Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 10638

w sprawie przywrócenia terminu składania wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na pismo z dnia 14 września 2005 r., Nr SPS-0202-10638/05, przy którym przesłana została interpelacja posła Wojciecha Borzuchowskiego w sprawie przywrócenia terminu składania wniosku o wpis na listę tłumaczy przysięgłych, uprzejmie przedstawiam, co następuje:

   Ad 1. Ustawa z dnia 25 listopada 2004 r. o zawodzie tłumacza przysięgłego (Dz.U. Nr 273, poz. 2702) w art. 33 zawiera przepisy przejściowe, które z jednej strony umożliwiły tłumaczom przysięgłym ustanowionym na podstawie dotychczasowych przepisów uzyskanie wpisu na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości bez konieczności zdawania egzaminu, a z drugiej pozwalają im wykonywać czynności tłumacza przysięgłego do czasu wpisu na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości oraz uzyskania nowej pieczęci tłumacza przysięgłego. Termin, w czasie którego ww. osoby mogły złożyć wniosek o wpis na listę tłumaczy przysięgłych prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości, upłynął po 6 miesiącach od dnia wejścia w życie ustawy, czyli ostatnim dniem na złożenie wniosku był dzień 27 lipca 2005 r.

   Do Ministerstwa Sprawiedliwości wpłynęły również wnioski złożone po tym dniu, pojawiły się także zapytania tłumaczy przysięgłych odnośnie do możliwości przywrócenia określonego w art. 33 ust. 1 ustawy terminu. Podawanym powodem uchybienia terminowi na wpis była zarówno niewiedza o wymogach nałożonych przez ustawę o zawodzie tłumacza przysięgłego, jak i np. długotrwały pobyt w szpitalu lub poważne problemy zdrowotne. W związku z powyższym przeprowadzono szerokie konsultacje z pracownikami Departamentu Legislacyjno-Prawnego Ministerstwa Sprawiedliwości w kwestii możliwości pozytywnego rozpatrzenia przez Ministra Sprawiedliwości wniosków o przywrócenie ww. terminu. Jednakże ze względu na fakt, że terminy materialnoprawne - a takim jest ten, który określa art. 33 ust. 1 ustawy - nie posiadają charakteru przywracalnego, nie mają do nich zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu. Z powyższego wynika, że ww. termin nie może zostać przywrócony bez względu na przyczyny, które spowodowały jego niedochowanie, a tym samym osoba, która nie złożyła wniosku do dnia 27 lipca br., traci możliwość ˝automatycznego˝ wpisu na listę i jeżeli chciałaby zostać tłumaczem przysięgłym, musi zdać egzamin.

   Ad 2. Ministerstwo Sprawiedliwości przesłało do wszystkich prezesów sądów okręgowych pisma dotyczące stosowania przepisów ww. ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego oraz niektórych problemów interpretacyjnych z nią związanych. Wedle wiedzy Ministra Sprawiedliwości prezesi sądów okręgowych, którzy do wejścia w życie ustawy prowadzili listy tłumaczy przysięgłych, zwyczajowo informowali tłumaczy wpisanych na listę w danym sądzie okręgowym o wszelkich kwestiach - prawnych, administracyjnych, organizacyjnych i in., związanych z wykonywaniem zawodu tłumacza przysięgłego. Prezesi niektórych sądów zawiadomili pisemnie wszystkich ustanowionych w okręgu swego sądu tłumaczy przysięgłych o zmianach w ich statusie oraz o obowiązku przesłania do Ministra Sprawiedliwości wniosku o wpis na listę, jak też o konsekwencjach zaniechania tej czynności. Jednakże nawet i w tych przypadkach nie wszyscy tłumacze zastosowali się do otrzymanej informacji, przesyłając wnioski po upływie terminu.

   Ad 3. Nie sposób zgodzić się z zarzutem, że zaniechano stosownej kampanii informacyjnej odnośnie do nowej ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego. Pierwsze poważniejsze prace nad ustawą rozpoczęto w 1997 r. Projekt został umieszczony na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości oraz przesłany w celu zaopiniowania organizacjom skupiającym tłumaczy. Ponadto na stronach internetowych Ministerstwa podany został adres poczty elektronicznej, na który zainteresowane osoby mogły zgłaszać uwagi i propozycje. O pracach nad projektem szeroko donosiła także prasa. Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego została opublikowana w Dzienniku Ustaw Nr 273 pod pozycją 2703 w dniu 27 grudnia 2004 r. i weszła w życie po upływie miesięcznego vacatio legis, tj. w dniu 27 stycznia 2005 r.

