Odpowiedź prezesa Rządowego Centrum Studiów Strategicznych - z upoważnienia prezesa Rady Ministrów -

na interpelację nr 1387

w sprawie kluczowych programów rozwojowych kraju na przykładzie programu rozwoju produkcji biopaliw do 2030 r.

   Szanowny Panie Marszałku! W związku z otrzymanym przy piśmie DSP-4401-1393/02 z dnia 03.06.2002 r. poleceniem udzielenia odpowiedzi na interpelację posła Janusza Dobrosza w sprawie kluczowych programów rozwojowych kraju na przykładzie programu rozwoju produkcji biopaliw do 2030 r. uprzejmie informuję, że przekroczenie wyznaczonego terminu wiąże się z koniecznością przeprowadzenia konsultacji z zainteresowanymi członkami Rady Ministrów, niezbędnych do właściwego naświetlenia zagadnień istotnych dla długofalowego rozwoju kraju.

   1. Odnosząc się do poruszonej przez pana posła kwestii mierników HDI, wyjaśniam, że w przyjętym przez Radę Ministrów opracowaniu ˝Polska 2025. Długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju˝ sformułowane zostały kluczowe przedsięwzięcia strategiczne mające na celu sukcesywny wzrost:

   - poziomu rozwoju ekonomicznego mierzonego wysokością PKB na mieszkańca,

   - poziomu edukacji mierzonego wskaźnikiem scholaryzacji,

   - stanu zdrowia mierzonego przewidywaną długością życia.

   Celem jest objęcie pełnym wykształceniem średnim w 2025 r. ok. 80-90% młodzieży. Przewidywane jest doskonalenie reformy systemu edukacyjnego w kierunku kształcenia szerokoprofilowego, przygotowującego do korzystania z różnych form kształcenia ustawicznego, zarówno zawodowego jak i ogólnego, tak aby w horyzoncie 2025 r. 50% młodzieży mogło uzyskać wykształcenie wyższe na poziomie akademickim, przy jednoczesnym wzroście dostępności innych form kształcenia policealnego. Przewidywane jest przedłużenie przeciętnego trwania życia do poziomu zbliżonego do osiągniętego obecnie przez kraje rozwinięte (kobiet do 81-83 lat, mężczyzn do 77 lat) oraz obniżenia umieralności niemowląt do wskaźnika notowanego w tych krajach. Służy temu szereg przedsięwzięć i programów, począwszy od działań edukacyjnych zmierzających do upowszechnienia stylu życia sprzyjającego zachowaniu zdrowia poprzez programy badawcze, jak wprowadzony w 2001 r. program wieloletni ˝Środowisko a zdrowie˝, ukierunkowany na stworzenie systemu integrującego działania z zakresu ochrony środowiska i zdrowia publicznego oraz wdrożenie nowoczesnej profilaktyki medycznej skutków zdrowotnych zanieczyszczena środowiska. Wskaźnik HDI nie uwzględnia stanu środowiska naturalnego, na który zasadniczy wpływ ma tzw. stopień świadomości ekologicznej niezależny od czasu pobierania nauki. Natomiast dążenie do poprawy stanu środowiska naturalnego może być jednym z czynników wzrostu PKB.

   2. Polska dąży do poprawy stanu środowiska naturalnego zgodnie z zasadami trwałego i zrównoważonego rozwoju, toteż rząd wielkie znaczenie przywiązuje do restrukturyzacji bazy paliwowej dla energetyki i motoryzacji w oparciu o biopaliwa czy szerzej ujmując zagadnienie - o odnawialne źródła energii. Jednym z priorytetów polityki ekologicznej państwa, uchwalanej cyklicznie przez Sejm na podstawie zapisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska, jest osiągnięcie dobrej jakości powietrza na obszarze całego kraju poprzez ograniczenie emisji zanieczyszczeń pochodzących ze spalania paliw.

   Na posiedzeniu 2.07.2002 r. Rada Ministrów zaakceptowała przygotowany w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi projekt ustawy o organizacji rynku ekopaliw ciekłych oraz ekokomponentów do ich produkcji. Generalnym celem ustawy, realizującej zalecenia dwóch ważnych dokumentów rządowych - ˝Strategii rozwoju energetyki odnawialnej˝ i ˝Założeń polityki energetycznej Polski do 2020 r.˝, jest stworzenie warunków prawnych do szybkiego wdrożenia regulacji premiujących odnawialne źródła energii w sposób zgodny z prawodawstwem Unii Europejskiej i wytycznymi zawartymi w ˝zielonej księdze˝ - ˝Ku europejskiej strategii bezpieczeństwa dostaw energii˝ (listopad 2000 r.). Celem ilościowym ustawy jest osiągnięcie nie mniej niż 4,5% udziału ekopaliw ciekłych w ogólnym obrocie benzynowymi paliwami silnikowymi począwszy od 1.03.2003 r., a od 1.06.2006 r. nie mniej niż 5% udziału ekokomponentów - w tym estrów wyższych kwasów tłuszczowych i bioetanolu - w ogólnej masie paliw ropopochodnych. Program rozwoju produkcji ekopaliw powinien generować znaczący przyrost miejsc pracy przede wszystkim w rolnictwie, powstającym przemyśle agrorafineryjnym, niektórych sektorach przemysłu spożywczego i chemicznego. Kolejnym beneficjentem przygotowywanej ustawy będzie środowisko naturalne - poprzez zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i pochodzących ze spalania paliw ropopochodnych zanieczyszczeń koncentrujących się w miastach oraz wzdłuż szlaków komunikacyjnych, wpływając bezpośrednio na stan zdrowia społeczeństwa i oczekiwaną długość życia. Ponadto rząd w wyniku wprowadzenia tej regulacji oczekuje częściowej zmiany struktury upraw rolnych, zwłaszcza na terenach nienadających się do produkcji żywności i niewskazanych do zalesień oraz ponownego wprowadzenia do produkcji części odłogowanych gruntów ornych.

