Odpowiedź podsekretarza stanu

w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi

- z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1355

w sprawie promocji polskiej żywności i dopłat do eksportu

   Szanowny Panie Marszałku! Stosownie do pisma z dnia 24 maja 2002 r., znak SPS-0202-1355/02, przedkładam panu marszałkowi odpowiedź na interpelację pana posła Stanisława Steca w sprawie promocji polskiej żywności i dopłat do eksportu.

   Do promocji eksportu rząd przywiązuje olbrzymią wagę, o czym świadczą zaplanowane w budżecie bieżącego roku wydatki na ten cel. W 2002 r. nakłady na promocję eksportu ogółem (wszystkie branże) sięgną 15,4 mln USD. To drugi z rzędu rok zwiększonych nakładów na promocję eksportu. Dla porównania, w 1999 r. nakłady na promocję wyniosły w Polsce zaledwie 5,2 mln USD, podczas gdy Holandia przeznaczyła na ten cel 370 mln dolarów, Austria 310 mln, Hiszpania 190 mln, Belgia 80 mln i Węgry 25 mln dolarów. Na wydatki podobnej wielkości nie stać naszego państwa.

   Resortem odpowiedzialnym za finansowanie i prowadzenie promocji jest Ministerstwo Gospodarki, które nie ma specjalnego programu nakierowanego na promocję branży rolnej. Eksporterzy produktów rolnych i rolno-spożywczych korzystają z takich samych form wsparcia jak eksporterzy z innych branż.

   Do najważniejszych form pomocy należą:

   1. Dofinansowanie kosztów udziału polskich przedsiębiorstw w targach i wystawach za granicą.

   Systemem refundacji objęte są najważniejsze zagraniczne imprezy targowo-wystawiennicze. W 2002 r. objęto nim ok. 290 imprez, które zostały podzielone na 3 grupy:

   - lista ˝A˝ - grupa 10 imprez o priorytetowym znaczeniu dla polskiej gospodarki, dla których maksymalna kwota refundacji kosztów powierzchni i zabudowy standardowej może wynieść 15 000 zł oraz dodatkowo do 5000 zł z tytułu 50% poniesionych kosztów transportu eksponatów na jednego wnioskodawcę. Wśród tych 10 imprez aż 8 odbywa się za naszą wschodnią granicą, a więc w krajach dla nas bardzo ważnych ze względu na potencjalne duże możliwości eksportu żywności na te rynki,

   - lista ˝B˝ - grupa 191 międzynarodowych targów oraz wystaw za granicą o bardzo istotnym znaczeniu branżowym dla polskiej gospodarki. Maksymalna kwota refundacji na jednego wnioskodawcę może wynieść 15 000 PLN,

   - lista ˝C˝ - 88 imprez targowo-wystawienniczych, na których wskazane jest zaprezentowanie się polskich firm z uwagi na dość duże zainteresowanie polskim eksportem na tych rynkach. Maksymalna kwota refundacji na jednego wnioskodawcę (uruchamiana pod koniec roku, w miarę posiadanych przez MG środków budżetowych) może wynieść 5000 PLN.

   Wśród imprez tych znajduje się wiele specjalistycznych targów i wystaw z branży rolno-spożywczej. Z ok. 290 imprez objętych refundacją w 2002 r. 44 to wystawy specjalistyczne branży rolno-spożywczej.

   2. Misje gospodarcze za granicą.

   Firmy z branży rolno-spożywczej mają możliwość uzyskania dofinansowania z budżetu Ministerstwa Gospodarki udziału m.in. w misjach gospodarczych za granicą, zarówno w misjach o charakterze branżowym jak i wielobranżowym.

   3. Działalność informacyjna i wydawnicza, a w tym:

   - publikacje wydawnictw informacyjnych i promocyjnych,

   - system informacji o rynkach zagranicznych Centrum Informacji Rynkowej Handlu Zagranicznego Instytutu Koniunktur i Cen Handlu Zagranicznego.

   Organizacje działające w branży rolno-spożywczej mają możliwość ubiegania się i korzystania z dofinansowania kosztów publikacji promocyjnych wydawnictw branżowych. Ponadto problematyka ta oraz firmy tej branży są obecne w materiałach informacyjnych i promocyjnych dofinansowywanych lub publikowanych przez Ministerstwo Gospodarki.