   Pracom nad projektem ustawy, zarówno na etapie rządowym, jak i parlamentarnym, towarzyszyła całkowita przejrzystość, a przyjęte przez ustawodawcę odpowiednie vacatio legis umożliwiające zapoznanie się i przygotowanie do nowych regulacji prawnych pozwala uznać, że zostały zabezpieczone interesy prawne tłumaczy przysięgłych ustanowionych na podstawie dotychczas obowiązujących przepisów.

   Należy także wskazać, że przed upływem terminu określonego w art. 33 ust. 1 ustawy pojawiły się stosowne informacje w prasie informujące o konsekwencjach zaniechania lub nieterminowego złożenia wniosku. Trudno też zgodzić się z zarzutem, że wyznaczenie końca terminu na sezon urlopowy miało jakoby ograniczyć ˝fizyczną˝ zdolność do złożenia wniosku. Termin zaczął płynąć w styczniu br., a zatem także osoba spędzająca cały urlop poza granicami kraju miała wystarczająco dużo czasu, by dopełnić wymienionej czynności.

   Ad 4.

   Ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego w art. 2 ust. 1 pkt. 1-6 określa warunki formalne, jakie spełnić musi osoba fizyczna chcąca zostać tłumaczem przysięgłym. Wymóg ten dotyczy także osób, które utraciły uprawnienia ze względu na niezłożenie w ww. określonym terminie wniosku o wpis na listę prowadzoną przez Ministra Sprawiedliwości. Należy jednak zauważyć, że ustawa nie wymaga ukończenia studiów filologicznych lub lingwistycznych. Zgodnie z regulacją zawartą w pkt. 5 ust. 1 art. 2, w przypadku posiadania dyplomu innych magisterskich studiów wyższych kandydat musi uzupełnić wykształcenie poprzez ukończenie studiów podyplomowych z zakresu tłumaczenia dla danego języka. Ustawa nie nakłada obowiązku ukończenia studiów podyplomowych określonego rodzaju, mogą to być zatem studia trwające krócej niż dwa lata, tylko w zakresie tłumaczenia pisemnego itp.

   W tym miejscu warto również zaznaczyć, iż jakkolwiek ustawa o zawodzie tłumacza przysięgłego przyznaje tłumaczom, którzy nabyli uprawnienia do wykonywania zawodu tłumacza przysięgłego, wyłączność używania tego tytułu oraz dokonywania tłumaczeń autoryzowanych przez państwo pieczęcią tłumacza przysięgłego, nie oznacza to jednak monopolizacji rynku tłumaczeń. Każdy, także osoba nieposiadająca stosownego wykształcenia, może dokonywać wszelkich tłumaczeń (może tłumaczyć książki, rozmowy biznesowe czy państwowe), ale nie może używać pieczęci tłumacza przysięgłego zarezerwowanej dla osób wykonujących zawód koncesjonowany przez państwo. Z drugiej strony sąd lub organ administracji państwowej nie jest zobowiązany do korzystania z usług tłumaczy przysięgłych, przez co na tłumacza może zostać powołana każda osoba. Taką możliwość dają przepisy ogólne regulujące procedurę cywilną i karną. Zgodnie z treścią art. 195 oraz 204 § 1 i § 3 kodeksu postępowania karnego tłumaczem może być każda osoba, o której wiadomo, że ma odpowiednią wiedzę w zakresie znajomości języka obcego, bez względu na to, czy została wpisana na listę. Podobnie, na mocy art. 278 § 1 kodeksu postępowania cywilnego, w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych sąd może wezwać biegłych w celu zasięgnięcia opinii. Jest to rozwiązanie zasadne, ponieważ po pierwsze, może się okazać, iż dla danego języka nie został ustanowiony żaden tłumacz przysięgły, a po drugie, do dokonania tłumaczenia czasami potrzebna jest wiedza specjalistyczna, której nie posiada żaden z wpisanych na listę tłumaczy przysięgłych danego języka, a z kolei osoba ją posiadająca nie byłaby w stanie zdać egzaminu lub nie spełnia warunków formalnych stawianych tłumaczom przysięgłym.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Sylweriusz Królak

   Warszawa, dnia 5 października 2005 r.