Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Finansów

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1245

w sprawie opodatkowania usług w zakresie projektowania budowlanego

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z przesłaną przy piśmie z dnia 29.04.2002 r. znak: SPS-0202-1245/02 interpelacją pana posła Tadeusza Wojtkowiaka uprzejmie informuję.

   W zakresie stosowania stawki 0% VAT obowiązywały (do końca 2001 r.) dwie regulacje:

   1) dla usług projektowania budowlanego, technologicznego i urbanistycznego, związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą, o których mowa w art. 51 ust. 2 ustawy z dnia 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 11, poz. 50, ze zm.), oraz

   2) dla usług projektowania budowlanego, realizowanych na rzecz nierezydentów.

   Powyższe regulacje były wprowadzone w drodze rozporządzenia wykonawczego do powołanej wyżej ustawy z dnia 8.01.1993 r. W zakresie świadczenia usług, o których mowa w pkt. 1, obowiązywał przepis przejściowy. Jak wynikało z § 76 rozporządzenia ministra finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 109, poz. 1245, ze zm.), graniczną datą obowiązywania stawki 0% dla tych usług był dzień 31.12.2001 r.

   Powodem jedynie czasowego wprowadzenia obniżenia stawki VAT w tej dziedzinie do poziomu stawki 0% był fakt, iż stosowanie takiego rozwiązania nie jest przewidziane w szóstej dyrektywie Rady Unii Europejskiej z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów państw członkowskich dotyczących podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej - ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC, z późn. zm.). Od dłuższego czasu, również w publikacjach, przewijał się temat braku możliwości (w świetle wymogów dostosowawczych naszego prawa do standardów UE) dalszego przedłużania stosowania stawki 0% dla sprzedaży lokali mieszkalnych oraz dla niektórych usług towarzyszących budownictwu mieszkaniowemu. Tak więc nie tylko z samych zapisów podanych wyżej norm prawnych zainteresowani podatnicy mogli wyciągnąć wnioski co do przejściowego charakteru zastosowania obniżonej stawki VAT. Nie może być zatem mowy o jakimkolwiek zaskoczeniu podatników zmianą wysokości opodatkowania tych usług.

   W tych okolicznościach istniały warunki do uwzględnienia tego faktu w treści zawieranych umów, w tym również umów, których jedną ze stron była spółdzielnia mieszkaniowa. Natomiast regulacja dotycząca stosowania stawki 0% VAT (ww. pkt 2) dla usług projektowania budowlanego, realizowanych na rzecz nierezydentów została wprowadzona od 1.01.1994 r. (a nie od 26.03.2002 r.) i nie dotyczyła ona stosowania stawki 0% VAT wyłącznie dla usług projektowania, ale również dla usług rzeczoznawstwa oraz usług adwokackich i notarialnych. W dalszym ciągu ta regulacja obowiązuje w brzmieniu nadanym w przepisie § 64 ust. 1 rozporządzenia ministra finansów z dnia 22 marca 2002 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (DzU nr 27, poz. 268) i dotyczy szerszej gamy usług, a w tym m.in. usług projektowania budowlanego, technologicznego i urbanistycznego, w zakresie rzeczoznawstwa, usług prawniczych świadczonych przez notariuszy, adwokatów i radców prawnych. Oznacza to, że stosowanie stawki 0% może mieć jedynie miejsce w odniesieniu do świadczenia ww. usług na rzecz nierezydentów niebędących w Polsce podatnikami VAT, a więc niewykonujących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej czynności wymienionych w art. 2 ww. ustawy o podatku od towarów i usług. W świetle stwierdzeń zawartych w wystąpieniu pana posła może mieć znaczenie fakt, że podatnikami podatku VAT w Polsce mogą być nie tylko podmioty krajowe, a brak nawet odpowiedniego zgłoszenia rejestracyjnego ze strony określonego podmiotu w przypadku wykonywania omawianych czynności nie zwalnia go z obowiązków podatnika VAT. Tym samym podmioty zagraniczne - nierezydenci - budujące na terenie RP domy (o czym mowa w piśmie pana posła) są podatnikami podatku od towarów i usług, a zatem przepis § 64 ww. rozporządzenia z dnia 22.03.2002 r. nie ma do nich zastosowania. Stosowanie stawki 0% w przypadkach, o których mowa w § 64 ww. rozporządzenia, jest odzwierciedleniem zasad rozliczeń VAT, jakie obowiązują w eksporcie towarów lub usług. Jest to rozwiązanie zgodne z ww. szóstą dyrektywą, która dla usług związanych z nieruchomościami, w tym usług architektów i firm nadzoru budowlanego, za miejsce dostawy usług, z którym wiąże się moment powstania obowiązku podatkowego, przewiduje miejsce, gdzie znajduje się nieruchomość. Tym sposobem w szóstej dyrektywie Rady Unii Europejskiej realizowana jest zasada opodatkowania towarów (niektórych usług) w kraju przeznaczenia. Powyższy przepis § 64 ust. 1 rozporządzenia pozwala na uniknięcie tzw. efektu podwójnego opodatkowania, tj. raz w kraju, gdzie jest siedziba wykonującego usługę, i drugi raz w kraju, gdzie ma siedzibę zamawiający usługę.

   Opodatkowanie w tej sytuacji usług projektowych realizowanych na rzecz nierezydentów, niebędących w Polsce podatnikami VAT, oznaczałoby postawienie polskich biur projektowych w układzie konkurencyjnym gorszym przy świadczeniu usług na rzecz zagranicznych zleceniodawców niż biura z innych krajów.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Irena Ożóg

   Warszawa, dnia 14 maja 2002 r.