   - wsparcie finansowe, organizacyjne i merytoryczne konferencji, seminariów, szkoleń i innych imprez promocyjnych.

   4. Konkurs Mister Eksportu Produktów Żywnościowych.

   Minister gospodarki jest fundatorem znacznych nagród finansowych dla laureatów Konkursu o tytuł Mister i Junior Eksportu Produktów Żywnościowych, wręczanych tradycyjnie podczas targów POLAGRA-FOOD w Poznaniu.

   5. Domy Polskie za granicą.

   Od 2000 r. rząd promuje organizację tzw. Domów Polskich. Domy Polskie tworzone za granicą przez grupę polskich przedsiębiorstw reprezentujących jedną lub kilka branż pokrewnych mają stanowić centra targowo-wystawiennicze prezentujące wyroby określonej branży oraz prowadzące na terenie utworzonych obiektów zarówno sprzedaż hurtową, jak i detaliczną. Do chwili obecnej zrealizowane zostały dwa tego typu przedsięwzięcia: Dom Polski - Technika Rolnicza oraz Dom Polski - Branża Spożywcza w Republice Czeskiej (obydwa z siedzibą w Czeskim Cieszynie-Mosty). Następne inicjatywy znajdują się na różnych etapach realizacji. Ministerstwo Gospodarki będzie także wspierać finansowo tworzenie Domów Polskich.

   6. Działalność promocyjna wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP za granicą.

   Kolejnym ważnym elementem pomocy rządu polskim eksporterom jest działalność promocyjna wydziałów ekonomiczno-handlowych ambasad i konsulatów RP za granicą. W działaniach tych istotne miejsce zajmuje także problematyka eksportu artykułów rolno-spożywczych. Zadaniem placówek jest przygotowywanie analiz rynkowych i branżowych, analizowanie regulacji prawnych, organizacji seminariów, konferencji, udział w targach i wystawach (przede wszystkim w tych, na których nie są obecni polscy wystawcy), działalność wydawnicza.

   W Ministerstwie Gospodarki trwają prace nad przygotowaniem i wdrażaniem kilku nowych inicjatyw i instrumentów promocyjnych, z których na równi z przedstawicielami innych branż będą mogli korzystać również producenci i eksporterzy z branży rolno-spożywczej. Należą do ich m.in.:

   - Teleinformatyczny System Promocji Eksportu.

   Przewidujemy, że w 2002 r. rozpoczną funkcjonowanie pierwsze moduły Teleinformatycznego Systemu Promocji Eksportu (TISPE). System TISPE będzie integrował rozproszone zasoby informacji o tematyce gospodarczej, istotnej dla polskiego eksportera, i udostępniał je poprzez portal internetowy oraz sieć instytucji regionalnych i lokalnych wspierających rozwój przedsiębiorczości. System ten będzie zintegrowany z systemami informacji gospodarczej w kraju i za granicą. Podstawowy zakres informacji obejmował będzie: oferty importowe i oferty współpracy z polskimi dostawcami towarów i usług, informacje o rynkach zagranicznych i warunkach dostępu do nich, oferty eksportowe i kooperacyjne polskich przedsiębiorców, informacje makroekonomiczne.

   - Akademia Handlu Zagranicznego.

   Jest to kolejna inicjatywa wychodząca naprzeciw potrzebom i postulatom polskich eksporterów. Celem projektu jest wzrost konkurencyjności polskich przedsiębiorstw zainteresowanych rozwojem eksportu poprzez podniesienie poziomu wiedzy w zakresie organizacji i techniki handlu zagranicznego. Program ten został uruchomiony pod koniec marca 2002 r. Obecnie trwa procedura akredytacji firm szkoleniowych. Zakładamy, iż pierwsze szkolenia rozpoczną się w II półroczu 2002 r. AKZ kształcić będzie na trzech poziomach edukacyjnych, tj.: studia podyplomowe, studium handlu zagranicznego, kursy szkolenia zawodowego. Koszt udziału w szkoleniach realizowanych w formie AHZ będzie dofinansowywany z budżetu Ministerstwa Gospodarki.

   - System refundacji części kosztów uzyskania certyfikatów eksportowych oraz programy branżowe.

