Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości - z upoważnienia ministra -

na interpelację nr 1652

w sprawie prowadzenia zajęć seminaryjnych dla aplikantów sądowych na przykładzie okręgu toruńskiego

   Szanowny Panie Marszałku! W odpowiedzi na interpelację posła Bogdana Lewandowskiego dotyczącą powierzenia prowadzenia zajęć seminaryjnych dla aplikantów sądowych I roku z okręgów toruńskiego i włocławskiego prezesowi Sądu Okręgowego w Bydgoszczy uprzejmie przedstawiam, co następuje:-

   Stosownie do unormowań zawartych w ustawie z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (DzU nr 98, poz. 1070, z późn. zm.) aplikację sądową prowadzą prezesi sądów apelacyjnych dla okręgu apelacji. W granicach swoich kompetencji z uzasadnionych przyczyn prezesi sądów apelacyjnych mogą powierzyć prowadzenie zajęć aplikacji sądowej prezesom sądów okręgowych. Uzasadnieniem dla takiej decyzji mogą być przede wszystkim szczególne uwarunkowania faktyczne, które czynią trudnym lub niemożliwym prowadzenie zajęć aplikacji przez prezesów sądów apelacyjnych, a także względy finansowe, zwłaszcza trudna sytuacja budżetowa resortu.

   W okręgu apelacji gdańskiej funkcjonuje siedem sądów okręgowych, spośród których dotychczas zajęcia aplikacji sądowej prowadziły cztery, tj. okręg gdański - dla okręgów gdańskiego i elbląskiego, okręg koszaliński - dla okręgów koszalińskiego i słupskiego, okręg toruński - dla okręgów toruńskiego i włocławskiego oraz okręg bydgoski - w ramach swego okręgu. W opinii prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku Kazimierza Bonika Sąd Apelacyjny w Gdańsku nie ma warunków lokalowych i innych technicznych na prowadzenie zajęć dla aplikantów całej apelacji czy też niektórych jej okręgów. Wobec powyższego uznać trzeba, co do zasady, że powierzenie prezesom sądów okręgowych organizacji zajęć dla aplikantów, jak też wybór okręgów, którym powierzono wykonywanie tego zadania, pozostaje w zakresie kompetencji prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku.

   Nie budzi moich wątpliwości, że posiadanie przez sąd okręgowy statusu ośrodka szkolenia aplikantów jest prestiżowe i powinno być powierzane najlepszym spośród nich. Nie można również kwestionować jakości zajęć prowadzonych w Sądzie Okręgowym w Toruniu. Ministerstwo Sprawiedliwości wysoko ocenia współpracę z sędziami tego okręgu w zakresie szkolenia i egzaminowania aplikantów, także na szczeblu centralnym.

   Niemniej decyzja prezesa Sądu Apelacyjnego w Gdańsku mieści się w granicach jego kompetencji i jest uzasadniona - przede wszystkim względami ekonomii i racjonalności.

   W roku bieżącym limity naboru na aplikację sądową zostały zmniejszone o ponad 1/3 (w roku 2001 - 971 osób, w roku 2002 - 600 osób). Decyzja ta podyktowana była z jednej strony ograniczeniami budżetowymi, a z drugiej zmniejszeniem (w perspektywie 3-letniej) potrzeb resortu i brakiem realnej możliwości zatrudnienia aplikantów w charakterze asesorów. Odpowiednio także limit naboru w apelacji gdańskiej został zmniejszony ze 135 (w 2001 r.) do 90. Prowadzenie dla 90 aplikantów czterech ośrodków szkolenia z pewnością w poważnym stopniu podwyższa koszty aplikacji. Na podstawie analizy podziału limitu naboru aplikantów na poszczególne sądy okręgowe (Gdańsk - 30, Bydgoszcz - 14, Koszalin - 12, Elbląg - 10, Toruń, Słupsk i Włocławek - po 8) nie można kwestionować słuszności decyzji o połączeniu prowadzenia zajęć dla aplikantów z trzech sądów okręgowych: w Bydgoszczy, Toruniu i Włocławku. Stosownie bowiem do instrukcji ministra sprawiedliwości z dnia 31 sierpnia 1998 r. w sprawie szkolenia i doskonalenia zawodowego sędziów i innych pracowników sądów powszechnych grupa seminaryjna powinna liczyć ok. 30 osób. Przyjęcie powyższych podziałów dokładnie realizuje to zalecenie, a jednocześnie optymalizuje wydatki z tytułu prowadzenia aplikacji.

   Nie można także uznać, iż likwidacja (dla I roku) ośrodka szkolenia aplikantów w Toruniu spowoduje pogorszenie merytorycznego poziomu szkolenia aplikantów z tego okręgu. Wielu sędziów prowadzących zajęcia seminaryjne w Sądzie Okręgowym w Toruniu uznawanych jest za autorytety i należy oczekiwać, iż będą prowadzić zajęcia seminaryjne w ośrodku w Bydgoszczy.

   Na marginesie trzeba zauważyć, iż obecny model aplikacji, zwłaszcza zaś fakt, iż szkolenie jest prowadzone w 23 ośrodkach, jest oceniany krytycznie. Oceniając zasadność decyzji prezesa Sądu Apelacyjnego, nie można pominąć poglądów Komisji Europejskiej, która w licznych raportach wskazywała na zbyt duże rozdrobnienie ośrodków szkolenia aplikantów i kładła nacisk na dążenie do jak największej unifikacji ich szkolenia seminaryjnego.

   Ustalenie limitu naboru dla Sądu Okręgowego w Toruniu na poziomie 8 istotnie wydaje się niskie, jeśli odniesie się go do wielkości tego sądu. Tymczasem jego określenie na powyższym poziomie wynikało z innych okoliczności. W piśmie do poszczególnych prezesów sądów apelacyjnych ustalającym limit naboru minister sprawiedliwości zalecił, aby docelowo w połowie obsadzić go aplikantami etatowymi, a w połowie pozaetatowymi. Prezes Sądu Okręgowego w Toruniu planował wówczas przeznaczenie tylko 2-3 etatów dla aplikantów z naboru w roku 2002, co przesądziło o ustaleniu niskiego limitu przyjęć. Nadmienić trzeba, iż ostatecznie prezes Sądu Okręgowego w Toruniu przedstawił prezesowi Sądu Apelacyjnego w Gdańsku projekt listy aplikantów, proponując przyjęcie wszystkich osób na aplikację pozaetatową. Takie rozwiązanie jest niezgodne z zaleceniem, iż stopniowo należy dążyć do likwidacji aplikacji pozaetatowej, która znacznie gorzej przygotowuje do wykonywania zawodu sędziego.

   Obecna rezygnacja ze szkolenia aplikantów w Sądzie Okręgowym w Toruniu nie oznacza oczywiście rozwiązania stałego. W razie istotnego zwiększenia liczby aplikantów w tym sądzie będzie możliwy powrót do powierzenia szkolenia aplikantów Sądowi Okręgowemu w Toruniu.

   Z wyrazami szacunku

   Podsekretarz stanu

   Sylweriusz Królak

   Warszawa, dnia 26 lipca 2002 r.