   Celem strategicznym zapisanym w ˝Strategii rozwoju energetyki odnawialnej˝ i potwierdzonym w dokumencie ˝Polska 2025. Długookresowa strategia trwałego i zrównoważonego rozwoju˝ jest zwiększenie udziału energii ze źródeł odnawialnych w bilansie paliwowo-energetycznym kraju do 7,5% w 2010 r. i do 14% w 2020 r. w strukturze zużycia nośników pierwotnych oraz wzrost efektywności energetycznej gospodarki. Tak wysoki w stosunku do bazowego udziału roku 2000 wzrost wykorzystania energii ze źródeł odnawialnych jest uzasadniony względami bezpieczeństwa energetycznego kraju, koniecznością redukcji emisji ze spalania paliw oraz rachunkiem kosztów uwzględniającym efekt ekologiczny i niematerialne korzyści społeczne zależne od poprawy stanu środowiska naturalnego.

   3. Rządowe Centrum Studiów Strategicznych potwierdza - na podstawie analiz wykonywanych przez EC BREC - dużą zdolność energetyki odnawialnej do generowania miejsc pracy w przeliczeniu na jednostkę produkowanej energii. Szczególnie istotną jej cechą jest generowanie miejsc pracy na terenach wiejskich i w rolnictwie (do 60% całkowitego przyrostu) także przez tworzenie tzw. zatrudnienia pośredniego lokowanego w obsłudze sektora odnawialnych źródeł energii. Powstające stanowiska pracy wymagają różnorodnych kwalifikacji - począwszy od bardzo wysokich, oczekiwanych od doradców, konstruktorów i projektantów urządzeń i technologii, kończąc na osobach wymagających krótkich szkoleń, zatrudnianych przy produkcji i transporcie biomasy. Największy przyrost miejsc pracy w stosunku do mocy zainstalowanej generuje wykorzystanie biopaliw stałych i płynnych.

   Niewątpliwa jest także konieczność pomocy państwa wyrażającej się w stworzeniu mechanizmu zachęt ekonomicznych - na przykład w postaci zwolnienia od podatku akcyzowego - wiążąca się z niższymi kosztami produkcji paliw konwencjonalnych. Szacunki przyrostu miejsc pracy, wykonywane przy założeniu zachowania obecnego poziomu akcyzy (upust 120 zł/t ekopaliwa), wykazywały o połowę mniejszy przyrost miejsc pracy w stosunku do prognozowanego dla rozwiązań postulowanych przygotowywaną ustawą. Wykazano także zależność przyrostu miejsc pracy od zastosowania technologii pochodzenia krajowego. Wprowadzenie ustawy o organizacji rynku ekopaliw ciekłych oraz ekokomponentów do ich produkcji powinno generować co najmniej 8 tys. miejsc pracy w sektorze rolnym. Docelowy przyrost PKB z realizacji programu jest szacowany na ok. 0,5 mld zł/rok. Są to szacunki wykonane w resorcie rolnictwa w trakcie przygotowywania omawianej ustawy o organizacji rynku ekopaliw. Dotyczą stosowania wyłącznie technologii obecnie dostępnych i niezwiązanych z zastosowaniem ogniw paliwowych zasilanych metanolem.

   Polska ma nie tylko znakomite warunki do uprawy rzepaku, możliwe i ekonomicznie uzasadnione jest także zakładanie plantacji wierzby i innych roślin wieloletnich. Sprawność energetyczna uprawy, rozumiana jako relacja wydajności energetycznej do energii wejściowej, jest szczególnie korzystna w wypadku plantacji wierzby i malwy pensylwańskiej. Natomiast - mimo zachęcających wyników ekonomicznych - zakładanie plantacji z malwy pensylwańskiej i innych roślin obcych polskiej roślinności jest obarczone dużą niepewnością co do długotrwałych skutków dla środowiska naturalnego, podobnie jak stosowanie odmian genetycznie modyfikowanych znanych roślin uprawnych. W obu też wypadkach wymagane jest uzyskanie zgody ministra właściwego do spraw środowiska w trybie art. 42 ustawy o ochronie przyrody.

   Łączę wyrazy szacunku

   Prezes Rządowego Centrum

   Studiów Strategicznych

   Mirosław Pietrewicz

   Warszawa, dnia 18 lipca 2002 r.