   Kontynuowane są prace nad przygotowaniem systemu refundacji kosztów uzyskania krajowych i zagranicznych certyfikatów i znaków towarowych oraz tzw. programów branżowych. Zakładamy, że instrumenty te zostaną w pełnym zakresie uruchomione w II półroczu 2002 r. Ponadto w ramach realizowanych przez Ministerstwo Gospodarki (we współpracy z Krajową Izbą Gospodarczą, Państwową Agencją Inwestycji Zagranicznych SA, Polską Organizacją Turystyczną) programów promocji polskiej gospodarki w krajach UE (m.in. podczas Festiwalu Kultury ˝Europalia 2001˝ w Belgii w II półroczu 2001 r., podczas trwającego obecnie Roku Polskiego w Hiszpanii i Roku Polskiego w Austrii oraz w trakcie prezydencji duńskiej przypadającej na drugą połowę bieżącego roku) podejmowane są inicjatywy ukierunkowane na promocję polskich artykułów rolno-spożywczych, prezentacje tradycyjnych polskich potraw wigilijnych (Bruksela) oraz degustacje polskich wyrobów i produktów przemysłu spożywczego.

   Obok działań prowadzonych bądź koordynowanych przez Ministerstwo Gospodarki drugim resortem pracującym na rzecz promocji polskich produktów rolno-spożywczych na rynkach zagranicznych i krajowym jest Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Budżet MRiRW jest bardzo ograniczony, minister odpowiedzialny za rynki rolne i promocje ma do dyspozycji środki niepozwalające na szerszy zakres wsparcia finansowego promocji eksportu. Mimo tych ograniczeń MRiRW podejmuje różne inicjatywy promocyjne. Działania ministerstwa w tym zakresie obejmują m.in.:

   1. Program ˝Polska dobra żywność˝.

   Jednym z działań promocyjnych resortu rolnictwa na rzecz rozwoju polskiego eksportu rolno-spożywczego jest stworzenie i wdrożenie Programu identyfikacji i promocji ˝Polska dobra żywność˝. W 2000 r. minister rolnictwa i rozwoju wsi uruchomił Program identyfikacji i promocji ˝Polska dobra żywność˝. Program opiera się na dwóch filarach:

   - bezpłatnej, dobrowolnej identyfikacji produktów żywnościowych wytworzonych z krajowych surowców i spełniających bardzo wysokie wymagania jakościowe,

   - oznaczaniu tych produktów czytelnym wspólnym znakiem i promocji.

   Prawo zgłoszenia wniosków o nadanie znaku ˝Polska dobra żywność˝ mają producenci wytwarzający produkty z krajowych surowców i najwyższej jakości. Jakościowe i zdrowotne wymagania dla każej grupy produktów określiła rada naukowa programu złożona z wybitnych naukowców - specjalistów w dziedzinie przetwórstwa żywności, prawa unijnego, znakowania żywności i żywienia człowieka. Znak ˝Polska dobra żywność˝ jest bezpłatny. Dotychczas znak uzyskało ponad 400 produktów, które przeszły pozytywnie wszystkie testy i kontrole.

   W styczniu 2001 r. na targach GrYne Woche w Berlinie polscy wystawcy po raz pierwszy wystawiali swoje produkty w ramach narodowej jednolitej ekspozycji, której przewodnim hasłem była ˝Polska dobra żywność˝. W styczniu 2002 r. na targach w Berlinie narodowe stoisko pod patronatem MRiRW promowało m.in. polską wieprzowinę.

   Finansowanie promocji znaku ˝Polska dobra żywność˝, a co za tym idzie produktów noszących ten znak, odbywa się wyłącznie w ramach budżetu resortu rolnictwa. Ani w ubiegłorocznym budżecie, ani w budżecie przewidzianym na bieżący rok nie ma żadnych specjalnych środków przeznaczonych na ten program. Niewielkie kwoty nie są wystarczające na sfinansowanie zakrojonej na szerszą skalę kampanii promocyjnej. Mimo tych ograniczeń finansowych działania promocyjne resortu rolnictwa w ramach Programu ˝Polska dobra żywność˝ obejmują:

   - wydawanie materiałów promocyjnych (foldery i ulotki, także w języku angielskim),

   - spotkania promujące program ˝Polska dobra żywność˝ z udziałem przedstawicieli organizacji konsumenckich, rynków hurtowych, sieci supermarketów,

   - reklamy w mediach, w tym w telewizji i radiu,

   - bezpłatne relacje telewizyjne z imprez promocyjnych organizowanych przez MRiRW.

