br., przy którym nadesłano interpelację Pana Grzegorza Dolniaka w sprawie poboru podatku akcyzowego od używanych samochodów sprowadzanych z zagranicy, uprzejmie wyjaśniam, co następuje.

   Na wstępie pragnę wskazać, że opodatkowanie samochodów osobowych podatkiem akcyzowym jest regulowane przez ustawę z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, z późn. zm.). Podczas prac nad ustawą o podatku akcyzowym, zgodnie z przepisami uchwały Nr 49 Rady Ministrów z dnia 19 marca 2002 r. w sprawie Regulaminu pracy Rady Ministrów (M. P. Nr 13, poz. 221) projekt był konsultowany ze wszystkimi resortami, w tym z Urzędem Komitetu Integracji Europejskiej. Komitet Integracji Europejskiej w piśmie Sekr. Min. DH/1578/2003/DPE-ms,rz z dnia 21 maja 2003 r. przedstawiał zastrzeżenia odnośnie do formalności, tj. złożenia deklaracji uproszczonej do naczelnika właściwego urzędu celnego przez podmioty dokonujące wewnątrzwspólnotowego nabycia. W opinii Urzędu konieczność złożenia deklaracji o planowanym nabyciu wewnątrzwspólnotowym oraz krótki termin tej czynności, określony w projekcie, mógł stanowić naruszenie art. 28 TWE wskazującego, że ograniczenia ilościowe w przywozie oraz wszelkie środki o skutku równoważnym są zakazane między Państwami Członkowskimi. Kwestia ewentualnego naruszenia art. 90 TWE nie była wskazywana.

   Ponadto należy zauważyć, że w przypadku prawodawstwa UE dotyczącego akcyzy najważniejszym aktem prawa wspólnotowego jest Dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie przepisów ogólnych dotyczących wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym oraz w sprawie składowania, przepływu i nadzorowania takich wyrobów. Zgodnie z art. 3 ww. dyrektywy Państwa Członkowskie mają swobodę w nakładaniu podatków na inne towary niż towary zharmonizowane, m.in. oleje mineralne, wyroby alkoholowe, wyroby tytoniowe, o ile podatki te nie spowodują zwiększenia formalności związanych z przekraczaniem granicy w handlu między Państwami Członkowskimi.

   Uprzejmie wyjaśniam, że w odniesieniu do postanowień TWE należy wskazać, że obowiązujący aktualnie system opodatkowania akcyzą samochodów nie nakłada bezpośrednio wyższych obciążeń podatkowych na krajowe samochody osobowe niż te, którymi obciążane są samochody przywiezione z zagranicy. W myśl ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 29, poz. 257, z późn. zm.) opodatkowaniu podlegają wszystkie samochody osobowe rejestrowane po raz pierwszy na terenie kraju, zgodnie z przepisami Prawa o ruchu drogowym, bez względu na to, czy samochód został zakupiony w kraju, nabyty wewnątrzwspólnotowo, czy pochodzi z importu. Jednakże progresja stawek podatku akcyzowego następuje w przypadku samochodów osobowych powyżej dwóch lat od daty produkcji. Zasady opodatkowania są identyczne dla samochodów pochodzących z krajów UE, importowanych czy kupowanych na rynku krajowym.

   Z uwagi na fakt, iż w powyższej kwestii pojawiają się jednak wątpliwości w postępowaniu sądowoadministracyjnym, podczas rozpatrywania przez sądy skarg podatników na decyzje organów podatkowych w dniu 22 czerwca br. WSA w Warszawie wystąpił do ETS z prośbą o opinię w kwestii opodatkowania samochodów osobowych.

   Ponadto pragnę wyjaśnić, że Ministerstwo Finansów w celu oddalenia ewentualnych wątpliwości organów UE odnośnie do obowiązującego systemu opodatkowania samochodów w świetle złożonego orzecznictwa ETS w tej kwestii podjęło działania mające na celu zmianę zasad opodatkowania samochodów osobowych w Polsce, opracowując projekt ustawy o podatku ekologicznym. Przedłożony projekt ustawy został zaakceptowany przez Radę Ministrów w dniu 8 marca br. Jednakże, w związku z decyzją Sejmu podjętą w dniu 18 maja br. dotyczącą odrzucenia projektu ustawy o podatku ekologicznym od samochodów w pierwszym czytaniu, prace nad tym projektem zostały zatrzymane. W przedmiotowym akcie podstawa opodatkowania została uzależniona od pojemności skokowej silnika oraz normy emisji spalin EURO, którą spełniał dany samochód.

   Należy również dodać, że samochody osobowe nie są obecnie wyrobami zharmonizowanymi prawem wspólnotowym, a więc Państwa Członkowskie mają swobodę wyboru zasad ich opodatkowania. Najbardziej popularną formą jest stosowany przez 10 Państw Członkowskich ˝starej 15˝ podatek rejestracyjny, wahający się od 276 euro we Włoszech do 15659 euro w Danii (Raport KE com 2002/431 final).

   W chwili obecnej Komisja Europejska rozpoczęła prace mające na celu ujednolicenie zasad opodatkowania samochodów osobowych. Jednakże w związku z tym, że projekt stosownej dyrektywy został przedstawiony dopiero dnia 5 lipca br., nie jest możliwe konkretne określenie terminu ewentualnego ukończenia procedury legislacyjnej na szczeblu UE związanej z wdrożeniem tejże dyrektywy. Według wstępnego projektu przedstawionego przez Komisję dyrektywa przewiduje przyjęcie do końca roku 2015 rocznych podatków uzależnionych od emisji CO2, w miejsce stosowanych przez różne Państwa Członkowskie podatków o charakterze podatku rejestracyjnego.

   Dlatego też, biorąc pod uwagę nowe rozwiązania z zakresu harmonizacji opodatkowania samochodów osobowych w Unii Europejskiej, Ministerstwo Finansów podjęło decyzję o wykreśleniu samochodów osobowych jako wyrobów akcyzowych wskazanych w ustawie o podatku akcyzowym. Projekt ustawy o zmianie ww. ustawy jest w trakcie prac legislacyjnych. Natomiast przedstawienie projektu dyrektywy przez Komisję Europejską zawierającego zasady opodatkowania samochodów osobowych będzie stanowiło wytyczne dla przyszłych prac podatkowych w tym zakresie.

   Nawiązując do wspomnianej wcześniej możliwości wszczęcia procedury naruszeniowej na podstawie art. 226 i 227 TWE, należy zauważyć, ze samo postępowanie składa się z kilku. W pierwszej kolejności w drodze korespondencji pomiędzy Komisją a Państwem Członkowskim można osiągnąć kompromis w kwestionowanej materii. Dodatkowo, w przypadku zakończenia procedury naruszeniowej oraz uznania przez organy niezgodności polskiego ustawodawstwa odnoszącego się do akcyzy za niezgodne z acquis communautaire, odpowiedzialność odszkodowawcza nie ma charakteru ex lege. Wyroki zasądzające odszkodowanie w konkretnych sprawach podatników będą mogły być wydawane indywidualnie przez sądy krajowe.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Jarosław Neneman

   Warszawa, dnia 19 lipca 2005 r.