   Te doraźnie działania promocyjne, ograniczone ze względu na brak środków finansowych, przyniosły już wiele pozytywnych efektów. Rośnie liczba zakładów wytwórczych zainteresowanych otrzymaniem znaku. Dzięki stronie internetowej i wysyłanym za granicę materiałom promocyjnym napływa do nas dużo zapytań w sprawie zasad funkcjonowania programu i możliwości zakupu produktów noszących znak ˝Polska dobra żywność˝. Pod hasłem ˝Polskiej dobrej żywności˝ MRiRW wspólnie z ambasadami RP w stolicach państw Unii Europejskiej, Moskwie i innych organizuje pokazy i degustacje wybranych produktów spożywczych.

   2. Targi i wystawy.

   Najważniejszymi imprezami targowymi w Polsce są Międzynarodowe Targi Rolnicze POLAGRA-FARM i Międzynarodowe Targi Przemysłu Spożywczego POLAGRA-FOOD. Szczególnym akcentem w corocznym programie targów POLAGRA są wizyty oficjalnych gości zagranicznych. Od kilku lat na wniosek MRiRW Zarząd Międzynarodowych Targów Poznańskich proponuje ministerstwom rolnictwa państw nadbałtyckich i wybranych WNP bezpłatną powierzchnię na zorganizowanie stoisk informacyjnych.

   W Polsce organizowane są ponadto regionalne imprezy targowo-wystawiennicze o tematyce rolno-spożywczej (o zasięgu międzynarodowym), nad którymi patronat obejmuje minister rolnictwa. Największe z nich to: Międzynarodowe Targi Żywności, Napojów i Urządzeń dla Przemysłu Spożywczego KRAKOFOOD w Krakowie, POLFOOD - Gdańsk, POLDRINK - Bydgoszcz, FOODTARG - Katowice, POLFISH - Gdańsk, AGROPOL - Rzeszów.

   3. Program rozwoju rynków hurtowych.

   MRiRW przyjęło II etap programu rozwoju rynków hurtowych w Polsce. Będą one spełniać coraz większą rolę w nawiązywaniu kontaktów handlowych z partnerami zagranicznymi.

   Odnosząc się natomiast do stwierdzenia pana posła o braku dopłat do eksportu towarów rolno-spożywczych, trudno się z tym stwierdzeniem zgodzić. Dopłaty są stosowane, choć na pewno w mniejszym zakresie niż oczekują tego producenci. W roku bieżącym podobnie jak w latach ubiegłych przewiduje się interwencję w formie dopłat do eksportu na rynku rzepaku, mięsa wieprzowego, wołowego, odtłuszczonego mleka w proszku, cukru, skrobi ziemniaczanej. Doświadczenie wskazuje, że takie rozwiązania bardzo pozytywnie wpływają na stabilizację tych rynków oraz na poprawę bilansu handlowego.

   Potrzeby rozwijania jednolitej przestrzeni gospodarczej Europy wymagają wielkiego zaangażowania nie tylko w zasadnicze zwiększenie obrotów towarowych, ale nade wszystko w budowę trwałych, efektywnych związków kapitałowych, inwestycyjnych i wszechstronnej kooperacji. Dla realizacji tych celów odbywa się szereg partnerskich spotkań, do których zaliczyć można obrady II Forum Gospodarczego Polska - Rosja oraz ostatnie wizyty MRiRW w krajach Wschodniej Europy. Strony podkreślają zainteresowanie rozwojem dużych programów inwestycyjnych, w tym również tworzeniem wspólnych przedsiębiorstw produkcyjnych.

   Prowadzone są prace nad ułatwieniem handlu, zmierzające do porządkowania prawno-traktatowych regulacji, zwiększenia poziomu dostępności ubezpieczeń dla podmiotów gospodarczych usprawniających działalność firm, a także organizacji audytorskich i ratingowych.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Kazimierz Gutowski

   Warszawa, dnia 13 czerwca 2002 r.